Logo
Logo
Gardeners' world listopad - grudzień 2021
86
Okazje

Pielęgnacja bukszpanów

Już od epoki renesansu bukszpan zaliczany jest do najbardziej popularnych krzewów zimozielonych. Stosowany w ogrodzie w formie żywopłotów lub pojedynczo, wykorzystywany do tworzenia strzyżonych rzeźb i roślinnych figur. Często uprawiany jest także w pojemnikach – to elegancka ozdoba ogrodów, tarasów, kawiarnianych ogródków i wejść do budynków. Mimo, iż nie należy do gatunków trudnych w uprawie, warto znać jego wymagania i zagrożenia, by unikać kłopotów. Jak pielęgnować bukszpany?

 

Jak pielęgnować bukszpany?

Aby pielęgnacja bukszpanu sprawiała jak najmniej kłopotu, należy zapewnić mu optymalne warunki – przede wszystkim dobrać odpowiednie podłoże i stanowisko. Krzewy te najlepiej rosną na stanowisku słonecznym lub w półcienu, ale znoszą również cień. Choć wystarcza im każda przeciętna gleba, najlepsze będzie dla nich przepuszczalne, gliniaste podłoże o odczynie pH 6,5–7,0.

Warto pamiętać, że odpowiednie warunki uprawy pozwalają roślinom zimozielonym, do których należy bukszpan, wytrzymać okresową suszę i znieść nawet trudne warunki miejskie. Bukszpany nie powinny być nadmiernie podlewane lub stać w wodzie (zwłaszcza okazy uprawiane w pojemnikach), ponieważ ich korzenie mogą wtedy gnić, co doprowadzi do żółknięcia i zamierania także części nadziemnej. Z tego względu bukszpany należy podlewać umiarkowanie, ale systematycznie, co ważne jest szczególnie w przypadku roślin uprawianych w miejscach nasłonecznionych. Podlewamy bezpośrednio do gruntu, aby nie moczyć niepotrzebnie liści!

Fot. Jos Didier/Pixabay

Sadzenie i przesadzanie

Bukszpany dobrze znoszą przesadzanie, jednak, aby nie uszkodzić bryły korzeniowej i nie przesuszyć gęstych, drobnych korzeni większe krzewy należy zawsze wykopywać z możliwie dużą bryłą ziemi, gdy przesadzamy je w nowe miejsce. Najlepszym czasem na przesadzanie jest wczesna wiosna lub koniec lata (sierpień-październik), po to by uniknąć okresów suszy (upałów). Bukszpany już ukorzenione, z bryłą ziemi, kupione w doniczkach, możemy sadzić właściwie przez cały sezon; aby przezimowały w dobrej kondycji, muszą zdążyć ukorzenić się najdalej jesienią.

Fot. Hans Braxmeier/Pixabay

Bukszpan wieczniezielony (Buxus sempervirens)

Nawożenie

Zdrowe rośliny mają ładnie wybarwione, błyszczące liście. Aby bukszpany tak wyglądały, potrzebują nawożenia (zwłaszcza okazy silnie cięte i formowane).

  • Najwygodniej jest stosować jednorazowo (wiosną) wolno rozkładające się (bezpieczne), wieloskładnikowe nawozy otoczkowane (np. typu Osmocote, Plantacote, Florovit). Działają przez większość sezonu i powoli uwalniają składniki pokarmowe, które przyswajane są przez system korzeniowy roślin.
  • Można stosować także kilka razy w sezonie tradycyjne nawozy posypowe (np. granulowane) lub płynne (rozpuszczalne w wodzie) przeznaczone do roślin zimozielonych lub krzewów ozdobnych.

O czym trzeba pamiętać? Nawożenie przeprowadzamy najpóźniej do końca sierpnia. Później stosujemy już tylko nawozy tzw. jesienne (bez zawartości azotu), aby pędy bukszpanów zdrewniały i rośliny zdążyły przygotować się do zimy.

Jak pielęgnować bukszpan zimą?

