Logo
Logo
33
Okazje
Artykuł na: 9-16 minut

Arcydzięgiel litwor – na co pomaga i jak stosować?

Anielski korzeń (arcydzięgiel litwor) to rodzimy surowiec o intensywnym zapachu, który skutecznie łagodzi zaburzenia układu pokarmowego i bóle reumatyczne. Jakie właściwości ma korzeń arcydzięgla i jak go stosować?

 

logo ktociewyleczy

Artykuł pochodzi z portalu ktociewyleczy.pl

Jakie właściwości lecznicze ma arcydzięgiel litwor?

W ajurwedyjskim tekście "Chandaamshuka" Angelica archangelica została wymieniona jako jeden z roślinnych surowców znalezionych w górach, który pomaga kontrolować poważne choroby. Ale nie trzeba szukać tak daleko - arcydzięgiel, znany również jako dzięgiel litwor, angelika, dzięgiel lekarski, anielskie ziele lub anielski korzeń, także w rodzimej medycynie tradycyjnej zyskał uznanie.

Jego korzeń stosowano w stanach skurczowych przewodu pokarmowego, bólach brzucha, atonii jelit, dolegliwościach trawiennych, zawrotach głowy, braku apetytu i wzdęciach, zatruciach pokarmowych i alkoholowych, stanach wskazujących na wyczerpanie nerwowe, bezsenności oraz jako łagodny środek uspokajający1.

Z kolei obecny w korzeniu olejek jest wykorzystywany do nacierania przy nerwobólach i bólach reumatycznych. Wszystko dzięki zidentyfikowanym w dzięglu składnikom, takim jak beta-felandren (monoterpen), alfa-pinen, kumaryny, pentadekanolid nadający roślinie charakterystyczny zapach, kwas angelikowy, garbniki oraz flawonoidy2.

 korzeń arcydzięgla fot. Husky Kuma - Pixabay
Fot. Husky Kuma - Pixabay

Gdzie znaleźć arcydzięgiel i kiedy zbierać?

Występowanie: W Polsce podgatunek typowy rośnie w Sudetach i Karpatach, a podgatunek nadbrzeżny występuje w pasie wybrzeża i dolinach rzek. Dzięgiel lubi miejsca wilgotne, gleby żyzne, próchnicze i przepuszczalne.

Roślina jest objęta w Polsce częściową ochroną, ale z powodzeniem można uprawiać ją w ogrodzie!

Surowiec: korzeń (Angelicae archangelicae radix).

Pora zbioru: w październiku następnego roku po wysiewie.

Ważne: ze względu na zawartość furanokumaryn surowiec działa fototoksycznie (zwiększa wrażliwość na światło) i może powodować stany zapalne skóry. W przypadku stanów zapalnych kłębuszków nerkowych lub wyrostka robaczkowego przed zastosowaniem preparatów z arcydzięglem należy skonsultować się z lekarzem.

 

Jakie schorzenia możemy leczyć za pomocą arcydzięgla?

Przeciwgrzybicze i przeciwwirusowe działanie arcydzięgla

W kilku badaniach olejek eteryczny korzenia A. archangelica wykazywał znaczną aktywność przeciwdrobnoustrojową wobec takich szczepów jak Clostridium difficile, Clostridium perfringens, Enterococcus faecalis, Eubacterium limosum, Peptostreptococcus anaerobius i Candida albicans. Miał również słabsze działanie przeciwko bifidobakteriom3.

Arcydzięgiel chroni wątrobę

Działanie hepatoprotekcyjne arcydzięgla wykazano w testach na myszach, którym podawano etanol 70% w celu podniesienia poziomu aminotransferaz. Po 2 tygodniach stosowania roślinny surowiec znacznie zmniejszył toksyczny efekt i chronił komórki wątrobowe, prawdopodobnie głównie poprzez hamowanie produkcji wolnych rodników tlenowych, które powodowały peroksydację lipidów4.

