Logo
Logo
Gardeners' world lipiec - sierpień 2020
44
Do góry

Uprawa cisu w ogrodzie

Cisy jako rośliny ozdobne mają wiele atutów, które można wykorzystać w ogrodzie, a ich uprawa z pewnością nie przysporzy problemów nawet początkującemu ogrodnikowi. Poznaj najpopularniejsze gatunki cisów, ich dekoracyjne odmiany oraz zdobądź podstawową wiedzę o ich wymaganiach i pielęgnacji.

Cis nie taki pospolity

Rodzaj cis (Taxus) obejmuje 8 podobnych do siebie gatunków (traktowanych czasem jako podgatunki lub odmiany). Są to niezbyt wysokie, wolno rosnące zimozielone drzewa iglaste. W Polsce naturalnie występuje tylko jeden gatunek – cis pospolity (Taxus baccata). Spokrewnione i bardzo do niego podobne są pochodzące ze wschodniej Azji – cis japoński (Taxus cuspidata) oraz cis chiński (Taxus celebica). Często spotyka się cisy pośrednie (Taxus × media) – mieszańce cisa pospolitego z japońskim.

Cis rośnie najwolniej ze wszystkich roślin iglastych. Roczne przyrosty u młodych roślin wynoszą od 3 do 4 cm. Starsze krzewy rosną od 10 do 15 cm rocznie. Roślina jest dwupienna – kwiaty żeńskie i męskie nie rosną na jednej roślinie, lecz na dwóch oddzielnych. Po zapyleniu żeńskie osobniki wydają drobne nasiona otoczone soczystą czerwoną osnówką.

Dlaczego warto mieć cisy w ogrodzie?

Oprócz kolorowych owoców cis charakteryzuje się dużymi walorami dekoracyjnymi przez cały rok. Ma jedyne w swoim rodzaju igły – miękkie, delikatne w dotyku, błyszczące, ciemnozielone, a co najważniejsze zimozielone.

Uprawa cisu w ogrodzieFot. Katarzyna Jeziorska, Plant Publicity Holland, E. Rosłaniec

Cis bardzo dobrze znosi cięcie i ładnie się zagęszcza. Od wieków ogrodnicy korzystają z tych cech tworząc żywe rzeźby. Odpowiednio przycinany będzie dobrze się komponować z wieloma roślinami jako tło lub punkt centralny nasadzenia.

Żywopłoty z cisów są łatwe do pielęgnacji. Młode krzewy powinny być cięte dwa razy w sezonie, starsze (dwudziestoletnie) tylko raz w sezonie (w końcu lipca). Do tworzenia tych zielonych ścian bardzo dobrze będzie się nadawał np. cis pospolity (Taxus baccata) odmiana 'Fastigiata Aurea' (na zdjęciu w lewym, dolnym rogu). Ta niska odmiana kolumnowa dorastająca do 2 m wysokości i 0,6 m szerokości. Odpowiednio przycinany stworzy gęsty żywopłot koloru złocistego!

Kolumna, żywopłot, a może do doniczki?

Cis jest jednym z najważniejszych krzewów do formowania. Bardzo dobrze znosi cięcie sekatorem, po którym wytwarza wiele nowych pędów. Krzewy te bardzo łatwo odmłodzić, skracając starsze gałęzie. Z cisów można stworzyć najokazalsze i najgęstsze żywopłoty, a także coraz modniejsze strzyżone figury i bryły geometryczne ozdabiające ogród. Mogą być także uprawiane w doniczkach na tarasach, balkonach i podjazdach. 

Ogrodowe odmiany cisów mają rozmaite pokroje – krzaczaste, zwisające, kolumnowe, okrywowe lub karłowe. Te ostatnie doskonale nadają się do małych przydomowych ogródków, gdyż rosną bardzo wolno.

Różne odmiany cisa pospolitego i japońskiego sprawdzą się do różnych celów, dlatego warto znać podstawowe cechy tych najbardziej cenionych:

  • Cis pospolity (Taxus baccata)
    • 'Amersfoort' - odmiana o wzniesionym pokroju, szeroka, ma bardzo krótkie igły,
    • 'Summergold' - odmiana rozłożysta, okrywowa,
    • 'David' – odmiana szeroko kolumnowa,
    • 'Dovastoniana' - odmiana drzewiasta, wcześnie wytwarza jeden pień z bocznymi gałęziami.

  • Cis japoński (Taxus cuspidata)
    • 'Aurescens' - odmiana karłowa, o żółtych igłach,
    • 'Nana' - odmiana niska, okrywowa, o rozpostartych gałęziach,
    • 'Rustique' - odmiana drzewiasta, o dosyć silnym wzroście i rozłożystym pokroju.

Uprawa i pielęgnacja cisów

Uprawa cisów z pewnością nie przysporzy problemów nawet początkującemu ogrodnikowi. Warto jednak przestrzegać kilku zasad:

  • Stanowisko
    Cisy nie mają wysokich wymagań co do stanowiska – mogą rosnąć zarówno w słońcu jak i w cieniu. Gleba powinna mieć odczyn zasadowy. Nieodpowiednie jest podłoże kwaśne. Cisy nie powinny rosnąć w miejscach zbyt suchych oraz zbyt mokrych (z wysokim poziomem wód gruntowych). Pomimo tych wymagań cisy potrafią adaptować się do prawie każdych warunków.

  • Przesadzanie
    Roślina bardzo dobrze czuje się w zanieczyszczonym miejskim środowisku, a dzięki zwartemu systemowi korzeniowemu, można przesadzać nawet okazałe rośliny.

