Logo
Logo
40
Do góry

Jak założyć ogród zrównoważony?

Podstawą zrównoważonego ogrodnictwa jest gospodarowanie zasobami naturalnymi w taki sposób, by zapewnić możliwość korzystania z nich nie tylko obecnym, ale i przyszłym pokoleniom. Niezbędne jest chronienie zasobów ziemi, wód, roślin i zwierząt, a także naturalnego obiegu materii w przyrodzie, co pozwala na utrzymanie wszystkich elementów w równowadze.

To wcale nie jest trudne. Zobacz, jakich zasad się trzymać, by uprawiać ogród w sposób zrównoważony!

Z artykułu dowiesz się, jak założyć i pielęgnować ogród zrównoważony, m.in.:
  • Jak nawozić glebę
  • Dlaczego warto kompostować
  • Jak wykorzystywać rośliny do oprysków
  • Jakie są ekologiczne sposoby na szkodniki
  • Dlaczego zbierać deszczówkę
  • Dlaczego warto wabić drobne zwierzęta
  • Jakie są pożyteczne owady
Ważne jest podjęcie pierwszych kroków – sadząc rośliny, odzyskując deszczówkę, ograniczając zużycie wody, czy przekształcając odpady naturalne w kompost zamiast ich wyrzucania, możemy nie tylko chronić środowisko, ale także ograniczać koszty utrzymania ogrodu.


KROK PO KROKU
Jak założyć ogród zrównoważony?

Wybierz odpowiednie nasiona!

Do założenia ogrodu możemy zastosować standardowe nasiona dostępne w sklepach, ale jeżeli zwracamy uwagę na kwestie ekologiczne powinniśmy poszukać nasion oznaczonych na opakowaniach symbolem zielonego liścia – znakiem rolnictwa ekologicznego UE oraz napisem bio, eko lub organic. Oznacza to, że w produkcji takiego materiału nasiennego stosowano naturalne metody uprawy, bez chemicznych środków ochrony roślin oraz nawozów sztucznych, a cały proces technologiczny podlegał kontroli przez jednostki certyfikujące. Nasiona te nie są modyfikowane genetycznie ani zaprawiane chemicznymi substancjami.

nasiona fot. Hans Braxmeier Pixabay

Fot. Hans Braxmeier/Pixabay

Zanim rozpoczniemy sezon ogrodniczy, ustalmy jakie rośliny chcemy mieć, a właściwie jakie z nich jesteśmy w stanie zdobyć, biorąc pod uwagę dostępne miejsce i warunki w naszych ogrodach. Kiedy mamy już listę gatunków roślin, to zabieramy się do szukania nasion!

Dowiedz się, jak i gdzie kupować nasiona

Dbaj o glebę!

Podstawą dla roślin jest oczywiście ziemia, należy więc chronić ją przed degradacją i zapewniać naturalną żyzność. Rośliny okrywają glebę, osłaniając przed niszczącym działaniem wiatru i wody, a korzenie spulchniają ją.

Co zrobić, jeśli gleba w naszym ogrodzie nie jest żyzna? W ogrodzie zrównoważonym najlepiej nawieźć ją tylko substancjami pochodzącymi z domu i ogrodu, zgodnie z zasadą obiegu materii w przyrodzie – rośliny zjadane są przez zwierzęta, nawóz przez nie tworzony trafia do gleby wzbogacając ją w składniki pokarmowe dla roślin, które znowu stają się pokarmem dla zwierząt i obieg materii się zamyka.

Najlepszym sposobem jest zastosowanie nawozów organicznychobornika, kompostu, czy nawozów zielonych, przez co dostarczamy roślinom łatwo przyswajalne substancje pokarmowe, ale też zwiększamy zawartość próchnicy. Dobrym nawozem organicznym jest także obornik, ale staje się w ostatnich latach coraz trudniej dostępny. Gleby lekkie po zastosowaniu nawozów zielonych stają się zwięźlejsze i zatrzymują wilgoć, zaś gleby ciężkie bardziej pulchne i przewiewne.

