Logo
Logo
Gardeners' world wrzesień - październik 2019
7
Do góry
Artykuł na: 9-16 minut

Co uprawiać w ogrodowym warzywniku?

Jeśli w swoim ogrodzie oprócz pięknych kwiatów chcielibyśmy posiadać też zdrowe i dorodne warzywa, musimy się do tego odpowiednio przygotować, gdyż ich uprawa to nie zawsze łatwe zadanie.

Ogrodowy warzywnik. Przygotowanie stanowiska

Zanim zdecydujemy się na uprawę warzyw, musimy wybrać i przygotować dla nich odpowiednie stanowisko. Miejsce pod warzywnik powinno być ciepłe, słoneczne i osłonięte od wiatru, a podłoże żyzne, dobrze uprawione i lekko wilgotne. Przed siewem i sadzeniem roślin, glebę należy też odchwaścić, nawieźć i przekopać.

kiełkujące nasiona warzyw fot. Alina Kuptsova - Pixabay.com
fot. Alina Kuptsova - Pixabay.com

Niektóre warzywa (np. rzodkiewki i sałata) uprawia się z siewu wprost do gruntu. Inne (np. pomidor i ogórek) wymagają wysiewu w pomieszczeniu, gdyż ich siewki są wrażliwe na zimno. Przygotowanie rozsady ułatwia uprawę gatunków ciepłolubnych i przyspiesza zbieranie plonów!

Przeczytaj także:

Jeśli posiadamy dobrze rozłożony kompost, możemy rozrzucić go na rabatach i wymieszać z wierzchnią warstwą gleby. Do nawożenia możemy też wykorzystać nawozy mineralne, ale jeśli nie mamy odpowiedniej wiedzy i doświadczenia, lepiej z nich zrezygnujmy, gdyż źle użyte przyniosą więcej szkody niż pożytku.

Uprawa warzyw. Podstawowe zasady

Planując uprawę warzyw, musimy pamiętać, że wymagają one wielu zabiegów pielęgnacyjnych.

Późną wiosną, latem i wczesną jesienią, oczekują systematycznego nawadniania, gdyż nie tolerują suszy i upałów (więdną lub nie rozwijają podziemnych części jadalnych).


Przez cały okres wegetacyjny, muszą być też regularnie pielone, a w razie potrzeby także nawożone oraz chronione przed chorobami i szkodnikami. Niektóre oczekują też dodatkowych zabiegów takich jak ogławianie (brukselka) czy zapewnienie podpór (fasolka szparagowa).

Sadząc lub siejąc warzywa, powinniśmy też pamiętać o zachowaniu między nimi odpowiednich odległości. Jeśli uprawiamy je z siewu wprost do gruntu, po wschodach siewki musimy przerwać, aby rośliny nie rosły zbyt gęsto (z wyjątkiem warzyw wysiewanych gniazdowo lub punktowo np. fasolka szparagowa, bób oraz warzyw, których nasiona umieszczone są na specjalnych taśmach), jeżeli natomiast uprawiamy warzywa z rozsady, właściwy rozstaw powinniśmy zachować już podczas sadzenia ich do gruntu.

Po wiosennym siewie lub sadzeniu, zagony warto też przykryć włókniną, dzięki czemu nasiona będą lepiej kiełkowały, gleba nie będzie wysychała, a siewki zostaną zabezpieczone przed przymrozkami oraz niektórymi szkodnikami.

Uprawiając warzywa musimy też pamiętać o zmianowaniu. Sadzenie po sobie na jednym stanowisku roślin z tej samej rodziny botanicznej (np. ogórków po cukinii), nie tylko wyjałowi glebę ze składników odżywczych, których dany gatunek potrzebuje najbardziej, ale też będzie sprzyjało rozwojowi chorób i szkodników typowych dla konkretnej grupy warzyw (zalecana przerwa w uprawie to ok. 4-5 lat).

uprawa cukinii fot. Susan Ryan - Pixabay.com
fot. Susan Ryan - Pixabay.com
uprawa ogórka fot. mayapujiati - Pixabay.com
fot. mayapujiati - Pixabay.com
Cukinie i ogórki to warzywa dyniowate. Mają podobne wymagania uprawowe, ale nie powinno się ich sadzić obok siebie. Dowiedz się więcej o warzywach dyniowatych oraz o uprawie współrzędnej, czyli jakie warzywa sadzić obok siebie.
uprawa pomidorów fot. hug5901 - Pixabay.com
fot. hug5901 - Pixabay.com
uprawa pomidorków koktajlowych fot. marinamarusya13 - Pixabay.com
fot. marinamarusya13 - Pixabay.com
Pomidory to jedne z najsmaczniejszych warzyw i pewnie właśnie dlatego sa najczęściej uprawiane w przydomowych warzywnikach. Nie jest to trudne, a smak własnego pomidora na długo zapada w pamięć. Dowiedz się jak uprawiać pomidory w ogrodzie oraz pomidorki koktajlowe, a także pomidory w doniczkach na balkonie.

