|
|
Winobluszcz – pnącze, które odmienia przestrzeń
Winobluszcze, potocznie nazywane dzikim winem, należą do najbardziej efektownych pnączy ozdobnych spotykanych w ogrodach i przestrzeni miejskiej. Zachwycają dynamiką wzrostu, a przede wszystkim dekoracyjnym ulistnieniem, które zmienia się wraz z porami roku. Nic więc dziwnego, że od lat pozostają jednymi z ulubionych roślin ogrodników i architektów krajobrazu. Doskonale odnajdują się zarówno w przydomowych ogrodach, jak i wśród miejskiej architektury, gdzie wprowadzają miękkość i naturalny rytm zieleni.
Winobluszcze należą do rodziny winoroślowatych (Vitaceae), a sam rodzaj obejmuje kilkanaście gatunków. Najczęściej spotykane to winobluszcz pięciolistkowy (Parthenocissus quinquefolia), winobluszcz zaroślowy (Parthenocissus inserta) oraz winobluszcz trójklapowy (Parthenocissus tricuspidata). Pierwsze dwa przybyły do Europy z Ameryki Północnej, trzeci zaś naturalnie porasta obszary Japonii, Chin i Korei. Współczesne centra ogrodnicze oferują liczne odmiany wyselekcjonowane pod kątem wyjątkowych walorów dekoracyjnych.
Winobluszcz pięciolistkowy: pnącze do zadań specjalnych
Jedną z największych zalet winobluszczu pięciolistkowego jest jego imponujące tempo wzrostu. W sprzyjających warunkach osiąga nawet 20 metrów wysokości, a roczne przyrosty pędów często liczą kilka metrów. To właśnie ta cecha sprawia, że doskonale nadaje się do szybkiego tworzenia zielonych ścian. Z powodzeniem można nim obsadzać ogrodzenia, uzyskując naturalną osłonę przed słońcem, wiatrem oraz ciekawskimi spojrzeniami sąsiadów. Świetnie radzi sobie również tam, gdzie warunki są trudne, a inne rośliny zawodzą.
To roślina stworzona do zadań specjalnych. Dobrze radzi sobie w przeciętnej, a nawet ubogiej glebie, toleruje okresowe przesuszenie, woli miejsca półcieniste, ale poradzi sobie również w słońcu. Wysoka mrozoodporność sprawia, że bez obaw można sadzić ją w całej Polsce. Co więcej, doskonale znosi zanieczyszczone powietrze, dlatego tak często spotykamy ją przy ruchliwych ulicach, w gęstej zabudowie miejskiej, a nawet w pojemnikach na balkonach, gdzie może stworzyć zieloną kurtynę. Trudno o bardziej niezawodne pnącze, odporne, elastyczne i niemal bezobsługowe.
Coraz częściej winobluszcz staje się elementem świadomie projektowanej architektury. Zielone elewacje nie tylko zdobią, lecz także poprawiają komfort życia: ograniczają nagrzewanie ścian, tłumią hałas i korzystnie wpływają na mikroklimat otoczenia, zwiększając wilgotność powietrza. Roślina działa więc nie tylko estetycznie, ale i ekologicznie.
Największym atutem winobluszczu pozostają jego liście. Latem tworzą soczystą, zieloną masę, by jesienią eksplodować intensywnymi odcieniami czerwieni. Ten sezonowy spektakl potrafi całkowicie odmienić charakter ogrodu lub miejskiej ulicy. Choć roślina zrzuca liście na zimę, właśnie dzięki tej zmienności pozostaje tak fascynująca.
Latem pojawiają się drobne, niepozorne kwiaty, chętnie odwiedzane przez owady zapylające, wspierając lokalny ekosystem, szczególnie w silnie zurbanizowanych obszarach. Jesienią zaś dojrzewają kuliste, fioletowe owoce osadzone na czerwonych szypułkach. Po opadnięciu liści przypominają drobne koraliki i stanowią pokarm dla ptaków, ożywiając ogród również jesienią.
Najlepszy moment na główne cięcie przypada wczesną wiosną, jeszcze przed rozpoczęciem wegetacji. Wtedy zdrewniałe pędy są dobrze widoczne, co ułatwia modelowanie rośliny. W sezonie można wykonywać także cięcia korygujące.
Bogactwo odmian winobluszczu pięciolistkowego pozwala dopasować roślinę do niemal każdej aranżacji. Winobluszcz REDWALL® ‘Troki’ zachwyca jesienią intensywnie szkarłatnym kolorem liści, tworząc efekt spektakularnej czerwonej ściany. ‘Yellow Wall’PBR wnosi do ogrodu rzadko spotykane, złocistożółte przebarwienia, rozświetlające jesienne kompozycje. Obie odmiany zostały wyselekcjonowane przez polskiego hodowcę, dr. Szczepana Marczyńskiego, i zdobywają uznanie ogrodników na całym świecie.
