Logo
Logo
14
Okazje
Artykuł na: 6-9 minut

Szałwia lekarska – na co pomaga i jak stosować?

Szałwia lekarska nie przez przypadek wzięła swoją nazwę od łacińskiego słowa salvus, czyli zdrowy. To jeden z ważniejszych surowców zielarskich, działający przeciwzapalnie, antyseptycznie, rozkurczowo i przeciwcukrzycowo.

 

logo ktociewyleczy

Artykuł pochodzi z portalu ktociewyleczy.pl

W medycynie ludowej szałwię lekarską (Salvia officinalis) stosowano do leczenia różnego rodzaju zaburzeń, w tym napadów padaczkowych, wrzodów, dny, reumatyzmu, stanów zapalnych, zawrotów głowy, drżenia, porażenia, biegunki i hiperglikemii. W ostatnich latach roślina ta była przedmiotem intensywnych badań w celu udokumentowania jej tradycyjnego stosowania i znalezienia nowych sposobów na wykorzystanie.

Badania te ujawniły szeroki zakres aktywności farmakologicznej S. officinalis 1. Okazało się, że wyciągi z jej liści (bogatych w olejek eteryczny, garbniki, triterpeny, saponiny, flawonoidy, kwasy organiczne, witaminy B1, P i C, karoten, związki żywicowe i sole mineralne) działają:

  • antyseptycznie,
  • ściągająco i przeciwzapalnie,
  • rozkurczowo,
  • żółciopędnie,
  • przeciwcukrzycowo,
  • tonizująco
  • i uspokajająco,
  • a także hamują wydzielanie potu.

Szałwia lekarska Salvia officinalis sage, fot. Markéta Machová - PixabayFot. Markéta Machová/Pixabay


Szałwia lekarska – występowanie i pora zbiorów

Występowanie: pochodzi z rejonu Morza Śródziemnego, ale jest uprawiana w większości krajów.

Surowiec: ziele (Salviae herba), liść (Salviae folium).

Pora zbioru: gdy rośliny osiągnęły już pełnię wzrostu liści, ale jeszcze przed kwitnieniem. W pierwszym roku uprawy okres ten przypada najczęściej w sierpniu, w kolejnych zbiór przeprowadza się w maju i ponownie w sierpniu.

Przeciwwskazanie: szałwia lekarska jest przeciwwskazana w ciąży (składniki jej olejku mają działanie toksyczne na płód). U dzieci można stosować ją tylko zewnętrznie. Nie poleca się naparów w ostrym nieżycie żołądka oraz stosowania nadmiernych ilości alkoholi z dodatkiem ekstraktów szałwiowych, ponieważ mogą one spowodować zatrucie tujonem.

Właściwości zdrowotne szałwi lekarskiej

Szałwia lekarska pomocna przy nadmiernej potliwości

Jeśli chodzi o naturalne zwalczanie tej przykrej dolegliwości, szałwia nie ma sobie równych. Badacze podejrzewają, że jej skuteczność wynika ze stymulującego działania na korę nadnerczy, co pobudza wydzielanie glikokortykosteroidów. W badaniu klinicznym obejmującym 30 kobiet w okresie menopauzy szałwia znacznie łagodziła poty nocne i uderzenia gorąca. Jego autorzy sugerowali, że szałwia prawdopodobnie bezpośrednio wpływa na układ dopaminergiczny 2.

Szałwia łagodzi oparzenia skóry

W jednym z badań preparat zawierający 2% wyciąg z liści szałwii nakładano w postaci opatrunku na plecy 40 ochotników poddawanych wcześniej działaniu promieniowania ultrafioletowego w dawce wywołującej rumień skóry. Przed nałożeniem opatrunku oraz 48 godz. po nim mierzono stopień oparzenia – po zastosowaniu maści z szałwią był on niższy o 35% niż u osób nieleczonych 3.

Dodatkowo szałwia działa przeciwbakteryjnie, przeciwzapalnie i tonizująco, dzięki czemu przyspiesza gojenie.