Arcydzięgiel wspiera mózg

Od końca lat 90. XX w. trwają intensywne prace badawcze nad swoistymi, w pełni odwracalnymi inhibitorami esterazy acetylocholinowej, czyli enzymu rozkładającego jeden z acetylocholinę na cholinę i resztę kwasu octowego. Jego odnalezienie może mieć duże znaczenie w objawowym leczeniu choroby Alzheimera, głównie przez poprawę przekaźnictwa w układzie cholinergicznym ośrodkowego układu nerwowego. Badania pokazują, że etanolowe ekstrakty z nasion Angelica archangelica mogą być takim inhibitorem5.

Arcydzięgiel pomaga przy wrzodach

Anielski korzeń wykazał również skuteczne działanie przeciwko indukowanym indometacyną wrzodom żołądka u szczurów. Ta zależna od dawki aktywność była związana ze zmniejszoną produkcją kwasu i zwiększonym wydzielaniem mucyny, a także wzrostem uwalniania prostaglandyny E2 i spadkiem leukotrienów6.

Arcydzięgiel przy stanach zapalnych

Na odpowiednich modelach in vitro przetestowano również skuteczność olejku eterycznego arcydzięgla pod względem właściwości przeciwzapalnych. Wyniki wykazały, że miał on m.in. zdolność obniżania poziomu interleukiny- 6 i cytokin prozapalnych w ludzkich komórkach śródbłonka pępowiny, w dodatku po poddaniu ich działaniu lipopolisacharydu (LPS) - jednego z najsilniejszych czynników prozapalnych7.

Arcydzięgiel łagodzi stres

Naukowcy sprawdzili również zasadność tradycyjnego stosowania surowca w łagodzeniu stanów lękowych. Wykazali, że przy stężeniu 30 mg/kg masy ciała (doustnie) ekstrakty mają istotne działanie przeciwlękowe i obniżające stres. Ponadto arcydzięgiel poprawiał zachowanie w teście interakcji społecznych, lęku oraz w teście odkrywczym eksploracji i aktywności ruchowej u szczurów8.

Właściwości przeciwnowotworowe arcydzięgla

Właściwości przeciwmutagenne wodnych i alkoholowych ekstraktów Angelica archangelica wykazano w mysich komórkach szpiku kostnego9. Inne badania pokazały, że arcydzięgiel działa cytotoksycznie w komórkach raka piersi i ochronnie przeciwko rozwojowi nowotworów in vivo10.

Nasiona ziół do ogrodu
Mieszanka ziół do ogrodu | Nasiona
Bazylia, Cząber, Koper, Trybula, Majeranek, Pietruszka, Szczypiorek, Melisa lekarska to aromatyczna mieszanka ziół, to kompozycja nasion, popularnych roślin przyprawowych, niezbędnych w każdej kuchni. Nasiona mieszanki ziół umieszczone na taśmie, przez co są łatwe w wysianiu i uprawie. Taśmę wystarczy włożyć do przygotowanego rowka o głębokości 1 cm, lekko zwilżyć, przykryć ziemią i podlać.
Kup w naszym sklepie!

Jak stosować arcydzięgiel?

Wszystkie części rośliny można wykorzystać jako przyprawę o ostrym, korzennym zapachu i lekko gorzkawym, piekącym smaku. Przykładowo świeże, posiekane listki nadają charakteru śmietankowym serkom, a wymieszane z liśćmi mięty, majonezem lub sosem vinegret tworzą świetną orzeźwiającą sałatkę.

Likier z arcydzięgla

Pokrój drobno i wrzuć do słoja 100 g korzenia arcydzięgla, 100 g świeżego korzenia imbiru i 100 g skórki pomarańczowej. Zalej 2 szklankami spirytusu, szczelnie zamknij i zostaw na 4 dni. Po tym czasie zlej i przefiltruj przez gazę. Zagotuj syrop z 500 g cukru i 3 szklanek wody i do gorącego dodawaj stopniowo spirytus z dzięglem, cały czas mieszając.

Przykryj całość i zostaw do ostygnięcia. Przelej do gąsiorka i odstaw na 10 dni, po czym rozlej wyklarowany likier do butelek i zakorkuj na kilka miesięcy.

