Logo
Logo

Cis pospolity (Taxus baccata)

Cis pospolity (Taxus baccata) | Przeczytaj opis rośliny, zobacz zdjęcia i dowiedz się o niej więcej. Poznaj jej wymagania, zastosowanie oraz wskazówki dotyczące uprawy i pielęgnacji.
  • Dekoracyjność: cała roślina
  • Gleba: każda ogrodowa, żyzna
  • Odczyn gleby: zasadowa, lekko kwaśna, obojętna, lekko zasadowa
  • Owoce: kuliste
  • Pokrój: kolumnowy, stożkowaty, wzniesiony
  • Przydatność do spożycia: roślina trująca
  • Zapach: cała roślina
  • Wysokość: do 20 m
  • Okres kwitnienia: II, III, IV
  • Kolor owoców: czerwone
  • Trwałość liści: zimozielone
  • Wilgotność: gleba wilgotna
  • Stanowisko: półcień, cień
  • Zastosowanie: żywopłoty, pod koronami drzew, nasadzenia naturalistyczne, pojedynczo, ogrody przydomowe, małe ogrody, duże ogrody, parki, zieleń miejska, cmentarze, roślina lecznicza
  • Spis treści
    Opis rośliny Wymagania i uprawa Zastosowanie Wybrane odmiany Ciekawostki

    Cis pospolity (Taxus baccata) to duży krzew lub drzewo iglaste należące do rodziny cisowatych (Taxacpeae). Występuje w całej Europie, na ogół pojedynczo, rzadziej w zwartych drzewostanach. W przyrodzie Polskiej występuje rzadko i podlega ochronie częściowej. Jednocześnie jest popularnym, wiecznie zielonym krzewem naszych ogrodów.

    Cis pospolity osiąga nawet do 20 m wysokości. Korona może być stożkowata lub kolumnowa u osobników z jednym pniem, albo rozłożysta u roślin z pniem wielokrotnym. Wierzchołki gałęzi są lekko wzniesione, a pień często obrośnięty cieńszymi gałązkami. Cisy pospolite mają płytki system korzeniowy.

    Brunatnoszara, bruzdowana i popękana kora łuszczy się charakterystycznymi, dużymi płatami. Pędy o luźno rozmieszczonych igłach są zielone lub zielonobrunatne. Cisy łatwo odróżnić od innych iglaków po igłach – długości ok. 4 cm, są płaskie i równowąskie, wierzchem ciemnozielone, spodem jaśniejsze z dwoma wyraźnymi paskami.

    Cis pospolity to roślina dwupienna. Kwiaty męskie są liczne, kuliste lub podługowate i znajdują się na spodniej stronie pędów. W okresie pylenia stają się jasnożółte. Kwiaty żeńskie są niepozorne i pojedyncze. Okres kwitnienia trwa od lutego do kwietnia. Dojrzałe nasiona są otoczone mięsistą, czerwoną osnówką (która jest jedyną nie trującą częścią rośliny).

    Uprawa i wymagania

    Najlepiej rośnie na glebach o odczynie od umiarkowanie kwaśnego do zasadowego. Preferuje stanowiska zacienione. Najczęściej rośnie jako domieszka w podszyciu lasów liściastych lub mieszanych. Roślina ta lubi też wilgoć i nie powinniśmy doprowadzać do przesuszania ziemi u jej młodych okazów.

    Cięcie formujące powinno się przeprowadzać wiosną – w marcu, kwietniu. Latem możemy mniej intensywnie korygować bryłę rośliny.

    Cis pospolity dobrze znosi mróz i jest rzadko atakowany przez choroby.

    Zastosowanie

    Cis wspaniale znosi formowanie – nadaje się na żywopłoty i rzeźby roślinne. Jest często używany jako tło dla innych roślin. Jest sadzony w parkach ponieważ dobrze znosi warunki miejskie.

    Olejki eteryczne wytwarzane przez tę roślinę znane są od stuleci. Surowce pozyskiwane z cisa są stosowane do produkcji leków, kosmetyków i w aromaterapii. Jest to mocno trująca roślina, dlatego gdy mamy podejrzenie zatrucia powinniśmy czym prędzej udać się do lekarza – w nielicznych przypadkach zatrucie cisem może być śmiertelne!

    Od wieków drewno cisowe jest bardzo cenione. Twarde i wąskosłoiste, jest najbardziej sprężystym i niełupiącym się drewnem z Europy. W przeciwieństwie do innych drzew iglastych, nie posiada kanalików żywicznych.

    Polecane odmiany

    Znanych jest co najmniej 70 odmian uprawnych cisu pospolitego.

    • 'Fastigiata' – wolnorosnący, kolumnowy krzew – pędy główne sztywne, pionowe, o ciemnozielonych igłach
    • 'Dovastoniana' – odmiana drzewiasta, wolno rosnąca – po wielu latach może osiągnąć 3-5 m
    • 'Aurea' – średniej wielkości krzew o złocistozielonych igłach
    • 'Aurea Decora' – szeroki krzew o lekko pofalowanych pędach, igły barwy złocistożółtej, a później jasnozielonej
    • 'Summergold' – krzew o wolnym wzroście, dorastający do 1 m wysokości i 3 m szerokości latem igły złocistożółte, zimą zielonobrązowe

    Ciekawostki

    Nazwa rośliny pochodzi od łacińskich słów toxicus – "toksyczny" (polski "cis" również pochodzi od tego słowa) i baccata – "mający czerwone jagody".

    Cis pospolity jest gatunkiem rośliny, który najwcześniej został objęty ochroną w Polsce – Król Władysław Jagiełło, chcąc ograniczyć eksport cenionego drewna cisowego, wydał dekret ochrony tego drzewa już w 1423 roku!

    Najstarszy cis pospolity w Polsce to cis z Henrykowa Lubańskiego (k. Lubania, woj. dolnośląskie). Eksperci szacują jego wiek na około 1300 lat.


    Tekst: Katarzyna Jeziorska, zdjęcia: "Taxus"/wallygrom/CC BY-SA 2.0, Hans Braxmeier/Pixabay, "ACH17 C4"/2015 Plant Records Photos/CC PDM 1.0, "Taxus baccatus withering male flowers"/stanzebla/CC BY-SA 2.0

    Autor
    Cis pospolity
    Cis pospolity
    Katarzyna Jeziorska

    Z wykształcenia i zamiłowania ogrodniczka. Przy kawie, yerba macie czy wszelakiej herbacie chętnie rozmawia o roślinach oraz dzieli się swoimi ogrodniczymi doświadczeniami. Uwielbia pagórkowate ogrody i kuchnię pełną "zielonej alchemii". Istnieje sporo dowodów na to, że ktoś z jej przodków był hobbitem.

    Powiązane tematy
    Zwiń Pokaż więcej (15)
    Powiązane rośliny
     

    Komentarze

    Dodaj komentarz
    Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu. Może będziesz pierwsza/-y? Zajrzyj na Forum ZielonyOgrodek.pl

    Gość Leszek Wosik

    15-07-2019 20:07

    Świetne kompendium wiedzy o cisach. Polecam

    Zajrzyj na Forum ZielonyOgrodek.pl