Szałwia lekarska obniża poziom glukozy

W badaniu klinicznym z podwójnie ślepą próbą część pacjentów z cukrzycą typu 2, którzy nie osiągnęli wcześniej idealnej kontroli choroby, otrzymywała tabletki z ekstraktem z szałwii, a pozostali placebo. Okazało się, że u osób stosujących ziołowe wsparcie poziomy cukru we krwi i cholesterolu były znacznie niższe 4. Inni naukowcy donoszą, że zastąpienie wody herbatą z szałwii przez 14 dni obniżyło poziom glukozy w osoczu na czczo u zdrowych myszy, co sugeruje, że zioło może również zapobiegać rozwojowi cukrzycy 5.

W kolejnych eksperymentach stwierdzono, że tradycyjne stosowanie S. officinalis jako środka przeciwcukrzycowego jest uzasadnione, a wyciągi z tej rośliny wykazują zależną od dawki aktywność, która jest porównywalna ze standardowym lekiem glibenklamidem 6.

Napar z szałwii lekarskiej na poprawę nastroju

Okazuje się, że po napary z szałwii powinny sięgać też osoby zestresowane i przepracowane. W badaniach wykazano bowiem, że olej z szałwii wyraźnie poprawia nastrój u młodych, zdrowych osób. W dawce 300 mg obniżał ich niepokój, a przy 600 mg – zwiększał czujność, spokój i zadowolenie 7. Dobre efekty uzyskano również u starszych pacjentów (w wieku powyżej 65 lat). W badaniu kontrolowanym placebo stwierdzono, że szałwia powodowała u nich zwiększenie wydajności pamięci oraz wzrost zdolności skupiania uwagi 8.

Szałwia lekarska przy demencji

Szałwia lekarska może być skuteczna nawet u pacjentów z łagodną i umiarkowaną chorobą Alzheimera. Za jej neuroochronnym działaniem przemawiają właściwości kwasu rozmarynowego, który m.in. hamuje powstawanie reaktywnych form tlenu i beta-amyloidu oraz fragmentację DNA, a w badaniach na myszach zapobiegał upośledzeniu pamięci gryzoni 9.

Nasiona szałwi lekarskiej, Sklep ZielonyOgrodek pl
Polecany produkt
6,99 PLN
Nasiona cenionego, wieloletniego zioła przyprawowego i nie tylko z kuchni śródziemnomorskiej. Szałwia lekarska jest łatwa w uprawie i ma bardzo szerokie zastosowanie.
Zobacz ten produkt w naszym sklepie

Zastosowanie szałwii lekarskiej

Liście szałwii są używane przede wszystkim jako przyprawa dodawana do sałatek, mięsnych i drobiowych farszów, ale również ciast i deserów. Lekko gorzki smak szałwii doskonale komponuje się z daniami, których składnikami są pomidory, kapusta i groch. Przy okazji szałwia poprawia metabolizm oraz łagodzi umiarkowane zaburzenia trawienne objawiające się zgagą i wzdęciami. Istnieją jednak również inne zastosowania świeżej lub suszonej szałwii.

Napar z szałwii

► 1 łyżkę rozdrobnionych liści szałwii zalej szklanką wrzącej wody i zaparzaj pod przykryciem 15 min. Przecedź.

Pij napar 3 razy dziennie po 0,5 szklanki przy zaburzeniach trawiennych, bólu brzucha, a także w nieżytach górnych dróg oddechowych i nadmiernym poceniu się. Zewnętrznie możesz stosować go do płukania w stanach zapalnych jamy ustnej, gardła i dziąseł, przy anginie, w pleśniawkach i zapaleniu migdałków. Z kolei przy trudno gojących się ranach, owrzodzeniach, oparzeniach, odmrożeniach oraz użądleniach sprawdzą się okłady z naparu.

Nalewka z szałwii

► Do odpowiedniej wielkości słoja wrzuć 100 g rozdrobnionych, suchych liści szałwii. Zalej je 0,5 l spirytusu lub wódki. Po dokładnym zamknięciu odstaw całość do maceracji na co najmniej 2 tygodnie, co jakiś czas wstrząsając słojem. Po tym czasie dokładnie wyciśnij zioła do powstałej nalewki, przecedź i rozlej do ciemnych butelek. Nalewkę najlepiej jest przechowywać w lodówce.

