Logo
Logo
Gardeners' world listopad - grudzień 2021
70
Okazje
Artykuł na: 9-16 minut

25+ prozdrowotnych roślin z Twojego ogrodu!

W dobie "chemizacji" rolnictwa chętnie powracamy do samodzielnej uprawy roślin, aby jeść to co jest zdrowe i naturalne. Wiele roślin z naszego ogrodu ma cenne właściwości prozdrowotne. Znajdziemy je oczywiście wśród warzyw czy roślin owocowych, ale też roślin ozdobnych, a nawet chwastów!

Zobacz i sprawdź, które z nich warto wykorzystywać w Twojej domowej apteczce i w kuchni.

 
Spis treści
Prozdrowotne chwasty Prozdrowotne drzewa i krzewy Prozdrowotne warzywa

Człowiek od zarania dziejów wykorzystywał lecznicze właściwości roślin. Dawniej wiele "dobroczynnych" gatunków wchodziło w skład podstawowej, codziennej diety. Wykorzystywano praktycznie wszystko, co można było zebrać. Gatunki, które dziś określane są jako chwasty, były niekiedy cenionymi warzywami. Nawet niektóre rośliny trujące były przydatne – najczęściej do celów rytualnych!

Obecnie, chociaż brakuje im już magicznej otoczki, wciąż są cennymi gatunkami. Wracają w nasze łaski i coraz częściej stosujemy je jako leki, przyprawy czy po prostu dekoracje posiłków.

Pamiętaj! Zanim zaczniesz regularnie stosować rośliny lecznicze, skonsultuj się z lekarzem!

Chwasty na talerzu

Wiele roślin, które w ogrodzie są niepożądane, od wieków wykorzystywano jako pokarm lub leki. Pokrzywę często dodawano do paszy dla zwierząt, kłącza perzu były składnikiem chleba w czasie głodu a mydlnica była cenionym środkiem przeczyszczającym. Wiedza o cennych właściwościach roślin przetrwała – i w dodatku wielokrotnie została podparta nauką. Które chwasty są wartościowe?

  • Pokrzywa zwyczajna – to coraz popularniejszy dodatek w kuchni, nie tylko wegetariańskiej czy wegańskiej. Pokrzywę podaje się do zup, sosów, nadziewanych jaj a nawet placków. Liście po zalaniu wrzątkiem tracą właściwości parzące. Z chwastu przyrządza się także lecznicze soki. To dobry środek na kamicę nerkową, schorzenia układu moczowego, wzbudzenie apetytu i przyśpieszenie przemiany materii. W ogrodzie można wykorzystać pokrzywę do produkcji ekologicznych preparatów. Odstrasza wiele szkodników i zapobiega chorobom grzybowym.

  • Perz zwyczajny – wyciąg z kłączy stosuje się na kamicę nerkową, nadciśnienie i jako lek moczopędny. Po wysuszeniu surowiec dodatkowo odstrasza szkodniki i pchły (można wykorzystać jako ściółkę w legowisku dla psa).

  • Bluszczyk kurdybanek – to zarówno powszechny chwast (np.: trawnika) jak i roślina ozdobna, powoli wracająca do łask. Jako lek stosuje się ziele. Działa pozytywnie na układ oddechowy. Stosowany zewnętrznie w postaci okładów przyśpiesza gojenie się ran.

  • Bylica piołun – to pospolity chwast, znany jako środek na bóle brzucha i inne dolegliwości układu pokarmowego. Wyciąg z ziela jest bardzo gorzki – nie da się w jakikolwiek sposób poprawić jego smaku.

  • Mniszek lekarski – ma uniwersalne zastosowanie. Z kwiatów można przyrządzać soki i lecznicze wina. Korzeń służy do przyrządzania wywarów. Leki z mniszka przyśpieszają trawienie, działają moczopędnie i obniżają poziom cukru we krwi. Jednocześnie roślinę warto wykorzystywać do sporządzania ekologicznych gnojówek na choroby i szkodniki upraw.

  • Babka lancetowata – uciążliwy chwast (zwłaszcza na trawnikach) można wykorzystać to tworzenia okładów. To przydatny środek na wszelkiego rodzaju uszkodzenia skóry, stany zapalne i ukąszenia. Skrzyp polny – naturalne leki z ziela od tysiącleci stosuje się przeciw krwotokom wewnętrznym. To uniwersalny środek na wiele dolegliwości – gruźlicę, miażdżycę i schodzenia dróg moczowych.

