Logo
Logo
24
Okazje
Artykuł na: 9-16 minut

Szałwia lekarska – na co pomaga i jak stosować?

Szałwia lekarska nie przez przypadek wzięła swoją nazwę od łacińskiego słowa salvus, czyli zdrowy. To jeden z ważniejszych surowców zielarskich, działający przeciwzapalnie, antyseptycznie, rozkurczowo i przeciwcukrzycowo.

 

logo ktociewyleczy

Artykuł pochodzi z portalu ktociewyleczy.pl

W medycynie ludowej szałwię lekarską (Salvia officinalis) stosowano do leczenia różnego rodzaju zaburzeń, w tym napadów padaczkowych, wrzodów, dny, reumatyzmu, stanów zapalnych, zawrotów głowy, drżenia, porażenia, biegunki i hiperglikemii. W ostatnich latach roślina ta była przedmiotem intensywnych badań w celu udokumentowania jej tradycyjnego stosowania i znalezienia nowych sposobów na wykorzystanie.

Badania te ujawniły szeroki zakres aktywności farmakologicznej S. officinalis 1. Okazało się, że wyciągi z jej liści (bogatych w olejek eteryczny, garbniki, triterpeny, saponiny, flawonoidy, kwasy organiczne, witaminy B1, P i C, karoten, związki żywicowe i sole mineralne) działają:

  • antyseptycznie,
  • ściągająco i przeciwzapalnie,
  • rozkurczowo,
  • żółciopędnie,
  • przeciwcukrzycowo,
  • tonizująco
  • i uspokajająco,
  • a także hamują wydzielanie potu.

Szałwia lekarska Salvia officinalis sage, fot. Markéta Machová - PixabayFot. Markéta Machová/Pixabay


Szałwia lekarska – występowanie i pora zbiorów

Występowanie: pochodzi z rejonu Morza Śródziemnego, ale jest uprawiana w większości krajów.

Surowiec: ziele (Salviae herba), liść (Salviae folium).

Pora zbioru: gdy rośliny osiągnęły już pełnię wzrostu liści, ale jeszcze przed kwitnieniem. W pierwszym roku uprawy okres ten przypada najczęściej w sierpniu, w kolejnych zbiór przeprowadza się w maju i ponownie w sierpniu.

Przeciwwskazanie: szałwia lekarska jest przeciwwskazana w ciąży (składniki jej olejku mają działanie toksyczne na płód). U dzieci można stosować ją tylko zewnętrznie. Nie poleca się naparów w ostrym nieżycie żołądka oraz stosowania nadmiernych ilości alkoholi z dodatkiem ekstraktów szałwiowych, ponieważ mogą one spowodować zatrucie tujonem.

Właściwości zdrowotne szałwi lekarskiej

Szałwia lekarska pomocna przy nadmiernej potliwości

Jeśli chodzi o naturalne zwalczanie tej przykrej dolegliwości, szałwia nie ma sobie równych. Badacze podejrzewają, że jej skuteczność wynika ze stymulującego działania na korę nadnerczy, co pobudza wydzielanie glikokortykosteroidów. W badaniu klinicznym obejmującym 30 kobiet w okresie menopauzy szałwia znacznie łagodziła poty nocne i uderzenia gorąca. Jego autorzy sugerowali, że szałwia prawdopodobnie bezpośrednio wpływa na układ dopaminergiczny 2.

Szałwia łagodzi oparzenia skóry

W jednym z badań preparat zawierający 2% wyciąg z liści szałwii nakładano w postaci opatrunku na plecy 40 ochotników poddawanych wcześniej działaniu promieniowania ultrafioletowego w dawce wywołującej rumień skóry. Przed nałożeniem opatrunku oraz 48 godz. po nim mierzono stopień oparzenia – po zastosowaniu maści z szałwią był on niższy o 35% niż u osób nieleczonych 3.

Dodatkowo szałwia działa przeciwbakteryjnie, przeciwzapalnie i tonizująco, dzięki czemu przyspiesza gojenie.

Szałwia lekarska obniża poziom glukozy

W badaniu klinicznym z podwójnie ślepą próbą część pacjentów z cukrzycą typu 2, którzy nie osiągnęli wcześniej idealnej kontroli choroby, otrzymywała tabletki z ekstraktem z szałwii, a pozostali placebo. Okazało się, że u osób stosujących ziołowe wsparcie poziomy cukru we krwi i cholesterolu były znacznie niższe 4. Inni naukowcy donoszą, że zastąpienie wody herbatą z szałwii przez 14 dni obniżyło poziom glukozy w osoczu na czczo u zdrowych myszy, co sugeruje, że zioło może również zapobiegać rozwojowi cukrzycy 5.

W kolejnych eksperymentach stwierdzono, że tradycyjne stosowanie S. officinalis jako środka przeciwcukrzycowego jest uzasadnione, a wyciągi z tej rośliny wykazują zależną od dawki aktywność, która jest porównywalna ze standardowym lekiem glibenklamidem 6.

Napar z szałwii lekarskiej na poprawę nastroju

Okazuje się, że po napary z szałwii powinny sięgać też osoby zestresowane i przepracowane. W badaniach wykazano bowiem, że olej z szałwii wyraźnie poprawia nastrój u młodych, zdrowych osób. W dawce 300 mg obniżał ich niepokój, a przy 600 mg – zwiększał czujność, spokój i zadowolenie 7. Dobre efekty uzyskano również u starszych pacjentów (w wieku powyżej 65 lat). W badaniu kontrolowanym placebo stwierdzono, że szałwia powodowała u nich zwiększenie wydajności pamięci oraz wzrost zdolności skupiania uwagi 8.