Wiele roślin można stosować jako nawóz zielony, jak np. facelię, wykę, seradelę czy gorczycę. Z roślin tych nie uzyskujemy plonu, ale wzbogacamy glebę. Wysiewamy je najczęściej pod koniec lata i przekopujemy jesienią, by zielone części trafiły pod powierzchnię gleby, które po rozkładzie poprawiają strukturę podłoża i zwiększają zawartość azotu.

kompostownik fot. Ben Kerckx Pixabay

Fot. Kerckx/Pixabay

Kompost jest dobrym i naturalnym nawozem oraz doskonałym sposobem na wykorzystanie odpadów roślinnych. Jest także tanią i łatwą do uzyskania alternatywą dla obornika. Naprawdę warto w swoim ogrodzie zbudować najprostszy kompostownik i wykorzystywać uzyskiwany w nim nawóz kompostowy do uprawy roślin.

Dowiedz się, jak założyć kompostownik w ogrodzie

Załóż kompostownik!

Prostym i tanim sposobem uzyskania naturalnego nawozu jest kompostowanie. W ten sposób wykorzystujemy do nawożenia resztki roślinne z ogrodu (chwasty oprócz perzu, resztki warzyw i owoców, ścięta trawa itp.) oraz kuchenne odpadki organiczne. Do kompostowania nadają się również liście opadłe z drzew, należy jedynie unikać liści buka, dębu i topoli ze względu dłuższy czas rozkładu.

Kompostownik najlepiej zlokalizować z tyłu ogrodu, na uboczu, w lekkim zacienieniu, biorąc pod uwagę również jego usytuowanie względem sąsiadów. Można go zbudować samodzielnie lub zakupić gotowy pojemnik, który zapewni nawozowi odpowiednie składowanie oraz zabezpieczy przed wysuszaniem.

Dobrej jakości kompost otrzymuje się po upływie ok. 9 miesięcy, ale proces ten można przyspieszyć nawet o kilka miesięcy dodając do pryzmy szczepionki i aktywatory kompostowe, czyli tzw. startery, które dostępne są w większości sklepów ogrodniczych. Zawierają one specjalne szczepy bakterii tlenowych, przyspieszających rozkład materii organicznej i zapewniają odpowiedni stosunek węgla do azotu (C:N) oraz regulują temperaturę wewnątrz pryzmy kompostowej.

Pryzmę kompostową dobrze przerzucić 2-3 razy do roku. Latem należy zadbać, by kompost nie przesychał i zwilżać go wodą lub wyciągami ziołowymi (z pokrzywy, rumianku, krwawnika). Dobrym rozwiązaniem jest posadzenie na kompostowniku np. dyni, która świetnie będzie rosła w takich warunkach, a dzięki okazałym liściom stworzy naturalną osłonę mało atrakcyjnego wizualnie kompostownika.

gatunki na roślinne preparaty ochrony roślin

Fot. Petra, Maria, Silvia, Urszula/Pixabay

1 – krwawnik pospolity (Achillea millefolium), 2 – skrzyp polny (Equisetum arvense), 3 – pokrzywa pospolita (Urtica dioica), 4 – wrotycz pospolity (Tanacetum vulgare)

Stosuj bezpieczne środki ochrony roślin!

Zrównoważone ogrodnictwo opiera się też na stosowaniu środków ochrony roślin, które nie zaburzają stosunków panujących w przyrodzie. Musimy maksymalnie chronić rośliny przed szkodnikami, chorobami i chwastami, ale w sposób niezagrażający środowisku i zdrowiu człowieka. Syntetyczne środki ochrony roślin są dopuszczalne, ale mogą wywołać szereg niekorzystnych zjawisk ubocznych, jak np. niszczenie naturalnych wrogów różnych szkodników.

Jeżeli decydujemy się na zabieg chemiczny trzeba dokładnie stosować się do zaleceń znajdujących się na ulotce i wykonywać oprysk w czasie, gdy kwiaty nie są intensywnie odwiedzane przez pszczoły.

Do opryskiwania chorych roślin warto stosować wyciągi roślinne. W ostatnich latach na rynku pojawiło się wiele naturalnych preparatów chroniących przed chorobami i szkodnikami. Spośród roślin dziko rosnących wykorzystuje się np. pokrzywę, krwawnik, wrotycz i skrzyp, z których przygotowuje się napary (z ziela suchego) i gnojówki (z ziela świeżego) do podlewania roślin i oprysków.

