Dlaczego drzewko bonsai gubi liście? Jak uratować, co zrobić? Jak dbać prawidłowo?

Jakie drzewko wybrać na bonsai?

Choć drzewko bonsai można stworzyć niemal z każdego gatunku drzewa lub krzewu pochodzenia rodzimego lub obcego, to najczęściej stosowanymi roślinami do takiej uprawy są między innymi iglaki – karłowe odmiany sosen, cyprysiki i jałowce oraz drzewa i krzewy liściaste – klony (np. palmowe), wiązy, buk pospolity, ligustr, irga. Z kolei bonsai uprawiane w domach i innych pomieszczeniach, to zazwyczaj kompozycje tworzone z gatunków takich jak fikus Benjamina, grubosz drzewiasty lub mirt pospolity. Rośliny do uprawy w stylu japońskim powinny być zdrowe, dobrze i oryginalnie rozgałęzione oraz dobrze reagujące na formowanie i przycinanie. 

Co zrobić, aby drzewka bonsai były zdrowe i zdrowo rosły?

W uprawie roślin w stylu bonsai ważne jest nie tylko właściwe formowanie i kształtowanie miniaturowego pokroju rośliny, ale także właściwe i ostrożne nawadnianie, przesadzanie, a także zapewnienie optymalnej wilgotności powietrza i dostępu do światła. Zazwyczaj brak spełnienia wymagań roślin lub nieodpowiednia pielęgnacja w odniesieniu do konkretnego gatunku skutkuje różnymi reakcjami fizjologicznymi roślin, z których jedną z najczęstszych może być nagłe zrzucanie liści, co nie musi oznaczać, że roślina nie odzyska już wigoru.

Na szczęście, jeśli dobrze poznamy potrzeby uprawowe i zagrożenia dla danego gatunku, zrzucania liści można uniknąć lub mu zapobiec. Ponadto, gdy poznamy potencjalne przyczyny takiej reakcji, łatwiej będzie w porę zareagować i zatrzymać niepokojące objawy lub spowodować, by rośliny znów wypuściły liście.

Ważne!
Trzeba pamiętać, że zjawisko całkowitego zrzucania liści jesienią jest naturalnym zjawiskiem u większości drzew liściastych (w przypadku bonsai praktycznie wszystkich liściastych roślin zewnętrznych). Także niektóre gatunki iglaste w sposób naturalny zrzucają igły jesienią (np. metasekwoja lub modrzew). Ponadto, u niektórych gatunków iglastych może wystąpić także częściowe zrzucanie igieł, np. u sosny. Jest to również normalne, ponieważ wiele gatunków drzew iglastych zrzuca starsze igły (np. po 2-3 latach) pod koniec lata i nie należy się tym przejmować i jedynie oczyścić rośliny. 

Dlaczego drzewka bonsai zrzucają liście? Co zrobić?

1. Nagła zmiana stanowiska i temperatury 

Zmiana miejsca uprawy (np. ze szklarni do mieszkania) i deficyt światła oraz związane z tym różnice temperatur mogą być powodem zrzucania liści z wnętrza korony roślin, które. muszą zużyć więcej energii, niż mogą jej wyprodukować, co wynika z braku dostępu do światła. Jest to bardzo często występujący objaw, szczególnie w okresie jesienno-zimowym, kiedy nie tylko rośliny maja mniej światła, ale jednocześnie temperatura w ogrzewanych mieszkaniach jest wyższa niż ta w szklarni, gdzie wyhodowano bonsai. 

Co zrobić?
Należy dowiedzieć się jakie stanowisko będzie najlepsze dla danego gatunku i nie zmieniać go często, a w okresie jesienno-zimowym należy ustawić drzewko bonsai w miejscu możliwie jak najbardziej jasnym (np. na parapecie, przy oknie), ale jednocześnie chłodnym, nie w pobliżu kaloryferów. 

2. Niewłaściwe podlewanie 

W przypadku bonsai, groźne może być przesuszenie podłoża w dość ciasnych zwykle donicach i może być to przyczyną zrzucania liści. Szczególnie ważne jest to latem, kiedy niedostateczne podlewanie skutkuje bardzo szybkim przesychaniem gleby w pojemnikach. Z kolei jesienią i zimą, kiedy rośliny nie potrzebują tak dużo wilgoci, nadmierne podlewanie również może skutkować zrzucaniem liści (np. fikus Benjamina). 

Co zrobić?
Należy dbać o regularne nawadnianie roślin w czasie ciepłego i wietrznego lata oraz ograniczać podlewanie w zimie; przesuszone w lecie drzewko, które nagle zrzuciło liście należy podlewać umiarkowanie przez kilka tygodni i jeśli roślina żyje, zwykle wraca do zdrowia. 

3. Przenawożenie roślin 

Podobnie jak rośliny w gruncie, także uprawiane w donicach drzewka bonsai mogą reagować zrzucaniem liści na nadmierne nawożenie, a przez to zasolenie podłoża.

Co zrobić?
Wymieniamy glebę i przesadzamy bonsai, a w kolejnych sezonach bardzo ostrożnie nawozimy rośliny, przestrzegając zalecanych dawek lub nawet dzieląc je na mniejsze; aby unikać przenawożenia najlepiej zasilać rośliny nawozami naturalnymi lub organicznymi (przy bardzo silnym przenawożeniu rośliny niestety mogą zamierać). 

4. Termin przesadzania roślin 

Nie zawsze potrzebne jest przesadzanie roślin bonsai od razu do nowego pojemnika, bo ten w którym rosły w czasie zakupu jest zwykle odpowiedni i starczy na kilka sezonów. Ponadto, trzeba wystrzegać się przesadzania latem, w czasie silnych upałów, co oprócz nagłej zmiany podłoża i pojemnika jest dodatkowym stresem dla roślin i skutkuje zrzucaniem liści lub igieł. 

Co zrobić?
Nie ma potrzeby, aby przesadzać drzewka bonsai pochopnie, bo nagłe przesadzanie zalecane jest tylko w przypadku zrzucenia liści po przenawożeniu 

5. Choroby i szkodniki lub błędne użycie preparatów ochrony roślin 

Choć zrzucanie liści z powodu infekcji lub ataków szkodników zdarza się w dość rzadko w przypadku drzewek bonsai, to może być to przyczyną opadania liści. Zanim jednak zastosujemy jakiekolwiek środki ochrony roślin (pestycydy), warto dokładnie zdiagnozować ewentualna chorobę lub szkodnika, albo po prostu poprosić o pomoc specjalistę. Opryskiwanie drzewek bonsai preparatami źle dobranymi i o zbyt dużym zbyt dużym stężeniu mogą przynosić także negatywny skutek i także pododawać opadanie czy zasychanie liści. 

Co zrobić?
Nie należy wykonywać żadnych zabiegów ochrony, dopóki nie zdiagnozujemy dokładnie choroby lub szkodnika; najlepiej zapewnić roślinie optymalne warunki, aby unikać infekcji grzybowych, a także stosować zalecane dawki odpowiednio dobranych preparatów, kiedy trzeba je zastosować.

Tekst: Maciej Aleksandrowicz, zdjęcie tytułowe: cineberg, New Africa / Adobe Stock