Logo
Logo

Najgroźniejsze choroby i szkodniki ziemniaka | Dowiedz się, jak je poznać i skutecznie chronić warzywa

Ziemniak jest narażony na kilka bardzo groźnych chorób i szkodników, które mogą doprowadzić do znaczącego, a w niektórych przypadkach do niemal całkowitego zniszczenia plonu. Dowiedz się, jak je rozpoznać oraz odkryj niezawodne metody ochrony Twoich upraw. Ziemniak stoi w obliczu zagrożeń takich jak, zaraza ziemniaczana, alternarioza, czy ataków stonki ziemniaczanej. Dowiedz się, jak rozpoznawać pierwsze objawy tych chorób i szkodników oraz jak za pomocą prostych środków zaradczych i profilaktycznych zabezpieczyć swoje plony. Zacznij dbać o swoje uprawy ziemniaka już dziś, aby zapewnić sobie obfite plony.

Streszczenie artykułu
Ziemniak, kluczowy składnik diety na całym świecie, stoi w obliczu wielu wyzwań, w tym groźnych chorób i szkodników, które mogą dramatycznie obniżyć plony. Choroby takie jak zaraza ziemniaczana, alternarioza, oraz czarna nóżka, mogą doprowadzić do znaczącego uszczerbku na zdrowiu roślin i nawet całkowitego zniszczenia plonu. Aby zapobiec tym problemom, niezbędne jest stosowanie środków zaradczych, w tym wybór odpowiednich sadzeniaków, stosowanie fungicydów, oraz wybieranie odmian odpornych na choroby. Szkodniki, takie jak stonka ziemniaczana, mszyce oraz szkodniki glebowe, stanowią dodatkowe zagrożenie, przeciwko któremu można walczyć za pomocą insektycydów, zmianowania upraw, oraz stosowania gnojówek. Przestrzeganie szeroko zakrojonych działań profilaktycznych, w tym regularne zwalczanie chwastów i zaprawianie bulw przed sadzeniem, może znacząco zredukować ryzyko wystąpienia problemów w uprawie ziemniaka.

Najgroźniejsze choroby ziemniaka – jak rozpoznawać?

Słysząc o chorobie ziemniaka, najczęściej przychodzi na myśl zaraza ziemniaczana. W istocie to groźna choroba, która może obniżyć plon o 70-80%. Patogenowi sprzyjają umiarkowane temperatury i duża wilgotność powietrza. Pierwsze symptomy to oliwkowozielone plamy z jasną obwódką na liściach. Z czasem ciemnieją, a na ich obrzeżach występuje białoszary nalot z zarodnikami. Liście zamierają. Zdarza się, że dochodzi do zamierania całych roślin. Na skórce bulw występują ciemne plamy. Miąższ przebarwia się na czerwono-brązowo, a porażone organy spichrzowe ziemniaka szybko gniją.

 

Kolejna groźna choroba, która w dodatku w pewnym etapie rozwoju może być mylona z zarazą ziemniaka to alternarioza. Najbardziej charakterystyczny objaw to brunatne plamy (okrągłe lub kanciaste) występujące na dolnych liściach. Czasem mają żółtą obwódkę. Na przebarwieniach występują koncentrycznie ułożone zarodniki (cecha charakterystyczna). Przy silnym porażeniu plamy zlewają się, a liście zamierają. Podobne objawy występują na pędach i ogonkach liściowych.

Duże szkody powoduje także choroba bakteryjna – czarna nóżka. Prowadzi do gnicia i czernienia podstawy łodyg (załamywania pędów), a także gnicia bulw. Rośliny wydzielają wtedy intensywny, specyficzny i nieprzyjemny zapach. Innym objawem jest więdnięcie i żółknięcie liści. Blaszki liściowe zwijają się wzdłuż nerwu głównego. W przekroju łodyg widać zbrązowiałe wiązki przewodzące.