Roślinne preparaty odstraszają owady i zapobiegają występowaniu chorób grzybowych, a dodatkowo wzmacniają rośliny. Na rynku dostępne są też gotowe preparaty roślinne przeciwdziałające chorobom grzybowym i szkodnikom, np. na bazie wyciągu z czosnku czy grejpfruta. Niektóre z nich, jak np. preparaty na bazie oleju rydzowego pokrywają szkodniki cienką, lepką powłoką, która utrudnia oddychanie i poruszanie się, co w rezultacie prowadzi do ich śmierci.

Podstawą zrównoważonej ochrony roślin jest zapobieganie wystąpienia chorób i szkodników, poprzez odpowiednie zabiegi agrotechniczne, korzystne sąsiedztwo roślin (np. cebuli i marchwi, pomidorów i czosnku, buraków i fasoli) i stosowanie płodozmianu (nie sadzenie po sobie roślin z tej samej rodziny), co tworzy w ogrodzie stan równowagi biologicznej.

gatunki odstraszające owady

Fot. Jakob Strauß, Mabel Amber, Rebekka D, Wolfgang Eckert, Robbi Hoy, PollyDot, Jing/Pixabay

1 – nagietek lekarski (Calendula officinalis), 2 – nasturcja większa (Tropaeolum majus), 3 – aksamitka (Tagetes), 4 – lawenda wąskolistna (Lavandula angustifolia), 5 – komarzyca (Plectranthus), 6 – pysznogłówka (Monarda), 7 – kocimiętka (Nepeta), 8 – bazylia (Ocimum basilicum)

Warto stosować naturalne pułapki na owady. Aksamitki oraz nagietki wykorzystywane są jako rośliny pułapkowe dla nicieni, szkodników korzeni roślin. Nasturcje przyciągają swym zapachem mszyce. Warto więc wprowadzić te kwiaty na grządki warzywne, co dodatkowo pięknie ubarwi ogród.

Część roślin, głównie ze względu na zawartość olejków eterycznych zalicza się do grupy odstraszających owady. Najbardziej popularna jest „komarzyca”, czyli Plectranthus forsteri. Tę roślinę o dekoracyjnych, biało-zielonych liściach możemy sadzić na rabatach, ale ze względu na długie, przewisające pędy pięknie prezentuje się na balkonach. Innymi roślinami z tej grupy są: lawenda, kocimiętka, pysznogłówka i bazylia.

Oszczędzaj wodę!

Wody deszczowe wraz z wodami gruntowymi tworzą podstawę funkcjonowania naszego ekosystemu. Litr zużytej przez nas deszczówki oznacza oszczędność tej samej ilości wody pitnej, a także odprowadzanych ścieków. Deszczówka stanowi najtańsze źródło wody, warto więc ją pozyskiwać z dachów, balkonów i tarasów i wykorzystywać do nawadniania roślin, czy różnych prac porządkowych. Jakość tej wody deszczowej zależy między innymi od rodzaju podłoża, z jakiego ją przechwytujemy – najmniej zanieczyszczone są strome połacie dachowe, szczególnie pokryte dachówką lub łupkiem.

Warto zainwestować w instalację do gromadzenia wody deszczowej. Najprostszym sposobem jest bezpośrednie podłączenie zbiornika do rury spustowej systemu rynnowego. Zbiorniki o ciekawej stylistyce (np. w kształcie amfory) można potraktować jako element dekoracyjny ogrodu, a mniej atrakcyjne wizualnie umieścić pod ziemią. Jest to bardzo ekologiczna i ekonomiczna inwestycja, ponieważ woda deszczowa jest miękka i nie powoduje osadzania się kamienia wapiennego i oprócz wykorzystania w ogrodzie można jej używać do prania, a po odfiltrowaniu jako wodę pitną.

System nawadniania kropelkowego pozwala na ograniczenie zużycia wody przy podlewaniu roślin. Umożliwia precyzyjne podanie dawki wody w pobliżu korzeni roślin. Tego typu rozwiązania nie są skomplikowane w obsłudze, a gotowe zestawy można już stosować na niewielkich powierzchniach ogrodowych i rozbudowywać w zależności od potrzeb.

jeż w ogrodzie fot. Tomasz Proszek Pixabay

Fot. Tomasz Proszek/Pixabay

Ogród to nie tylko rośliny! To złożony ekosystem, w którego skład wchodzi zarówno podziwiana flora, jak i niedoceniana fauna. Warto zadbać, by w naszym skrawku zieleni dobrze czuły się także dzikie zwierzęta: małe ssaki, ptaki, owady, płazy, czy gady.