Na uwagę zasługuje także ‘Star Showers’ (‘Monham’) o kremowo-zielonych, nieregularnie wybarwionych liściach, przypominających malarskie pociągnięcia pędzla. Z kolei forma murorum (tzw. odmiana „murowa”) doskonale sprawdza się przy szczelnym pokrywaniu murów lub jako roślina okrywowa.
Winobluszcz trójklapowy: naturalna elegancja
Winobluszcz trójklapowy stanowi kolejny gatunek o istotnych walorach dekoracyjnych. Jego błyszczące, trójklapowe liście układają się regularnie i zachodzą na siebie niczym dachówki na dachu, tworząc elegancką, niemal graficzną powierzchnię zieleni. Roślina samodzielnie wspina się po murach dzięki silnym przylgom; nie wymaga zatem dodatkowych podpór. Jesienią przechodzi widowiskową metamorfozę, od zieleni po ogniste czerwienie, pomarańcze i purpurę. To właśnie wtedy przyciąga najwięcej spojrzeń, zamieniając elewacje budynków w żywe obrazy.
Winobluszcz trójklapowy dorasta do około 20 metrów wysokości i rośnie nieco wolniej niż winobluszcz pięciolistkowy. Jest łatwy w uprawie, choć mniej odporny na silne mrozy. Odmiana ‘Diamond Mountains’ wyróżnia się większą odpornością mrozową oraz zwartym pokrojem, natomiast popularna odmiana ‘Veitchii’ zachwyca lśniącymi liśćmi i wyjątkowo efektownym jesiennym wybarwieniem.
Inne pnącza na ogrodzenie
Choć winobluszcze należą do najczęściej wybieranych pnączy na ogrodzenia, warto pamiętać o roślinach alternatywnych. W ogrodach z powodzeniem można wykorzystać także inne gatunki, które pozwalają uzyskać równie ciekawy efekt zielonej ściany, a przy tym wprowadzają większą różnorodność form i kolorów.
Winnik (Ampelopsis) to wciąż rzadko spotykane pnącze o dekoracyjnych, finezyjnie powcinanych liściach. Stanowi interesującą alternatywę dla winobluszczu – latem zachwyca soczystą zielenią, natomiast we wrześniu i październiku ozdobą rośliny stają się kuliste, błyszczące, pomarańczowe jagody. Winnik zmienny (Ampelopsis brevipedunculata) ‘Elegans’ wyróżnia się fioletowo-turkusowymi owocami, przypominającymi porcelanowe koraliki, dlatego bywa nazywany porcelanowym pnączem.
Winorośl pachnąca (Vitis riparia) należy do najbardziej wytrzymałych pnączy polecanych na wysokie ogrodzenia. Jesienią jej liście przebarwiają się na ciepłe odcienie żółci. Dobrze toleruje wysokie zasolenie gleby, dlatego szczególnie dobrze sprawdza się przy ogrodzeniach wzdłuż dróg. Ceniona jest za swoją wytrwałość i zdolność do szybkiego tworzenia gęstej, zielonej masy liści.
Winorośl japońska (Vitis coignetiae) przyciąga uwagę jedynymi w swoim rodzaju, imponującymi liśćmi, które mogą osiągać nawet 50 cm średnicy. Są one ciemnozielone, skórzaste, zdrowe. To roślina o wyjątkowych walorach dekoracyjnych, która jesienią przebarwia się na intensywne odcienie szkarłatu i purpury, stając się wyrazistym akcentem ogrodu.
Bluszcz pospolity (Hedera helix) wyróżnia się cechą niezwykle cenioną w ogrodach – jest rośliną zimozieloną. Dzięki temu zapewnia osłonę przez cały rok i często wykorzystywany jest do obsadzania ogrodzeń, w tym także paneli dźwiękochłonnych.
Trzmielina Fortune’a (Euonymus fortunei) to roślina o pędach płożących, zdolnych do wspinania się dzięki korzeniom przybyszowym. Rośnie wolniej od innych pnączy, ale dobrze znosi cięcie i łatwo poddaje się formowaniu, dlatego nadaje się zarówno na ogrodzenia, jak i na niskie, zielone żywopłoty. Wśród odmian dostępnych w sprzedaży najbardziej atrakcyjne są te o liściach zielono-złotych (‘Emerald’n’Gold’) oraz zielono-białych (‘Emerald Gaiety’).
Tekst i zdjęcia: Mina Tsonkova
|
Artykuł pochodzi z magazynu |
|
Artykuł powstał we współpracy ze Związkiem Szkółkarzy Polskich. Więcej informacji o roślinach i ich producentach uzyskać można na: www.e-katalogroslin.pl lub www.zszp.pl i pod nr. telefonu 22 435 47 22. |