Zbiory warzyw. Plony od wiosny do jesieni

Kluczowym warunkiem decydującym o powodzeniu uprawy warzyw jest właściwy dobór roślin oraz optymalny termin ich siewu i sadzenia. Dobrze zaplanowany warzywnik, pozwoli nam cieszyć się plonami od wczesnej wiosny do późnej jesieni, a czasem nawet do następnej wiosny, dlatego warto poświęcić nieco czasu na jego organizację.

plony z warzywnika fot. Jerzy Górecki - Pixabay.com

By warzywa rosły zdrowo i obficie plonowały, musisz zapewnić im odpowiednie warunki, zgodne z ich indywidualnymi wymaganiami.

Poznaj wymagania różnych grup warzyw:


Gwarancją stałego dostępu do świeżych warzyw jest uprawa co najmniej kilku gatunków roślin o różnym terminie dojrzewania i różnych długościach okresu wegetacyjnego.

Podstawą uprawy powinny być warzywa o długim okresie wegetacyjnym (np. marchew, buraki), stanowiące plon główny oraz uzupełniające je rośliny o krótkim okresie wegetacyjnym, (np. sałata, rzodkiewka, koper), uprawiane jako przedplon, poplon lub współrzędnie.

Warzywa w zależności od odmiany, mogą być przeznaczone na zbiór wiosenny, letni, jesienny lub zimowy (wczesne, późne, ozime), co należy uwzględnić przy projektowaniu warzywnika.

Wybór warzyw najlepszych do uprawy w naszym ogrodzie zależy również od tego, ile czasu możemy poświęcić na ich pielęgnację i na jakie plony liczymy.

Jeśli nie mamy dużego doświadczenia w uprawie warzyw i nie dysponujemy nadmierną ilością czasu, wybierzmy rośliny mało wymagające i stosunkowo łatwe w uprawie takie jak np. koper, sałata, rzodkiewka, fasolka szparagowa, burak liściowy czy cukinia. W ten sposób ograniczymy ryzyko ewentualnej porażki i przez cały sezon będziemy mogli cieszyć się własnymi, zdrowymi warzywami.


Kiedy jednak posiadamy duży ogród i możemy poświęcić na uprawę warzyw sporo czasu, zdecydujmy się na posadzenie większej ilości gatunków i odmian (również o długim okresie wegetacji), zapewniających nam bardziej zróżnicowane plony.

uprawa warzyw w skrzyni fot. Local Food Initiative Flikr CC
fot. Local Food Initiative Flickr CC BY 2.0
Najpopularniejsza jest wciąż tradycyjna uprawa warzyw na grządkach. Spróbuj jednak uprawy w skrzyni (na tzw. podwyższonych grządkach), która ułatwia pielęgnacją i przyspiesza zbiory.

Planowanie warzywnika

Ze względu na trudny klimat i kapryśną pogodę, warzywa w naszym kraju uprawia się zarówno z siewu wprost do gruntu jak i z rozsady.

Gatunki lepiej znoszące niskie temperatury i preferujące krótki dzień (przy długim dniu szybko zakwitają, zamiast wydawać plony np. rzodkiewka), wysiewa się wczesną wiosną wprost do gruntu, inne natomiast trzeba uprawiać z rozsady lub wysiewać do gruntu dopiero po minięciu wiosennych przymrozków (po 15.V np. cukinia, fasolka szparagowa).

Aby nie popełnić błędu i dobrze zaplanować siew, sadzenie i zbiory warzyw, warto skorzystać z odpowiedniego terminarza uprawy.

Gatunek Wysiew do gruntu Wysiew na rozsadę Sadzenie rozsady
do gruntu
Zbiory Uwagi
Bób
k. III - IV II - pocz. III k. III - pocz. IV poł. VI - VII Rozsada przyspiesza zbiory.
Burak korzeniowy (ćwikłowy) IV - VI - - VI - IX Nie lubi przesadzania. Uprawa tylko z siewu wprost do gruntu. Nasiona wysiewane na początku kwietnia dają wczesny plon, od maja do początku sierpnia dają plon jesienny i na zimowe przechowywanie.
Burak liściowy IV - VI (pocz. VII) - - VI-X Nasiona wysiewane na początku kwietnia dają plon w czerwcu, wysiew w czerwcu i na początku lipca daje plon jesienny (październik).
Brokuł - III - VI pocz. IV - poł. VII k. VII - k. IX Warzywo wymagające, ale łatwiejsze w uprawie od kalafiora.
Cebula zwyczajna III - IV II - III IV VI - IX Sadzenie dymki (małych cebulek) przyspiesza zbiory.
Cebula zimująca VIII - - V Zbiór wiosną następnego roku.
Cebula siedmiolatka