Dowiedz się jak zaprosić je do ogrodu i sprawić, by w nim pozostały

Dbaj o pożyteczną faunę!

Ogród zróżnicowany to nie tylko barwna flora, ale również różnorodna i bardzo pożyteczna fauna, która zasiedla zarówno rośliny, jak i glebę. Do utrzymania żyzności gleby przyczyniają się oczywiście dżdżownice, które żywią się materią organiczną, wciągając ją w swoje korytarze i tworząc cenną dla roślin próchnicę.

Pomocnicami dżdżownic są mrówki, które także wzbogacają glebę w składniki mineralne, ale przede wszystkim ją rozdrabniają i mieszają. Niestety te pracowite owady mogą stać się kłopotliwe, gdy zagnieżdżają się w skrzynkach lub na rabatach i powodują przesuszanie korzeni roślin. Aby się ich pozbyć można wtedy opryskać gniazda wyciągiem z piołunu (rośliny zalewamy wodą i mieszamy co kilka dni aż nastąpi fermentacja – po ok. miesiącu płyn jest gotowy).

sikorka przy poidełku fot. Ralph Pixabay

Fot. Ralph/Pixabay

Podczas upałów ptaki, podobnie do ludzi, potrzebują sporej ilości wody. Dzięki niej mogą ugasić pragnienie, ale też zadbać o właściwą pielęgnację piór. Dlatego w gorące dni naszykujmy im poidełko.

Dowiedz się, jak pomóc ptakom w czasie upałów

Warto wabić do ogrodu pożyteczne zwierzęta. Szczególnie istotni są naturalni wrogowie szkodników roślin. Jeże, żaby i ropuchy są bardzo pożyteczne w walce ze ślimakami. Jeże najchętniej chronią się w miejscach, gdzie gromadzone są liście, siano czy gałęzie, dlatego dobrze jest zostawić im w ogrodzie mały nieuporządkowany zakątek.

Nie można zapominać o ptakach! Wiele gatunków ptaków, choćby sikorki chętnie żywią się różnymi szkodnikami, warto więc zapewnić im dobre lokum i źródło pokarmu. Szczególnie zachęcająco działa różnorodna roślinność, w tym gatunki obfitujące w nasiona i owoce, a dodatkowe karmniki i budki skłonią ptaki do stałego pobytu w ogrodzie. Budki lęgowe dla ptaków zawieszamy na drzewach nie niżej niż 3 m na ziemią. Latem można ustawić także poidełka z kamieniami pośrodku, aby zwierzętom łatwiej było korzystać z wody.

Rzadziej spotykamy w ogrodach nietoperze, a są one doskonałymi sprzymierzeńcami w walce z komarami. Coraz popularniejsze stają się specjalne budki, które zawiesza się na drzewach specjalnie dla nietoperzy.

gatunki na roślin łąkę kwietną

Fot. Rafixx, Teodor, Hans Braxmeier, Jasmin777, Siala, Selma K/ Pixabay

1 – mak polny (Papaver rhoeas), 2 – chaber bławatek (Centaurea cyanus), 3 – tymianek pospolity (Thymus

Załóż eko stołówki!

Spośród owadów najbardziej znanymi wrogami naturalnymi szkodników roślin są biedronki, żywiące się mszycami, ale do tej grupy należą również skorki, chrząszcze z rodziny biegaczowatych, złotooki i bzygi. Drugą bardzo ważną grupą owadów są zapylacze – głównie pszczoły, ale także trzmiele i motyle. W ostatnim czasie bardzo popularne stały się domki dla owadów, zwane „ekohotelami”. Są one bardzo praktyczne, a zarazem dekoracyjne i pełnią też funkcję edukacyjną – pozwalają oswoić się i zapoznać z owadami.

Domki dla owadów możemy kupić lub wykonać sami, wykorzystując różne naturalne materiały w przegródkach – drewno z otworami, przycięte pędy bambusa, szyszki, małe odwrócone doniczki, słomę czy mech.

