Kocanka piaskowa (Helichrysum arenarium) to gatunek niewielkiej byliny zaliczanej do rodziny astrowatych (Asteraceae). Obszarem jej występowania jest Azja oraz większa część Europy. Roślina preferuje gleby suche i piaszczyste, dlatego najczęściej zasiedla wydmy, nieużytki, skarpy, przydroża, leśne łąki i suche obrzeża lasów. W Polsce na stanowiskach naturalnych kocanka piaskowa została objęta częściową ochroną gatunkową.

Kocanka piaskowa dorasta do ok. 10-30/40 cm wys. i tworzy wyrastające z podziemnego kłącza małe rozety liściowe oraz rozwija wysokie, filcowato owłosione, sztywne, wzniesione, ulistnione pędy kwiatostanowe. Liście w rozecie oraz na pędach są siedzące, całobrzegie, lancetowate i w całości pokryte gęstym, szarym, wełnistym kutnerem.

Jest typowym kwiatem lata. Kocanka zakwita w lipcu i kwitnie aż do późnej jesieni (październik), rozwijając drobne, żółte, kwiaty rurkowe, tworzące małe gęste, koszyczkowe główki, zebrane na szczytach pędów w baldachowate lub wiechowate kwiatostany.

Wymagania i uprawa

Kocanka piaskowa najlepiej rośnie na słonecznych, ciepłych stanowiskach oraz przepuszczalnych, lekkich, piaszczysto-kamienistych, suchych, niezbyt żyznych, a nawet ubogich w składniki odżywcze glebach. Jest w pełni mrozoodporna i nie wymaga zimowego okrycia, ale bardzo źle znosi mokre i zimne podłoże (szczególnie zimą). Na mokrym, cienistym stanowisku może zapadać na choroby grzybowe (np. mączniaka) i zamierać.

Kocankę można rozmnażać przez wysiew nasion, z sadzonek pędowych lub przez podział podziemnego kłącza, za pomocą którego roślina szeroko się rozrasta.

Zastosowanie

Kocanka piaskowa to wspaniała bylina do uprawy na skalniakach, skarpach i w ogródkach żwirowych. Na suchych, słonecznych rabatach dobrze komponuje się z innymi kocankami, krwawnikami, goździkiem piaskowym i sinym, werbeną patagońską, perowskią, lawendą czy ostnicą cieniutką. Doskonale wygląda w ogrodach w stylu śródziemnomorskim czy prowansalskim.

Jej kwiatostany nadają się do cięcia i suszenia oraz na suche bukiety (długo zachowują swój intensywnie żółty kolor).

Kwiatostany kocanki to także cenny materiał zielarski o właściwościach leczniczych (preparaty z kocanki wspomagają regenerację wątroby, działają żółciopędnie, moczopędnie i odtruwająco oraz poprawiają trawienie). Do celów leczniczych kwiatostany zbiera się na początku kwitnienia (najlepiej w lipcu, jeszcze przed otwarciem się koszyczków), a następnie suszy główkami do dołu w przewiewnym, ciemnym, suchym miejscu.

Tekst: Katarzyna Józefowicz, zdjęcia: HelenaH/CC BY-SA 3.0/Link, anro0002/CC BY-SA 2.0/Flickr