IV - V

IV V - VI V - X Warzywo wieloletnie.
Cukinia - IV V VII - IX Warzywo ciepłolubne, wrażliwe na przymrozki.
Fasola szparagowa V - VII - - VII - IX Warzywo wrażliwe na przymrozki, siew do gruntu po 15 maja.
Jarmuż III - IV IV - V V - VII IX - XI Zbiory można prowadzić także zimą, do pierwszych silnym mrozów.
Kalarepa - k. II - k. IV lub IV - VI IV - V lub V - VII VI lub VIII - X Krótki okres wegetacji pozwala uprawiać warzywo jako przedplon i poplon. Roślina nie znosi suszy, ani gorąca, latem szybko wybija w pęd kwiatostanowy.
Kapusta głowiasta IV - VI II - IV IV VI - VII oraz IX - XI Odmiany późne nadają się do długiego przechowywania.
Kapusta brukselska IV - VII IV V - VI IX - X Zbiory można prowadzić zimą, aż do pierwszych silnych mrozów.
Koper ogrodowy III - IX - - V - X Krótki okres wegetacji. Można wysiewać jako przedplon i poplon. Nie toleruje suszy i wysokich temperatur.
Marchew III - IV lub
IV - VI
- - VI - X Wczesne odmiany mogą być zbierane już pod koniec maja, późne nadają się do przechowywania.
Ogórek gruntowy - IV k. V VII - IX Warzywo ciepłolubne, wrażliwe na przymrozki i podatne na choroby.
Papryka gruntowa - III - IV V - VI VIII - IX Warzywo ciepłolubne, wrażliwe na przymrozki i podatne na choroby.
Pietruszka korzeniowa

III - IV lub
IX - XI

- - VIII - X lub
V - VI
Warzywo o długim okresie wegetacyjnym. Niektóre odmiany nadają się na zimowanie i zbiór w kolejnym sezonie.
Pomidor gruntowy poł. V III - IV V - VI VII - IX Warzywo ciepłolubne, wrażliwe na przymrozki i podatne na choroby.
Por III - IV II - IV IV - V

VIII - XI
lub
X - IV

dobrze znosi niskie temperatury. Odmiany zimujące nadają się do uprawy na wczesny zbiór następnego roku.
Roszponka VII - VIII - - IX - XI Warzywo odporne na niskie temperatury. Przy łagodniej pogodzie może być zbierane przez całą zimę, nawet spod śniegu.
Rzodkiewka III - V lub
VII - IV
- - V - XI Warzywo odporne na niskie temperatury, ale nie tolerujące suszy i gorąca, przy długim dniu wybija w pęd kwiatowy, dlatego nie jest polecane na zbiór letni, z wyjątkiem odmian przystosowanych do siewu i zbioru przez cały okres wegetacyjny, także latem.
Sałata masłowa IV lub VIII - IX II - III III - IV V - X lub
IV - V
Warzywo odporne na niskie temperatury, nie tolerujące suszy i gorąca, przy długim dniu wybija w pęd kwiatowy, posiada odmiany zimujące, do uprawy na zbiór wiosenny następnego roku.
Szpinak II - IV lub
VIII - X
- - IV - VI lub
IX - XI
Warzywo o krótkim okresie wegetacji, dobrze znoszące niskie temperatury, nadające się też do uprawy ozimej.

Tekst: Katarzyna Józefowicz, zdjęcie tytułowe: elenaiks - Pixabay.com

Komentarze

To Cię zainteresuje
Pokaż więcej (1)
Nowe treści
Na czasie
Jesienny trawnik
Temat miesiąca
Jesienny trawnik
Zobacz więcej
Warto przeczytać
Porady na ten tydzień
Tydzień 39, Sentencja nr:8
Tydzień 39, Sentencja nr:8
Zbieramy obumarłe części roślin i opadające liście. Składamy je na pryzmie kompostowej, którą dokładnie przerzucamy. Ziemia kompostowa przyda nam się na przyszły rok.
Tydzień 39, Sentencja nr:6
Tydzień 39, Sentencja nr:6
Przesadzamy drzewa i krzewy iglaste np. tuje, cisy, świerki i sosny. Zdążą się zaaklimatyzować w nowym miejscu przed nadejściem przymrozków.
Tydzień 39, Sentencja nr:5
Tydzień 39, Sentencja nr:5
Do naszych roślin na balkonie i tarasie możemy dodać rośliny kwitnące jesienią (np. chryzantemy, wrzosy).
Tydzień 39, Sentencja nr:1
Tydzień 39, Sentencja nr:1
Pod koniec września z ogrodu wykopujemy rośliny cebulowe, bulwiaste i kłączowe, które nie zimują w gruncie (begonie bulwiaste, dalie, galtonie, ismeny, kanny, krokosmie, tygrysówki, mieczyki – ścinamy ich liście na wysokości kilku centymetrów ponad bulwą).
Twoja strona ogrodu