Bogatą stołówkę stworzymy zakładając łąkę kwietną. To naturalna ostoja dla owadów. Do przygotowanie łąki kwietnej można zakupić gotową mieszankę nasion, ale powstanie także gdy samodzielnie połączymy nasiona kosmosu z chabrem bławatkiem, rumiankiem, lnem, makiem polnym i kilkoma gatunkami traw. Piękną rośliną, cenioną również przez pszczoły jest facelia błękitna (Phacelia tanacetifolia), którą możemy wysiewać już w kwietniu. Facelia jest stosowana także jako tzw. nawóz zielony, gdyż poprawia żyzność gleby i może ograniczać występowanie niektórych patogenów.

Kwietną łąkę można urozmaicić innymi roślinami miododajnymi: jeżówką purpurową i przegorzanem trwałym (Echinops ritro) z dekoracyjnymi kwiatostanami w postaci kolczastych kulek. Ten ostatni gatunek jest byliną, więc pozostaje w ogrodzie na wiele lat, podobnie jak szereg ziół, które również są chętnie odwiedzane przez owady: tymianek, cząber, oregano, szałwia, macierzanka, hyzop lekarski, kocimiętka czy lawenda.

logo Leroy Merlin

Źródło: Leroy Merlin Polska
Opracowanie: dr inż. Małgorzata Mirgos, Katedra Roślin Warzywnych i Leczniczych Wydział Ogrodnictwa, Biotechnologii i Architektury Krajobrazu SGGW w Warszawie.
Zdjęcie tytułowe: Christiane/Pixabay


Warto przeczytać

To Cię zainteresuje
Pokaż więcej (4)

Komentarze

Nowe treści
Wieści z branży
Katalog roślin
DZIAŁKA ROD
Na czasie
DZIAŁKA ROD
Zobacz więcej
Porady na ten tydzień
Tydzień 23, Sentencja nr:5
Tydzień 23, Sentencja nr:5
Siejemy na rozsadniku kwiaty dwuletnie – stokrotki, niezapominajki, bratki, goździki brodate, malwy, dzwonki, naparstnice. Już jesienią będzie można je przesadzić na miejsce stałe.
Tydzień 23, Sentencja nr:4
Tydzień 23, Sentencja nr:4
Około miesiąc po posadzeniu do skrzynek kwiatów jednorocznych (aksamitki, pelargonie, surfinie) należy rozpocząć zasilanie ich roztworem nawozu wieloskładnikowego.
Tydzień 23, Sentencja nr:3
Tydzień 23, Sentencja nr:3
Rośliny domowe należy regularnie podlewać. Bardzo ważne jest także zasilanie roślin (co ok. 10 dni) roztworem nawozu wieloskładnikowego.
Tydzień 23, Sentencja nr:2
Tydzień 23, Sentencja nr:2
Po przekwitnięciu lilaków (potocznie nazywanych bzami) warto usunąć zaschłe kwiatostany. Umożliwi to lepszy rozwój nowym pąkom kwiatowy w przyszłym roku.
Tydzień 23, Sentencja nr:1
Tydzień 23, Sentencja nr:1
Regularnie kosimy trawnik (przy regularnym koszeniu minimalna wysokość źdźbeł powinna wynosić 4-5 cm). Strzyżenie należy przeprowadzać w bezdeszczowe dni, kiedy trawa jest sucha. W okresie suszy lepiej jest zaniechać cięcia trawy. Warto wiedzieć, że zbyt krótko przystrzyżona darń bardzo łatwo wysycha.
Array
(
    [0] => SimpleXMLElement Object
        (
            [id] => 51646
            [title] => SimpleXMLElement Object
                (
                )

            [alias] => jak-dobrze-ulozyc-bukiet
            [url] => SimpleXMLElement Object
                (
                )

            [urlsef] => SimpleXMLElement Object
                (
                )

            [image] => SimpleXMLElement Object
                (
                )

        )

    [1] => SimpleXMLElement Object
        (
            [id] => 51140
            [title] => SimpleXMLElement Object
                (
                )

            [alias] => miejskie-tropiki-mieszkanie-w-trendzie-urban-jungle
            [url] => SimpleXMLElement Object
                (
                )

            [urlsef] => SimpleXMLElement Object
                (
                )

            [image] => SimpleXMLElement Object
                (
                )

        )

)
Serwisy partnerskie
Dom i wnętrze
Twoja strona ogrodu