Najgroźniejsze choroby ziemniaka
Fot. Tomasz, Peter Oetelshofen / AdobeStock, Amy Charkowski / CC BY-SA 3.0
Kolejno zaraza ziemniaczana w dojrzałym stadium, alternarioza ziemniaka oraz krzaczki na plantacji zarażone czarną nóżką ziemniaka.

Jak chronić uprawy ziemniaków? Zacznij już przy sadzeniu 

Należy separować sadzeniaki i sadzić tylko te, które nie zawierają objawów choroby. Mocno porażone ziemniaki najlepiej usunąć z pola. Warto wybierać odmiany mało podatne na najgroźniejsze choroby.

Profilaktycznie i doraźnie stosuje się fungicydy (często Miedzian lub Miedzian Ekstra). W przypadku czarnej nóżki wykonuje się jedynie działania profilaktyczne. Preparaty miedziowe w pewnym stopniu pomagają w zapobieganiu wystąpieniu choroby, ale nie zwalczają jej.

Testujemy niezwykłe narzędzia ogrodnicze, których jeszcze nie znacie... a powinniście je mieć!
Przeczytaj także
Testujemy niezwykłe narzędzia ogrodnicze, których jeszcze nie znacie... a powinniście je mieć!

Groźne szkodniki ziemniaka

Zdecydowanie najgroźniejszym szkodnikiem u ziemniaka jest stonka ziemniaczana. Szkodliwe są zarówno larwy (zwłaszcza ostatnie stadium) jak i owady dorosłe. Chrząszcze są łatwe do rozpoznania – dorosłe mają paskowane czarno-beżowe skrzydła, larwy są pomarańczowe do różowych, z czarnymi plamkami i mają miękkie ciało. Zimują dorosłe chrząszcze w glebie. Najczęściej wyloty obserwuje się maju. Wygryzają małe otwory w liściach, następnie wyjadają tkanki pomiędzy nerwami. Występują w dużych koloniach, często prowadzą do całkowitego ogałacania pędów z liści.

W uprawie ziemniaka nie można bagatelizować znaczenia jednego z najpospolitszych szkodników – mszyc. Na ziemniakach występuje kilka gatunków, m.in. mszyca brzoskwiniowo-ziemniaczana. Owady są drobne (ok. 2-4 mm długości), lecz występują w dużych koloniach. Mają zmienne ubarwienie ciała, np. zielonkawe lub szare (w zależności od gatunku). Żerują na liściach i młodych pędach ziemniaka. Powodują powstawanie początkowo drobnych, jasnych plam; z czasem przebarwienia są większe. Następuje deformacja i zasychanie liści. Mszyce w trakcie żerowania wydzielają lepką spadź, która jest pożywką dla grzybów sadzakowych (w takich miejscach z czasem pojawia się brunatny „nalot”).

Mszyce mogą przenosić choroby wirusowe między roślinami, na które nie ma środków zaradczych. Powodują więc szkody bezpośrednie i pośrednie, i trzeba je bezwzględnie zwalczać.

 

Ziemniakom mogą zagrażać różne grupy szkodników glebowych, np. rolnice, pędraki i drutowce. W czasie uprawy, z oczywistych powodów, nie są widoczne, natomiast rozpoznaje się je po objawach. Podgryzają podziemne części – np. korzenie, bulwy, a także podstawę łodyg. Prowadzą m.in. do żółknięcia i zamierania pędów z liśćmi lub całych roślin (przy dużym nasileniu szkodnika). Większe zagrożenie szkodnikami glebowymi zachodzi w przypadku działek znajdujących się blisko zadrzewień i lasów, a także upraw ziemniaków, które zostały założone na zlikwidowanych nieużytkach bądź terenie, gdzie wcześniej znajdował się... trawnik.

Najgroźniejsze szkodniki ziemniaka
Fot. Peterb, Tomasz, nzgeirbyf / AdobeStock
Stonki i mszyce na liściach oraz drutowiec w bulwie ziemniaka.

Jak chronić i czym opryskiwać przed szkodnikami ziemniaków? 