Zarówno krzewy rosnące w gruncie, jak i w pojemnikach dobrze jest osłaniać na zimę, np. białą agrowłókniną lub siatką cieniującą. Dzięki temu zimozielone liście będą zabezpieczone przed mrozem i szczególnie groźnymi wysuszającymi mroźnymi wiatrami. Pojemniki i doniczki z roślinami pozostawiane na zewnątrz należy zabezpieczyć przed mrozem (np. styropianem, tekturą falistą, czy matami słomianymi), by bryła korzeniowa roślin nie przemarzła.

Podobnie, jak inne krzewy zimozielone, bukszpany potrzebują zimą i na przedwiośniu podlewania, ponieważ przez cały czas transpirują. Rośliny nie podlewane w tym okresie mogą cierpieć z powodu tzw. suszy fizjologicznej (wzrost temperatury wczesną wiosną sprawia, ze rośliny chcą rozpocząć wegetację, lecz nie mogą uzupełnić wody, ponieważ podłoże jest zmarznięte – w efekcie ich liście i pędy zamierają). Dobrym rozwiązaniem jest obfite podlanie roślin przed zimą (przed nastaniem mrozów), aby zmagazynowana wilgoć w glebie starczyła roślinom na wiosenny start. Jeżeli zima jest bezśnieżna i mroźna, w okresach dodatniej temperatury bukszpany należy obficie podlewać, aby uzupełnić straty wody.

Fot. Maciej Aleksandrowicz

Cięcie i formowanie

Bukszpany lubią cięcie i dlatego tak często wykorzystywane są do tworzenia różnego rodzaju figur i rzeźb roślinnych oraz strzyżonych żywopłotów i obwódek rabat. Przeciętnie krzewy przycina się i formuje dwa razy w roku – wczesną wiosną (w marcu lub kwietniu) i w połowie lata, skracając świeże przyrosty o około 1/3 długości.

Okazom starym, zaniedbanym można poprawić kształt przez cięcie późną wiosną, gdy minie niebezpieczeństwo przymrozków. Chodzi o zmobilizowanie rośliny do wypuszczenia nowych pędów, co pozwoli na późniejszą zmianę jej kształtu. Bukszpany tniemy najpóźniej do końca sierpnia, by pędy zdążyły zdrewnieć przed zimą (inaczej łatwiej przemarzną).

Fot. Frank Magdelyns/Pixabay

Gąsienica ćmy bukszpanowej – najgroźniejszego szkodnika bukszpanów ostatnich lat!

Kłopoty – choroby i szkodniki

Można spotkać się z żerowaniem na liściach bukszpanu mszycy – miodówki bukszpanowej, która żerując wytwarza tzw. rosę miodową i woskowe, białe poskręcane nici. Charakterystyczne są objawy w postaci deformacji liści (zwijają się i zniekształcają – podobnie jak główka kapusty). Aby walczyć z miodówką należy dokładnie obserwować krzewy i już od maja stosować skuteczne środki, np. Mospilan lub gotowe do użycia preparaty w aerozolu.

Brązowe lub innego koloru plamy prowadzące do usychania liści i pędów to zwykle objawy chorób grzybowych – plamistości i zamierania pędów. Takie pędy należy usuwać, a rośliny opryskać jednym ze skutecznych fungicydów, np. uniwersalnym środkiem Topsin lub Biosept. Aby choroby nie powracały, najlepiej zastosować oprysk co najmniej dwa, trzy razy w odstępach kilkunastu dni.

Często wczesną wiosną najmłodsze liście zmieniają kolor na rdzawo-brązowy. Przyczyną może być niska temperatura na przełomie zimy i wiosny lub zimowe wiatry wysuszające tkanki roślin, dlatego najlepiej sadzić bukszpany w miejscach osłoniętych od mroźnych wiatrów.

Bukszpany zniszczone przez ćmę bukszpanową fot. Maciej AleksandrowiczFot. Maciej Aleksandrowicz

Bukszpany zniszczone przez ćmę bukszpanową.

Nowe zagrożenie – ćma bukszpanowa!

Od kilku sezonów bukszpany mają w naszym kraju i w Europie nowego wroga, który masowo niszczy krzewy. Jest to szczególnie groźny szkodnik – ćma bukszpanowa (Cydalima perspectalis). Gąsienice tego motyla są bardzo żarłoczne, żerują na liściach i pędach bukszpanów, tworząc oprzędy wyglądające, jak pajęczyny otaczające całe krzewy. Przy dużej liczebności ćmy, w szybkim czasie (w ciągu jednego sezonu) może dojść do całkowitego zniszczenia krzewu.

