Różanecznik (Rhododendron) to rodzaj obejmujący rośliny z rodziny wrzosowatych (Ericaceae). W stanie naturalnym występują głównie w Azji, a w mniejszej ilości w obydwu Amerykach i w Europie, w górskich lasach. Wśród nich rozróżniamy podział na dwie grupy: różaneczniki (zamiennie nazywane rododendronami) i azalie.

Rośliny te są znane od bardzo dawna – już w XVII wieku w Japonii opisano wiele odmian azalii (ponad 300!). Do Europy zostały przywiezione przez Duńczyków w 1680 roku. Obecnie ilość krzewów ozdobnych należących do rodzaju Rhododendron jest wielka i obejmuje kilkaset gatunków oraz tysiące odmian i mieszańców.

Są to krzewinki, krzewy lub drzewa (np. Rhododendron giganteum, który osiąga nawet do 30 m). W uprawie ogrodniczej w Polsce występują głównie formy krzewiaste – od miniaturek do 2,5 metrowych roślin.

Kwiaty różaneczników i azalii występują w niezwykle szerokiej gamie kolorów – od białych i różowych, przez pomarańczowe, do fioletowych i ciemnoczerwonych. Są obupłciowe. Mają budowę promienistą z wyraźnymi, długimi pręcikami. Kwitną w maju i czerwcu. Po kwitnieniu tworzą torebki z drobnymi nasionami.

Główne różnice w wyglądzie różaneczników i azalii:

  • Różaneczniki (rododendrony)
    • duże krzewy – w Polsce dorastające średnio od 1,5 do 2,5 m
    • liście zimozielone
    • liście grube, skórzaste, błyszczące
    • ogonki liściowe długie
    • kwiatostan duży zwarty, kolisty
    • kwiat – kształt dzwonu
    • kwiat z ok. 10 pręcikami
    • kwiaty bezzapachowe

  • Azalie
    • średniej wielkości krzewy – dorastają do ok. 0,5 m (po kilku latach)
    • liście przebarwiające się i opadające na zimę (wyjątek azalia japońska)
    • liście cieńsze, miękkie, owłosione
    • ogonki liściowe krótkie
    • kwiatostan luźniejszy, półkolisty
    • kwiat – kształt lejka
    • kwiat z ok. 5 pręcikami
    • występują odmiany pachnące

Obie grupy dzielą się dodatkowo na kilka podgrup uprawnych. Różaneczniki na: wielkokwiatowe, jakuszimańskie i drobnokwiatowe; azalie na: wielkokwiatowe i karłowate, a wśród nich na szczególną uwagę zasługuje grupa azalii japońskich.

Uprawa i wymagania

Różaneczniki potrzebują przepuszczalnych, zwięzłych gleb utrzymujących wilgoć. Należy zapewnić im odpowiednio kwaśne podłoże. Raz w roku poleca się stosowanie nawozów dla roślin kwasolubnych.

Najlepiej rosną na stanowiskach półcienistych (jedynie niektóre azalie lubią również słoneczne wystawy). Dobrze jest sadzić rośliny w miejscach osłoniętych, co dodatkowo ochroni je przed mrozami – różaneczniki kwitną wiosną z pąków zawiązanych poprzedniej jesieni.

Krzewów różaneczników i azalii zazwyczaj nie tniemy, a ewentualne cięcie pielęgnujące wykonuje się latem (po kwitnieniu).

Podczas kwitnienia należy regularnie odrywać przekwitnięte kwiaty, aby nie doprowadzić do zawiązania nasion i tym samym do niepotrzebnego zużywania energii przez rośliny.

Więcej o uprawie różaneczników.

Polecane odmiany

Do rodzaju Rhododoendron należy kilkaset gatunków oraz tysiące odmian i mieszańców.

  • 'Francesca' – różanecznik o krwiście czerwonych kwiatach
  • 'Rokoko' – azalia japońska, niska, bardzo obficie kwitnąca na różowo
  • 'Doloroso' – azalia wielkokwiatowa o intensywnie czerwonych kwiatach
  • 'Soir de Paris' – azalia wielkokwiatowa, pachnąca, jasnoróżowa
  • 'Calsap' – kwiaty wielokolorowe (biało-liliowe z ciemnofioletową plamką)
  • 'Fantastica' – niski różanecznik o jasno i ciemnoróżowych kwiatach

Zdjęcia tytułowe: lapping/Pixabay, poradnikogrodniczy.pl, (kolaż) Stephanie Albert, co16, krystianwin, Etienne GONTIER/Pixabay