Po pojawieniu się szkodnika wykonuje się opryski insektycydami. Najczęściej stosuje się preparaty o działaniu żołądkowym i kontaktowym, np. Karate Zeon. W przypadku szkodników glebowych najważniejsza jest profilaktyka. Stosuje się zasady zmianowania, a przed sadzeniem ziemniaków warto posiać grykę (przeciw pędrakom). Ponadto można stosować preparaty mikrobiologiczne, np. P-Drakol. Ziemniaki w czasie susz warto podlewać nie samą wodą, lecz rozcieńczonymi gnojówkami (np. 1:5) z pokrzywy, mniszka czy wrotyczu. Wymienione roztwory działają odstraszająco powyższe szkodniki, mogą dodatkowo ochronić ziemniaka przed innymi szkodliwymi organizmami nie wymienionymi w artykule, np. nicieniami.

Jak chronić ziemniaki przed chorobami i szkodnikami?

Aby nie dopuścić do wzmożonego występowania problemów w uprawie ziemniaka stosuje się szeroko zakrojone działania profilaktyczne.

  • Uprawy roślin psiankowatych (ziemniak, pomidor, papryka, bakłażan) należy zakładać w oddaleniu od siebie. To utrudnia rozprzestrzenianie się chorobom i niektórym szkodnikom.
  • Należy regularnie zwalczać chwasty. Niektóre, np. należące do tej samej rodziny (psianka) są żywicielami pośrednimi szkodników i nie tylko.
  • Należy przestrzegać zasad zmianowania.
  • W warzywniaku czy na polu część powierzchni powinno się przeznaczyć pod uprawę nawozów zielonych i roślin fitosanitarnych.
  • Nawożenie powinno być zrównoważone, w szczególności nie powinno się stosować dużych dawek azotu (silny, ciągły wzrost osłabia ściany komórkowe przez co rośliny są bardziej podatne na uszkodzenia).
  • Uprawa wczesnych odmian ziemniaka rozwiązuje część problemów, np. zmniejsza zagrożenie alternariozą.
  • Podłoże powinno być dobrze przygotowane – przepuszczalne.
  • Bulwy przed sadzeniem zaleca się zaprawiać.


Zdjęcie tytułowe: Tomasz / AdobeStock

FAQ Pytania i odpowiedzi
  • Jakie są najgroźniejsze choroby ziemniaka?

    Zaraza ziemniaczana, alternarioza, czarna nóżka.
  • Jakie środki zaradcze należy stosować przeciwko chorobom?

    Separacja sadzeniaków, stosowanie fungicydów, wybór odmian odpornych.
  • Kto stanowi największe zagrożenie wśród szkodników ziemniaków?

    Stonka ziemniaczana, mszyce, szkodniki glebowe.
  • Jakie działania profilaktyczne w ochronie ziemniaków można podjąć?

    Zmianowanie, zwalczanie chwastów, zaprawianie bulw, uprawa nawozów zielonych i roślin fitosanitarnych.
Autor
Najgroźniejsze choroby i szkodniki ziemniaka | Dowiedz się, jak je poznać i skutecznie chronić warzywa
Najgroźniejsze choroby i szkodniki ziemniaka | Dowiedz się, jak je poznać i skutecznie chronić warzywa
Michał Mazik

Piszący ogrodnik, autor artykułów, kalendarzy i poradników ogrodniczych. Dawniej zakładał ogrody i produkował zieleń, dziś pisze o...ogrodach i produkcji zieleni. Tata na (prawie) cały etat. W ogrodzie uwielbia naturalność i dzikość. Popularyzuje ekologiczne metody pielęgnacji wszędzie tam, gdzie jest to możliwe. Zwolennik Zero Waste w domu i w ogrodzie.

Tagi
Więcej na ten temat
 

Komentarze

Dodaj komentarz
Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu. Może będziesz pierwsza/-y? Zajrzyj na Forum ZielonyOgrodek.pl