Zioła znane i cenione od wieków

Część roślin leczniczych jest stosowana nieprzerwanie od dekad, wieków a nawet tysiącleci. Ze względu na popularność poniższe gatunki są łatwo dostępne w sprzedaży (nie tylko jako surowiec). Część z nich można uprawiać w ogrodzie a nawet w domu.

  • Cząber ogrodowy – w celach leczniczych wykorzystuje się jego ziele. Wewnętrznie stosuje się go na lepsze trawienie, zewnętrznie do niwelowania czyraków, krost i gojenia stłuczeń. Jednocześnie jest to ceniona przyprawa – szczególnie polecana do przyprawiania warzyw ciężkostrawnych – kapusty, fasoli i grochu.

  • Lubczyk ogrodowy – roślinę wieloletnią często uprawia się w ogródkach. To dobra przyprawa do zup i sosów. Jako lek (wykorzystuje się korzeń) wspomaga leczenie kamicy nerkowej i schodzeń w stanach zapalnych dróg moczowych. Lubczyk nie jest natomiast afrodyzjakiem – mit został obalony przez naukowców.

  • Majeranek ogrodowy – roślinę jednoroczną można uprawiać zarówno w ogrodzie jak i w domu. Jako przyprawa jest cenionym dodatkiem do dań z mięs, jaj, zup, sosów i ciężkostrawnych potraw. Jest również składnikiem pizzy. Jako lek wspomaga przemianę materii i wzmacnia organizm.

  • Rozmaryn lekarski – głównie wykorzystuje się go jako przyprawę w kuchni śródziemnomorskiej oraz meksykańskiej. Ma mocny, gorzkawy smak. Pędy można wykorzystać to przyrządzania szaszłyków. Spożywanie liści wzmacnia układ nerwowy, zmniejsza problemy z trawieniem i krążeniem krwi.

  • Tymianek pospolity – krzewinka jest szczególnie ceniona jako przyprawa kuchni francuskiej. To nieoceniony dodatek do dań z fasoli, kapusty i ryb (osłabia brzydki zapach). Pomaga przy dolegliwościach układu pokarmowego. Jest dobrym lekiem na kaszel.

  • Bazylia pospolita – jako przyprawa ma zastosowanie uniwersalne – nadaje się do zup, sosów, dań z mies, makaronów i sera. Spożywanie liści poprawia apetyt, pobudza trawienie i poprawia humor.

  • Dziurawiec zwyczajny – to znana roślina stosowana przy dolegliwościach układu pokarmowego. Ziele z dziurawca jest jednocześnie jednym z najskuteczniejszych środków uspokajających, zalecanych przy stresie i depresji.

zioła fot. dcland2 - Pixabay.com
Fot. dcland2/Pixabay

Drzewa i krzewy działające leczniczo

Rośliny lecznicze to nie tylko gatunki sezonowe, dwuletnie czy byliny. Do grupy można zaliczyć także wiele gatunków drzew i krzewów.

  • Jałowiec pospolity – pozyskuje się z niego szyszkojagody. To ceniona przyprawa do mięs. Nie można jednak z nią przesadzić, gdyż w dużej ilości może doprowadzić do zatrucia. Jałowiec pomaga przy niewydolności wątroby i stanie zapalnym dróg moczowych.

  • Dzika róża – jej owoce to skarbnica witaminy C. Wyciągi z dzikiej róży lub przetwory można stosować na ogólne wzmocnienie odporności oraz przeziębienie.

  • Bez czarny– z owoców można przyrządzać przetwory i nalewki, z kwiatów farsz (np.: do naleśników). To dobry środek napotny i moczopędny.

  • Kruszyna pospolita – wyciągi z kory to jeden z najskuteczniejszych naturalnych środków przeczyszczających.

  • Lipa – jej kwiat to znany i ceniony lek na gorączkę. Spożywanie wywarów działa napotnie.

rośliny prozdrowotne fot. Petra - Pixabay.com
Fot. Petra/Pixabay

Warzywa, które leczą

Warzywa to naturalne „magazyny” witamin, soli mineralnych i cennych substancji odżywczych. Nie dziwne więc, że spora grupa gatunków działa leczniczo na organizm ludzki.