Nalewka z arcydzięgla

Ok. 50 g korzeni oskrob, opłucz i osusz na ściereczce. Pokrój na mniejsze kawałki, włóż do słoja, dodaj kilka ziarenek kardamonu. Zalej 0,5 l wódki, szczelnie zamknij i zostaw w cieple na 10 dni, codziennie wstrząsając. Następnie zlej, przefiltruj i wlej do butelek - nalewka powinna stać w nich przynajmniej 2 miesiące.

Można pić ją 3 razy dziennie po łyżce rozcieńczonej w niewielkiej ilości wody (pobudza krążenie, rozgrzewa i ożywia) lub wcierać w obolałe stawy.

Konfitura z arcydzięgla

Wrzuć do garnka 3 szklanki pokrojonych i obranych ze skórki łodyg (zbieranych od połowy maja do połowy czerwca; tylko górna część), 2 pokrojone łodygi rabarbaru i 3 pokrojone w kostkę jabłka. Dodaj szklankę cukru i sok z 1 cytryny. Doprowadź do wrzenia i gotuj na bardzo małym ogniu przez ok. 45 min, co jakiś czas mieszając. Ostudź, przykryj garnek i zostaw na noc.

Następnego dnia ponownie podgrzewaj przez 30-45 min, a pod koniec dodaj startą skórkę z 1 cytryny i laskę wanilii (ziarenka). Gotową konfiturę przełóż do wyparzonych słoików i wstaw do piekarnika nagrzanego do 100°C na 10 min. Na koniec ustaw słoiki do góry dnem do całkowitego ostudzenia.

Herbatka z arcydzięgla

Płaską łyżkę świeżego lub suszonego korzenia arcydzięgla zalej szklanką wrzącej wody i parz ok. 20 min na maleńkim ogniu. Pij po posiłku, by poprawić trawienie. Według księdza Kneippa herbatka z korzenia arcydzięgla skutecznie likwiduje zgagę oraz działa leczniczo przy zapaleniu oskrzeli.

Zioła mają ogromną moc, ale nim zaczniesz je stosować, skonsultuj się z lekarzem. Pamiętaj! Leczenie powinno być prowadzone pod okiem specjalisty, a nie na własną rękę!

Bibliografia

  1. Nat Sci 2009;7: 76-82; D. Rybak, Rośliny lecznicze. Atlas, Warszawa 1993: Wydawnictwo „Arkady”, s. 58, ISBN 83-213- 3634-5
  2. Chemija. 2005; 16:51-54; J. Med. Food. 2014; 17:1043-1047; J. Essent. Oil Res. 2005; 17:373-377
  3. J. Med. Food. 2014; 17:1043-1047; Plant Biosyst. 2016; 150:558-563
  4. Pharmacology 2003; 68:70-3
  5. Z Naturforsch C. 2007; 62(9-10):689-93
  6. Arzneimittelforschung 2001;51:545-53
  7. J Med Food. 2018 Aug 29. doi: 10.1089/ jmf.2018.0017. [Epub ahead of print]
  8. Pharmacol. Biochem. Behav. 2004;79: 377-382; Pharmacol. Biochem. Behav. 2005; 81:838-842
  9. Biull Eksp Biol Med 1993;115:371-2
  10. J Integr Med. 2019; 17(2):132-140

Zdjęcie tytułowe: Leo_65 / Pixabay

logo ktociewyleczy

Więcej artykułów o zdrowiu znajdziesz na portalu ktociewyleczy.pl

Dowiedz się więcej
 
To Cię zainteresuje
Powiązane rośliny
Lista zakupów


Komentarze

Gość Marta

21-11-2021 22:06

należy wspomnieć , że arcydzięgiel jest łudząco podobny do szaleju jadowitego, bardzo trującej rośliny - cykuty! warto wspomnieć takie rzeczy, pisząc artykuł o ziołach, bo wiele osób się na tym nie zna

Wiecej na Forum ZielonyOgrodek.pl
NEWSLETTER
Zapisz się i odbierz darmowe e-wydanie magazynu Gardeners` World!
 
Twoja strona ogrodu