Hyzop lekarski (Hyssopus officinalis) to bylina lub półkrzew z rodziny jasnowatych (Lamiaceae). Roślina pochodzi z cieplejszych rejonów świata (Europa Południowa, Azja Zachodnia), ale bywa też spotykana w stanie dzikim na terenie Polski, prawdopodobnie jako "uciekinier" z upraw.

Roślina dorasta do ok. 30-60 cm wys. i posiada wzniesiony, gęsty, krzaczasty pokrój. Rozwija wyprostowane, sztywne, zielone, drewniejące u podstawy pędy, gęsto pokryte naprzeciwległymi parami małych, lancetowatych, całobrzegich, omszonych, zielonych liści.

Hyzop lekarski kwitnie latem – w lipcu i sierpniu. W kątach liści pojawiają się nieduże, dwuwargowe, miododajne, zwykle niebieskie lub liliowe kwiaty z długimi, wystającymi poza koronę pręcikami. Kwiaty zebrane są po kilka w gęste pęczki, zwykle po jednej stronie pędu.

Cała roślina jest aromatyczna i wydziela silny, kamforowy zapach.

Wymagania i uprawa

Hyzop oczekuje słonecznego, ciepłego stanowiska i przepuszczalnej, lekkiej, suchej, ciepłej gleby, najlepiej bogatej w wapń. Nie lubi wilgotnego, ciężkiego podłoża, kwaśnej ziemi i cienia. Dość dobrze znosi natomiast niskie temperatury, choć w najchłodniejszych rejonach kraju zimą może poodmarzać, dlatego warto zabezpieczyć go późną jesienią warstwą ściółki lub gałązkami stroiszu.

Hyzop nie wymaga żadnych specjalnych zabiegów pielęgnacyjnych, nawożenia ani podlewania. Rzadko też pada ofiarą chorób i szkodników. Warto natomiast ściąć po kwitnieniu górną część jego pędów z przekwitłymi kwiatami, co pozwoli roślinie zachować ładny, gęsty, zwarty pokrój.

Hyzop dobrze rozmnaża się przez podział rozrośniętych egzemplarzy (wiosna) lub przez wysiew nasion w maju wprost do gruntu. Na dobrym stanowisku potrafi dawać też samosiew.

Zastosowanie

Hyzop lekarski ze względu na swój ładny pokrój, dobrze wygląda posadzony pojedynczo lub w grupie w ogródkach żwirowych i skalnych oraz na rabatach bylinowych. Dobrze komponuje się z lawendą, kłosowcami, czyśćcem wełnistym, goździkiem sinym, krwawnikiem i ozdobnymi szałwiami. W towarzystwie mięty, rozmarynu, szałwii i tymianku może być uprawiany też w ogródkach ziołowych.

Roślina od dawna wykorzystywana jest też do celów leczniczych i przyprawowych. Jej bogate w olejki eteryczne i inne związki chemiczne liście, działają na przewód pokarmowy rozkurczowo i poprawiają trawienie. Wykazują też działanie wykrztuśne i przeciwzapalne.

Ziele ma intensywny aromat i korzenny, goryczkowaty posmak, dlatego bywa wykorzystywane do przyprawiania pasztetów, sosów oraz dań mięsnych i warzywnych, a także potraw ciężkostrawnych (np. dania z kapusty, grochu czy grzybów). Kwiaty hyzopu są jadalne i mogą stanowić ciekawy dodatek do sałatek.

Wybrane odmiany

  • 'Rosea' – o różowych kwiatach
  • 'Albus' – o kwiatach białych


Tekst: Katarzyna Józefowicz, zdjęcia: Lesya Marchuk, weha, MarinkaBuronka/Depositphotos