Co lubią rododendrony i azalie i jak o nie dbać? Wszystko, co musisz wiedzieć!

Jakie warunki lubią rododendrony i azalie?

Rododendrony i azalie to zróżnicowana grupa roślin. Wszystkie należą do rodzaju Rhododendron, ale ze względu na cechy morfologiczne, zwyczajowo podzielono je na dwie grupy: rododendrony lub różaneczniki, do których należą krzewy o zimozielonych, skórzastych liściach oraz azalie, skupiające krzewy o liściach miękkich, opadających na zimę lub półzimozielonych. Zarówno różaneczniki jak i azalie występują w wielu rejonach świata, dlatego ich wymagania mogą być różne.

Miejsce

Stanowisko pod uprawę różaneczników i azali powinno być nieco inne dla każdej z grup. 

► Różaneczniki

Krzewy te pochodzą najczęściej z obszarów leśnych, dlatego preferują stanowiska półcieniste lub nawet cieniste. Ich słabością jest zimozieloność, przez co nie zasypiają na zimę, ale kontynuują spowolnioną wegetację, transpirując wodę przez liście. Kiedy nie mogą jej uzupełnić, gdyż jest uwieziona w zamarzniętym podłożu, cierpią z powodu suszy fizjologicznej. Z tego względu jesienią krzewy należy solidnie nawadniać, dodatkowo ściółkując podłoże wokół nich grubą warstwą kory. Różaneczniki często mają też umiarkowaną, a nawet niską mrozoodporność (w zależności od odmiany znoszą mróz do ok. -12/-24°C), dlatego najlepiej uprawiać je w cieplejszych rejonach kraju na ciepłych, osłoniętych od wiatru stanowiskach, a odmiany delikatne okrywać na zimę np. włókniną (tylko nieliczne gatunki i odmiany znoszą mrozy do -34/36°C np. 'Hellikki', 'Haaga' lub do ok. -30°C np. różanecznik katawbijski i seria odmian poświęconych polskim władcom np. 'Królowa Jadwiga', 'Kazimierz Wielki').

► Azalie

Nieco inne wymagania mają azalie. Ponieważ zrzucają liście na zimę, nie są narażone na suszę fizjologiczną i lepiej znoszą mrozy od różaneczników, mimo iż ich pąki kwiatowe także mogą paść ofiarą wiosennych przymrozków. W przeciwieństwie do różaneczników, azalie potrzebują też bardziej słonecznych stanowisk, gdyż posadzone w cieniu słabiej kwitną.

Ziemia

O ile różaneczniki i azalie różnią się pod względem stanowiska i mrozoodpornoności, o tyle ich wymagania względem podłoża są bardzo podobne. Wszystkie oczekują podłoża próchnicznego, przepuszczalnego i koniecznie kwaśnego (pH 4-5), gdyż na glebach o zbyt wysokim pH zapadają na choroby fizjologiczne (chloroza). Krzewy posiadają też rozbudowany, ale dość płytki system korzeniowy, dlatego są bardzo wrażliwe na suszę i oczekują stale lekko wilgotnej gleby (w okresach suszy wymagają podlewania).

Jak dbać o rododendrony i azalie?

Rododendrony i azalie na ogół nie oczekują żadnych szczególnych zabiegów pielęgnacyjnych. Wiosną, po kwitnieniu warto jedynie usunąć z krzewów przekwitłe kwiatostany, które nie tylko szpecą roślinę, ale też utrudniają rozwój nowych pąków kwiatowych. Usuwanie kwiatów trzeba jednak wykonywać bardzo ostrożnie, wyłamując je u podstawy w taki sposób, aby nie uszkodzić znajdujących się tuż obok pąków.

Sadzenie

Rododendrony i azalie kupowane są zwykle wiosną, jako rośliny uprawiane w doniczkach, dlatego można od razu posadzić je do gruntu. Na miejsce stałe sadzi się je z całą bryłą korzeniową, we wcześniej przygotowany otwór, wypełniony podłożem dla różaneczników lub kwaśnym torfem zmieszanym z przekompostowaną korą sosnową. Rośliny najlepiej sadzić w grupach po kilka egzemplarzy.

Nawożenie

Rododendrony i azalie nie są szczególnie żarłoczne, ale jeśli mają obficie kwitnąć i dobrze się rozwijać, w sezonie wegetacyjnym (od wiosny do poł. VII) warto zasilać je nawozami przeznaczonymi specjalnie dla tej grupy roślin. Mają one nie tylko odpowiednio zbilansowany skład, ale też zawierają związki pomagające utrzymać pH gleby na odpowiednio niskim poziomie (min. siarkę). Pod koniec lata do nawożenia różaneczników można też wykorzystać specjalne nawozy jesienne dla roślin kwasolubnych, które pomogą krzewom przygotować się do zimy, a także wzmocnią je i uodpornią na niekorzystne warunki pogodowe.

Przycinanie

Różaneczniki i azalie nie wymagają, a nawet nie lubią systematycznego cięcia. Jeśli jednak nadmiernie się rozkrzewią, wiosną po kwitnieniu można skrócić im niektóre pędy. Stare, ogołocone z liści egzemplarze można też odmłodzić, ścinając wczesną wiosną (III), wszystkie ich pędy na wysokości 30-40 cm. ponad ziemią. Po takim zabiegu wprawdzie nie zakwitną, ale będą mogły się zregenerować i wydać kwiaty w kolejnym sezonie.

Ochrona przez chorobami i szkodnikami

Rododendrony i azalie często bywają atakowane przez choroby i to zarówno fizjologiczne (np. chloroza) jak i infekcyjne (np. plamistość liści, fytoftoroza, mączniak prawdziwy, szara pleśń, rizoktonioza). Są też lubiane przez szkodniki, do których należą min.: kibitnik azaliaczek, opuchlak truskawkowiec, mączlik różanecznikowy czy mszyca. W ochronie krzewów przed chorobami i szkodnikami ważna jest profilaktyka (zakup zdrowych sadzonek z sprawdzonego źródła, unikanie nadmiernego zagęszczenia roślin, sadzenie krzewów w odkażonym podłożu, usuwanie i niszczenie chorych liści, unikanie moczenia liści przy podlewaniu), ale czasem trzeba też sięgnąć po jeden z aktualnie środków ochrony roślin.

Tekst: Katarzyna Józefowicz, zdjęcie tytułowe: Elstef i Deborah Jackson / Pixabay