  • Cebula i czosnek – oba warzywa działają podobnie: to środki odkażające, pomagające eliminować wirusy, bakterie i grzyby. Jednocześnie stosuje się je do leczenia chorób układu krwionośnego. Warto je spożywać przy miażdżycy. Oprócz tradycyjnych gatunków warto zwrócić uwagę na czosnek niedźwiedzi.

  • Koper ogrodowy – to ceniona przyprawa, w szczególności do zup, sosów i sałatek. Napar z kopru można stosować przy zaburzeniach żołądkowych.

  • Pomidor – bogate źródło likopenu i witamin. Jest doskonałym antyoksydantem, niskokalorycznym warzywem i cennym źródłem potasu.

  • Marchew – sok z marchwi jest cennym źródłem witaminy A. Poleca się go stosować na obniżenie poziomu cholesterolu i poprawienie widzenia. Stosowany zewnętrznie, np.: w postaci okładów regeneruje skórę.

  • Kapusta – sok z kiszonej kapusty to znakomity eliksir zdrowia, wzmacnia odporność, zawiera prozdrowotne bakterie kwasu mlekowego oraz wiele witamin, a kompresy z liści stosuje się do leczenia bólów reumatycznych.

Kwiaty, które można wykorzystać w ziołolecznictwie

Wiele roślin rabatowych, balkonowych czy zdobiących w ogród w inny sposób nadaje się do stosowania w medycynie naturalnej. Niektóre z nich (barwinek, naparstnica, anielskie trąby) działają jednak zbyt silnie. Mogą być (i niekiedy są) truciznami, dlatego nie stosować ich samemu. Poniżej przedstawiamy kilka przykładów bezpiecznych gatunków:

  • Chaber bławatek – to częsty składnik herbat. Kwiaty działają moczopędnie. Wywar można stosować także zewnętrznie – do przemywania oczu.

  • Lawenda – spożywanie jej kwiatów w formie przyprawy pobudza wydzielanie soku żołądkowego, poprawia apetyt i trawienie.

  • Nagietek – wyciąg z kwiatów stosuje się do poprawienia przemiany materii. Stosowany zewnętrznie działa przeciwzapalnie, bakteriobójczo i grzybobójczo.

  • Pierwiosnek lekarski – korzenie stosuje się przy przeziębieniu, zapaleniu oskrzeli, kaszlu i bólach głowy.

Tekst: Michał Mazik, zdjęcie tytułowe: Franz Peter Rudolf/Fotolia

Warto przeczytać
To Cię zainteresuje
Pokaż więcej (14)
Nowe treści
Ważne tematy
Lista zakupów

Komentarze

Porady na ten tydzień
Tydzień 41, Sentencja nr:6
Tydzień 41, Sentencja nr:6
Najlepszym okresem na sadzenie drzew owocowych jest jesień (od pierwszych dni października do pierwszych przymrozków). Przed nastaniem zimy drzewka zdążą zregenerować uszkodzony system korzeniowy.
Tydzień 41, Sentencja nr:5
Tydzień 41, Sentencja nr:5
Krzewy róż warto teraz zasilić. Wierzchnią warstwę ziemi przemieszajmy z przefermentowanym obornikiem. Róże pienne należy zabezpieczyć przed nadchodzącą zimą. W tym celu przygina się je do ziemi i obsypuje ziemią.
Tydzień 41, Sentencja nr:4
Tydzień 41, Sentencja nr:4
Jeśli w październiku posadzimy w ogrodzie róże, wytworzą drobne korzenie, dzięki którym na wiosnę krzewy szybko zbudzą się do życia. Pamiętajmy, że róże preferują miejsca półcieniste i glebę piaszczysto-gliniastą o odczynie obojętnym lub lekko kwaśnym.
Tydzień 41, Sentencja nr:2
Tydzień 41, Sentencja nr:2
Przenieśmy do domu kwiaty, które do tej pory zdobiły taras lub balkon (najlepiej zrobić to przed sezonem grzewczym, aby różnica temperatury nie była dla roślin zbyt duża). Przeniesione rośliny należy mniej podlewać i zaprzestać ich nawożenia.
Tydzień 41, Sentencja nr:1
Tydzień 41, Sentencja nr:1
W październiku możemy wysadzać do ogrodu drzewa i krzewy liściaste, które rosły w donicach. Sadzimy także drzewa i krzewy iglaste oraz pnącza.
 
Serwisy partnerskie
Dom i wnętrze
Twoja strona ogrodu
 
Copyright © AVT 2020 Sklep AVT