Ćma dopiero od niedawna żeruje w Polsce i nie opracowano jeszcze sposobów jej zwalczania. Trzeba więc stale przeglądać całe krzewy (także ich wnętrza). Pojedyncze gąsienice można zbierać ręcznie wraz z oprzędami i niszczyć (najlepiej otrząsać je z krzewów na białą włókninę rozłożoną pod krzewem lub wycinać całe zaatakowane pędy). Można ograniczać żerowanie ćmy – stosując bardzo dokładne opryski – środkami do zwalczania gąsienic, np. Calypso, Mospilan lub Decis.

Tekst: Maciej Aleksandrowicz, zdjęcie tytułowe: sabrina federico/Pixabay

Tagi
Newsletter
Zapisz się na newsletter, aby otrzymywać od nas bezpłatne porady ogrodnicze!
Warto przeczytać
To Cię zainteresuje
Pokaż więcej (9)
Nowe treści

 

Ważne tematy
Lista zakupów
Nowe rośliny w katalogu
Zostań redaktorem!

Podziel się z nami swoim ogrodniczym doświadczeniem.
W nagrodę otrzymasz wybrane czasopismo.


Komentarze

Gość mich

20-10-2019 19:09

na ćmę ja polecam polysect bukszpan. stosowałem w tym roku przez cały sezon. latwy w uzyciu, raz na kilkanaście dni do 3 tygodni i masz spokój z gasienicami ćmy

Wiecej na Forum ZielonyOgrodek.pl
ŚWIĘTA
Na czasie
ŚWIĘTA
Zobacz więcej
Porady na ten tydzień
Tydzień 49, Sentencja nr:7
Tydzień 49, Sentencja nr:7
Nie musimy rezygnować z "żywych" kwiatów, gdy zima za oknem. W tym okresie mogą kwitnąć np. kaktusy bożonarodzeniowe (schlumbergery), ciemierniki czy kalanchoe.
Tydzień 49, Sentencja nr:6
Tydzień 49, Sentencja nr:6
Ptaki zaczynamy dokarmiać tylko wtedy, gdy pokrywa śnieżna uniemożliwia im żerowanie. Podczas bezśnieżnej zimy ptaki powinny radzić sobie same, bez naszej pomocy.
Tydzień 49, Sentencja nr:5
Tydzień 49, Sentencja nr:5
Niektóre rośliny domowe (skalnica, agapant) warto przenieść do pomieszczenia, w którym temperatura nie przekracza 10-12°C (zimą w mieszkaniu temperatura często jest bowiem zbyt wysoka, a powietrze suche). Z powodu krótkich i pochmurnych dni rośliny dobrze jest także doświetlać świetlówkami.
Tydzień 49, Sentencja nr:4
Tydzień 49, Sentencja nr:4
Formujemy drzewa liściaste i iglaste przez cały rok, ale najlepiej robić to w miesiącach listopad-marzec (WYJĄTKI: klon, grab, brzoza – po przycięciu gatunki te "płaczą", dlatego formuje się je od czerwca do września!). W przypadku drzew iglastych nie musimy zabezpieczać ran, jeśli są gatunkami żywicującymi.
Tydzień 49, Sentencja nr:3
Tydzień 49, Sentencja nr:3
Jeśli jeszcze tego nie robiliśmy, wciąż można ściółkować rabaty, na których rosną wrażliwe na mróz gatunki bylin i krzewów.
Tydzień 49, Sentencja nr:1
Tydzień 49, Sentencja nr:1
Okryjmy na zimę róże. Gatunki krzewiaste (zarówno wielkokwiatowe, jak i wielokwiatowe) należy obsypać do wysokości 20 cm (np. trocinami, ziemią, piaskiem, mchem lub gałązkami drzew iglastych). Z piennych formujemy chochoł lub przyginamy gałązki do ziemi, a następnie je obsypujemy.
 
Serwisy partnerskie
Dom i wnętrze
Twoja strona ogrodu