Zażywaj 2-3 razy dziennie po 1 łyżeczce w 1/4 szklanki wody. Nalewkę możesz też wcierać w zmiany skórne w okolicach ust, w dziąsła i w miejsca ukąszeń owadów.

Napar z szałwii lekarskiej, fot. Paulinaa H - Unsplash
Fot. Paulinaa H/Unsplash

Szałwia do kąpieli

► 5 łyżek szałwii zalej 1 l wrzącej wody. Zaparzaj pod przykryciem przez ok. 15 min, a następnie przecedź. Wlej napar do wanny.

Taka ziołowa kąpiel przyniesie ulgę w chorobach reumatycznych oraz schorzeniach skóry, np. egzemie, świądzie lub oparzeniu.

Kąpiel parowa z szałwii oczyszcza skórę

► Zalej garść suszonych liści wrzątkiem i przez kilka minut pochylaj głowę nad parującym ekstraktem. Możesz zarzucić na głowę ręcznik, by parówka była intensywniejsza.

Taki zabieg oczyszcza skórę i reguluje produkcję sebum, dlatego polecany jest szczególnie przy cerze tłustej i trądzikowej.

Maseczka z szałwii i rumianku

► Jeśli masz podrażnioną cerę, przygotuj po łyżeczce suszonych i dobrze zmielonych ziół szałwii oraz rumianku. Zalej je 2-3 łyżkami wrzącej wody i dokładnie wymieszaj. Tak przygotowaną papką posmaruj podrażnioną skórę. Po 15-30 min zmyj twarz letnią wodą.

Bibliografia

  1. J Tradit Complement Med. 2017;7(4):433-440
  2. Biosci. Biotechnol.Biochem. 1999;63:2236-2239
  3. Planta Med 2007;73: 1190-1191
  4. J Renal Inj Prev.2013; 2(2):51-54
  5. Br J Nutr. 2006;96(2):326-33
  6. Diabetes & Metabolic Syndrome:Clinical Research& Reviews 2009;3(1):40-44
  7. Neuropsychopharmacol 2006;31(4):845-52
  8. Psychopharmacol2008; 198(1):127-39
  9. J Pharmacol Exp Ther 2006;317(3):1143-9;Behav Brain Res2007; 180(2):139-45


Zdjęcie tytułowe: Rasa Kasparaviciene/Unsplash

logo ktociewyleczy

Więcej artykułów o zdrowiu znajdziesz na portalu ktociewyleczy.pl

Tagi
Newsletter
Zapisz się na newsletter, aby otrzymywać od nas bezpłatne porady ogrodnicze!
Warto przeczytać
To Cię zainteresuje
Pokaż więcej (1)
Powiązane rośliny
Nowe treści

 

Lista zakupów

Komentarze

Porady na ten tydzień
Tydzień 3, Sentencja nr:5
Tydzień 3, Sentencja nr:5
Regularnie usuwajmy nadmiar śniegu z iglaków o pokroju kolumnowym, ponieważ może on spowodować wyłamanie gałęzi i deformację krzewów.
Tydzień 3, Sentencja nr:3
Tydzień 3, Sentencja nr:3
Należy dokonać inspekcji okryć chroniących rośliny doniczkowe na tarasie przed mrozem i śniegiem. W razie potrzeby poprawić je lub rozchylić.
Tydzień 3, Sentencja nr:2
Tydzień 3, Sentencja nr:2
Odgarniając śnieg ze ścieżek ogrodowych czy podjazdu starajmy się nie usypywać zbyt ciężkich hałd śniegowych – ubita warstwa śniegu wolniej topnieje i może powodować gnicie darni.
Tydzień 3, Sentencja nr:1
Tydzień 3, Sentencja nr:1
Skąpe zimowe światło, nadmierne lub zbyt rzadkie podlewanie mogą być przyczyną zrzucania liści, a w skrajnych przypadkach nawet zamierania całych roślin doniczkowych.
 
Serwisy partnerskie
Dom i wnętrze
Twoja strona ogrodu
 
Już jest! Nowe wydanie Gardeners` World
Gardeners' World Edycja Polska styczeń - luty 2022
Zamów z darmową dostawą do domu!