  • Podlewanie
    Cisy należy podlewać obficie tak, aby przemoczyć 20-30-centymetrową warstwę gleby. Zabieg ten wykonuje się głównie w okresach suszy. Szczególnie należy zwrócić uwagę na rośliny młode oraz świeżo posadzone.

  • Cięcie
    Cis najlepiej ze wszystkich roślin iglastych znosi częste przycinanie, nawet bardzo mocne. Przycinanie cisa najlepiej wykonać na wiosnę, przed rozpoczęciem wegetacji. Cięcie cisa należy powtórzyć na początku lipca. Krzewy można przycinać także latem, nie później jednak niż w połowie sierpnia, gdyż młode odrosty muszą zdrewnieć przed zimą.

cis fot. Stefan Schweihofer Pixabay Public Domain CC0
Fot. Stefan Schweihofer/Pixabay

Zimą jaskrawoczerwone owoce cisa przyciągają wzrok, niestety są silnie trujące (poza mięsistymi osnówkami) ze względu na dużą zawartością toksycznego alkaloidu o nazwie taksyna.

Ciekawostki o cisach

Cisy są roślinami długowiecznymi, potrzebują około 20 lat, aby osiągnąć 2 m wysokości. Najstarsze cisy dożywają nawet do 3000 lat, czym deklasują dęby uznane za symbol długowieczności. Cis henrykowski rosnący na Dolnym Śląsku jest najstarszym drzewem w Polsce – jego wiek ocenia się na 1266 lat.

Cisy w średniowieczu były cenione jako źródło trwałego i twardego drewna, wykorzystywanego w meblarstwie, a także do wyrobu łuków. W medycynie ludowej odwar z igieł był stosowany przy zbyt niskim ciśnieniu krwi. Z cisów izolowane są substancje, z których produkuje się preparaty przeciwnowotworowe.

Tekst: Redakcja ZielonyOgrodek.pl na podstawie Colour Your Life, zdjęcie tytułowe: Katarzyna Jeziorska


Komentarze

Gość Ginewra

01-06-2020 16:40

Uwielbiam cisy - nie wiem czemu, ale wydaje mi się, że są teraz zapominane przez ogrodników... Ich ciemno-zielony kolor jest idealny właśnie jako tło do... praktycznie wszystkiego. Zapomnieliście wspomnieć, że to podstawowa roślina ogrodów romantycznych!

Gość Anna

01-09-2019 09:40

Droga Redakcjo, Cis bardzo dobrze się a d a p t u j e ( nie adoptuje) w zanieczyszczonym miejskim środowisku. Proszę rozróżnić adopcję i adaptację. Pozdrawiam, Anna

Wiecej na Forum ZielonyOgrodek.pl
Warto przeczytać
Powiązane rośliny

To Cię zainteresuje
Pokaż więcej (11)
Nowe treści
Aktualności
PSZCZOŁY
Na czasie
PSZCZOŁY
Zobacz więcej
Porady na ten tydzień
Tydzień 33, Sentencja nr:5
Tydzień 33, Sentencja nr:5
Pamiętajmy o formowaniu koron młodych drzew owocowych (latem pędy rosną bardzo intensywnie). Usuńmy gałęzie, które zbyt mocno się rozrosły oraz te, które konkurują z przewodnikiem.
Tydzień 33, Sentencja nr:4
Tydzień 33, Sentencja nr:4
Na początku miesiąca przycinamy lawendę. Systematycznie usuwamy też przekwitnięte kwiatostany róż i bylin (niektóre gatunki jeszcze w tym roku mogą powtórzyć kwitnienie).
Tydzień 33, Sentencja nr:3
Tydzień 33, Sentencja nr:3
W sierpniu należy zakończyć nawożenie drzew i krzewów nawozami azotowymi, aby gałązki zdążyły zdrewnieć przed nadejściem zimy.
Tydzień 33, Sentencja nr:2
Tydzień 33, Sentencja nr:2
Zbieramy fasolę szparagową (gdy jej liście zżółkną, a strąki będą suche) oraz rośliny dyniowate, np. dynie, cukinie czy kabaczki. W pełni trwa też sezon na zbiór ogórków (zbiór rano lub wieczorem).
Tydzień 33, Sentencja nr:1
Tydzień 33, Sentencja nr:1
Możemy sadzić w ogrodzie nowe drzewa i krzewy – rośliny ozdobne sprzedawane w pojemnikach można sadzić przez cały okres wegetacyjny (te, które sprzedawane są z odkrytym korzeniem musimy zostawić na wczesną wiosnę lub jesień).
Array
(
    [0] => SimpleXMLElement Object
        (
            [id] => 51744
            [title] => SimpleXMLElement Object
                (
                )

            [alias] => badz-eko-uprawiaj-ziola-i-warzywa
            [url] => SimpleXMLElement Object
                (
                )

            [urlsef] => SimpleXMLElement Object
                (
                )

            [image] => SimpleXMLElement Object
                (
                )

        )

    [1] => SimpleXMLElement Object
        (
            [id] => 50887
            [title] => SimpleXMLElement Object
                (
                )

            [alias] => 10-wyjatkowych-miejsc-do-odwiedzenia-w-polsce
            [url] => SimpleXMLElement Object
                (
                )

            [urlsef] => SimpleXMLElement Object
                (
                )

            [image] => SimpleXMLElement Object
                (
                )

        )

)
Serwisy partnerskie
Dom i wnętrze
Twoja strona ogrodu
Najpopularniejszy magazyn ogrodniczy na Świecie!
Gardeners' World Edycja Polska lipiec - sierpień 2020
Zamów z darmową dostawą do domu!