Szałwia lekarska przy demencji

Szałwia lekarska może być skuteczna nawet u pacjentów z łagodną i umiarkowaną chorobą Alzheimera. Za jej neuroochronnym działaniem przemawiają właściwości kwasu rozmarynowego, który m.in. hamuje powstawanie reaktywnych form tlenu i beta-amyloidu oraz fragmentację DNA, a w badaniach na myszach zapobiegał upośledzeniu pamięci gryzoni 9.

Nasiona szałwi lekarskiej, Sklep ZielonyOgrodek pl
Polecany produkt
6,99 PLN
Nasiona cenionego, wieloletniego zioła przyprawowego i nie tylko z kuchni śródziemnomorskiej. Szałwia lekarska jest łatwa w uprawie i ma bardzo szerokie zastosowanie.
Zobacz ten produkt w naszym sklepie

Zastosowanie szałwii lekarskiej

Liście szałwii są używane przede wszystkim jako przyprawa dodawana do sałatek, mięsnych i drobiowych farszów, ale również ciast i deserów. Lekko gorzki smak szałwii doskonale komponuje się z daniami, których składnikami są pomidory, kapusta i groch. Przy okazji szałwia poprawia metabolizm oraz łagodzi umiarkowane zaburzenia trawienne objawiające się zgagą i wzdęciami. Istnieją jednak również inne zastosowania świeżej lub suszonej szałwii.

Napar z szałwii

► 1 łyżkę rozdrobnionych liści szałwii zalej szklanką wrzącej wody i zaparzaj pod przykryciem 15 min. Przecedź.

Pij napar 3 razy dziennie po 0,5 szklanki przy zaburzeniach trawiennych, bólu brzucha, a także w nieżytach górnych dróg oddechowych i nadmiernym poceniu się. Zewnętrznie możesz stosować go do płukania w stanach zapalnych jamy ustnej, gardła i dziąseł, przy anginie, w pleśniawkach i zapaleniu migdałków. Z kolei przy trudno gojących się ranach, owrzodzeniach, oparzeniach, odmrożeniach oraz użądleniach sprawdzą się okłady z naparu.

Nalewka z szałwii

► Do odpowiedniej wielkości słoja wrzuć 100 g rozdrobnionych, suchych liści szałwii. Zalej je 0,5 l spirytusu lub wódki. Po dokładnym zamknięciu odstaw całość do maceracji na co najmniej 2 tygodnie, co jakiś czas wstrząsając słojem. Po tym czasie dokładnie wyciśnij zioła do powstałej nalewki, przecedź i rozlej do ciemnych butelek. Nalewkę najlepiej jest przechowywać w lodówce.

Zażywaj 2-3 razy dziennie po 1 łyżeczce w 1/4 szklanki wody. Nalewkę możesz też wcierać w zmiany skórne w okolicach ust, w dziąsła i w miejsca ukąszeń owadów.

Napar z szałwii lekarskiej, fot. Paulinaa H - Unsplash
Fot. Paulinaa H/Unsplash

Szałwia do kąpieli

► 5 łyżek szałwii zalej 1 l wrzącej wody. Zaparzaj pod przykryciem przez ok. 15 min, a następnie przecedź. Wlej napar do wanny.

Taka ziołowa kąpiel przyniesie ulgę w chorobach reumatycznych oraz schorzeniach skóry, np. egzemie, świądzie lub oparzeniu.

Kąpiel parowa z szałwii oczyszcza skórę

► Zalej garść suszonych liści wrzątkiem i przez kilka minut pochylaj głowę nad parującym ekstraktem. Możesz zarzucić na głowę ręcznik, by parówka była intensywniejsza.

Taki zabieg oczyszcza skórę i reguluje produkcję sebum, dlatego polecany jest szczególnie przy cerze tłustej i trądzikowej.

Maseczka z szałwii i rumianku

► Jeśli masz podrażnioną cerę, przygotuj po łyżeczce suszonych i dobrze zmielonych ziół szałwii oraz rumianku. Zalej je 2-3 łyżkami wrzącej wody i dokładnie wymieszaj. Tak przygotowaną papką posmaruj podrażnioną skórę. Po 15-30 min zmyj twarz letnią wodą.

Bibliografia

  1. J Tradit Complement Med. 2017;7(4):433-440
  2. Biosci. Biotechnol.Biochem. 1999;63:2236-2239
  3. Planta Med 2007;73: 1190-1191
  4. J Renal Inj Prev.2013; 2(2):51-54
  5. Br J Nutr. 2006;96(2):326-33
  6. Diabetes & Metabolic Syndrome:Clinical Research& Reviews 2009;3(1):40-44
  7. Neuropsychopharmacol 2006;31(4):845-52
  8. Psychopharmacol2008; 198(1):127-39
  9. J Pharmacol Exp Ther 2006;317(3):1143-9;Behav Brain Res2007; 180(2):139-45


Zdjęcie tytułowe: Rasa Kasparaviciene/Unsplash

logo ktociewyleczy

Więcej artykułów o zdrowiu znajdziesz na portalu ktociewyleczy.pl

 

Dowiedz się więcej
 
To Cię zainteresuje
Pokaż więcej (1)
Powiązane rośliny
Lista zakupów


Komentarze

NEWSLETTER
Zapisz się i odbierz darmowe e-wydanie magazynu Gardeners` World!
 
Twoja strona ogrodu