Profilaktyka w ochronie roślin w ogrodzie. Zamiast leczyć – zapobiegaj!

Profilaktyka chorób, szkodników i chwastów

W ogrodach przydomowych lub na działkach w ROD chcemy dziś uprawiać zdrowe rośliny bez potrzeby używania chemicznej ochrony roślin. Choć nie zawsze jest to możliwe, to już na etapie sadzenia roślin czy w trakcie ich uprawy warto podejmować wszelkie kroki w celu uniknięcia ryzyka wystąpienia chorób czy szkodników. Jakie zabiegi profilaktyczne pozwolą zminimalizować zagrożenia dla roślin ogrodowych? 

Rozsądny dobór roślin i właściwa uprawa – mniej kłopotów 

Udana uprawa roślin zależy między innymi od właściwego ich wyboru oraz zapewnienia im niezbędnych, potrzebnych warunków, a także właściwej pielęgnacji (np. odpowiednie nawodnienie, nawożenie, cięcie, odchwaszczanie).

Rośliny dobrze posadzone, zadbane i właściwie odżywiane będą zawsze mniej podatne na ataki chorób czy szkodników lub łatwiej się po takich atakach zregenerują.

Warto wziąć to pod uwagę już na etapie zakupu konkretnych gatunków roślin do ogrodu i przemyśleć, czy jesteśmy w stanie spełnić ich wymagania. Kluczowy jest tu:

• rodzaj gleby i jej kwasowość (lekka, przepuszczalna czy cięższa, gliniasta/kwaśna czy zasadowa),
• ilość światła (gatunki wymagające światła nie mogą rosnąć w cieniu i odwrotnie),
• potrzeby nawozowe i inne wymagania (bardzo zróżnicowane dla różnych roślin).

Ważne jest również wybieranie gatunków i odmian roślin ogrodowych (w tym także drzew i krzewów owocowych), które w naturalny sposób (lub w wyniku prac hodowlanych) są odporne na szereg chorób i rzadko atakowane przez szkodniki. 

Rośliny dobrane w sposób przypadkowy oraz posadzone i uprawiane w sposób niewłaściwy, będą słabsze, a błędy takie jak zbyt duże zagęszczenie roślin nadmierna wilgotność podłoża, brak przewiewu lub światła, złe nawożenie często ułatwiają atakowanie roślin przez choroby i szkodniki. 

Jak zapobiegać rozwojowi chorób i szkodników roślin? 

Oprócz właściwej uprawy roślin wskazane jest, by od początku sezonu stosować zalecaną, sprawdzoną i niechemiczną profilaktykę.

Metody, o których warto pamiętać, to między innymi:

• opryskiwanie roślin wczesną wiosną preparatami olejowymi (np. Promanal, Treol, Emulpar), które uniemożliwiają lub ograniczają rozwój najczęstszych szkodników, np.: mszyc i przędziorków;
• stosowanie wiosennych i jesiennych oprysków preparatami miedziowymi (np. Miedzian, Miedzian Extra) oraz mocznikiem – zapobieganie chorobom grzybowym drzew owocowych (np. parch, kędzierzawość liści brzoskwini);
• sadzenie w ogrodzie roślin odstraszających (w naturalny sposób) szkodniki i ograniczających rozwój chorób – np. aksamitki, mięta pieprzowa, czosnek, cebula, gryka, gorczyca;
• stosowanie współrzędnej uprawy roślin z wykorzystaniem zjawiska allelopatii (dobrego sąsiedztwa) – dzięki naturalnym właściwościom, różne gatunki roślin (np. warzyw, ziół) wzajemnie wspierają swoją odporność oraz poprawiają wzrost i plonowanie;
• stosowanie naturalnych preparatów roślinnych (często prostych i możliwych do samodzielnego przygotowania) przeciwko chorobom i szkodnikom (np. na bazie czosnku, liści pokrzywy czy wrotyczu);
• wykorzystywanie tablic lepowych (sygnalizujących pojawienie się szkodników w określonym terminie) lub pułapek feromonowych;
• stosowanie środków biologicznych (wykorzystujących właściwości pożytecznych organizmów);
• przyciągnięcie ptaków do ogrodu ograniczy ilość szkodników – warto posadzić w ogrodzie np. jarząb, dziką różę, irgi, ogniki, kaliny, świdośliwę (ptaki żywią się ich owocami) i zawiesić budki lęgowe.

Jak hamować rozwój chwastów w ogrodzie? 

Walka z chwastami, to oprócz chorób i szkodników podstawowy problem w uprawie roślin w ogrodzie. Ważne jest więc, aby przede wszystkim uniemożliwić ich rozwój, dzięki czemu nie trzeba będzie stosować później oprysków herbicydami (lub w minimalnym zakresie). W celu uniknięcia uciążliwej walki z chwastami prze cały sezon można minimalizować ich występowanie.

Do najpopularniejszych i najskuteczniejszych sposobów wyeliminowania rozwoju chwastów w uprawach należą: 

• dokładne odchwaszczanie i oczyszczenie gleby (wszelkie korzenie, rozłogi i ich fragmenty) przed sadzeniem czy wysiewem roślin – pozwoli to uniknąć zachwaszczenia na świeżo zakładanych ogrodowych rabatach i trawnikach;
• stosowanie ściółkowania, czyli pokrywanie gleby pod roślinami kilkucentymetrową warstwą naturalnych materiałów (np. kory, słomy, skoszonej trawy, torfu, kompostu) – nie tylko hamuje to rozwój i wzrost chwastów, ale ogranicza też parowanie wody z podłoża i wspiera rozwój mikroorganizmów glebowych;
• przykrywanie gleby agrowłókninami ogrodniczymi, które przepuszczają światło i wodę, ale uniemożliwiają rozwój niepożądanych chwastów;
• planowanie i sadzenie roślin na tzw. podwyższonych rabatach, np. w skrzyniach – możliwość dobrania odpowiedniego dla roślin oraz wolnego od nasion chwastów podłoża, a także oddzielenia upraw od chwastów "z zewnątrz";
• zapewnienie roślinom właściwej pielęgnacji – odżywione i zadbane rośliny są silniejsze i lepiej konkurują z chwastami (uniemożliwiają ich rozwój);
• jak najszybsze usuwanie pierwszych, pojawiających się chwastów (na rabatach oraz na trawniku).

Zdjęcie tytułowe: Misi / Adobe Stock