Wiewiórka w ogrodzie | Jak dokarmiać? Jak zbudować domek?

Jak wygląda ogrodowa wiewiórka?

Wiewiórka ruda (łac. Sciurus vulgaris) jest pospolitym leśnym gryzoniem. Osiąga zwykle 20-25 cm długości. Nie zawsze jest ruda, ma bardzo zmienne ubarwienie – od rudego do żółtawo lub ciemnobrunatnego. Ogon ma puszysty, prawie tak długi jak ciało (około 15 cm), pomaga on otrzymywać jej równowagę i stabilizuje kierunek lotu podczas skoków z gałązki na gałązkę.

Na uszach ma charakterystyczne długie pędzelki włosów. Tak jak u innych gryzoni zęby wiewiórek nigdy nie przestają rosnąć. Ścierają się podczas gryzienia łupin orzechów, szyszek, żołędzi, młodych pędów i kory. Tylne kończyny wiewiórek są dłuższe i silniejsze od przednich. Ostre pazury pomagają im się wspinać się i skakać po drzewach, a nawet schodzić po pniu głową w dół. Często w czasie rui obserwujemy „wiewiórcze pląsy” w koronach drzew i uganianie się samców za samicami.

W Polsce wiewiórki są pospolite i występują na terenie całego kraju. Jest ich bardzo dużo jednak warto pamiętać, że podlegają całkowitej ochronie. Niestety nie wszędzie występują tak licznie. W zachodniej Europie, a szczególnie na wyspach brytyjskich i we Włoszech wiewiórki pospolite są gatunkiem zagrożonym. Winnymi tego stanu są sprowadzone z Ameryki Północnej wiewiórki szare, które doskonale zadomowiły się na naszym kontynencie, stanowiąc ogromną konkurencję (o pokarm i siedlisko) dla naszych rodzimych wiewiórek. Roznoszą również groźnego dla „rudych” wiewiórek wirusa Squirrel poxvirus.

Fot. Hans Braxmeier/Pixabay

Gdzie mieszka wiewiórka?

Wiewiórki prowadzą nadrzewny tryb życia, schodzą na ziemię tylko w poszukiwaniu jedzenia. Najczęściej mieszkają w lasach lub parkach. Mogą też być gośćmi w naszym ogrodzie jeśli znajduje się on przy lesie lub posiadamy wysokie drzewa stanowiące dla nich schronienie i źródło pokarmu.

Wiewiórki są aktywne tylko za dnia, a w nocy śpią w swoich gniazdach. Zasiedlają często opuszczone ptasie dziuple, duże gniazda i budki lęgowe. Czasem, wysoko w koronach drzew, w rozwidleniu gałęzi, budują własne gniazda z patyków i trawy, wyściełając je mchem (jedna para zwykle buduje kilka gniazd). W nich wychowują młode (początkowo bezbronne i ślepe). W sezonie wiewiórki mają zwykle 2 mioty (czasem 3), rodząc każdorazowo 3-5 młodych.

Fot. cornelinux/Pixabay

Co jedzą wiewiórki?

Wiewiórki najczęściej jedzą pokarm roślinny – t.j. orzechy oraz ukryte w szyszkach nasiona drzew iglastych, a także nasiona drzew liściastych (np. żołędzie, nasiona klonu), jagody i młode pąki. Jedzą także grzyby, susząc je wcześniej wysoko na drzewach, nakłuwając na gałęzie. I choć wydaje się to nieprawdopodobne to wiewiórki czasem gustują również w pokarmie zwierzęcym – jedzą drobne owady, jaszczurki, ptasie jaja, a nawet pisklęta.

Wiewiórki, swoje zapasy na zimę, gromadzą przez kilka miesięcy (przez koniec lata i całą jesień) w dziuplach lub zakopują je w ziemi. Niestety często zapominają gdzie schowały nasiona. W zimie można zaobserwować jak „w amoku” przemierzają całe połacie ogrodu, rozkopując coraz to nowe dołki w ziemi. Ta sytuacja jest bardzo korzystna – dla drzew! Bo jeśli wiewiórki nie znajdą i nie zjedzą zakopanych nasion w zimie, na wiosnę wykiełkują z nich młode rośliny. W ten oto sposób wiewiórki przyczyniają się do rozprzestrzeniania się nasion drzew i krzewów.

Fot. Ursel65/Pixabay

Głodne wiewiórki często przychodzą do naszych ogrodów w poszukiwaniu "łatwej zdobyczy". Zjadają często ptasie jaja z gniazd oraz ziarno z ptasich karmników. Jeśli planujemy dokarmiać wiewiórki musimy pamiętać o tym, że zwierzęta szybko przyzwyczają się do naszej pomocy i w skrajnych przypadkach mogą zupełnie zrezygnować z samodzielnego poszukiwania pożywienia. Dokarmiajmy je tylko wtedy gdy zaobserwujemy, że długo poszukują jedzenia, a ziemia jest zbyt mocno zmarznięta, aby mogły w niej kopać.

Podczas karmienia wiewiórek trzeba bardzo uważać aby łakome zwierzaki nas nie pogryzły, bo niestety często są nosicielami wścieklizny. W razie ugryzienia należy niezwłocznie powiadomić o tym lekarza.

Czy wiewiórki zasypiają na zimę?

Wbrew powszechnemu przekonaniu wiewiórki nie zapadają w typowy sen zimowy! tylko częściowo przesypiają okresy największych mrozów, budząc się gdy tylko zrobi się trochę cieplej. Wtedy wychodzą ze swoich gniazd w poszukiwaniu schowanego wcześniej pożywienia.

Jak zaprosić wiewiórkę do naszego ogrodu?

Wiewiórki zamieszkają w naszym ogrodzie tylko wtedy gdy: będzie w nim cicho, znajdą wysokie drzewa do założenia gniazd i źródło pokarmu. Warto mieć w ogrodzie choćby leszczynę, dąb, orzech włoski oraz sosnę.

Domek dla wiewiórek

Wbrew powszechnemu przekonaniu wiewiórki nie zapadają w typowy sen zimowy! tylko częściowo przesypiają okresy największych mrozów, budząc się gdy tylko zrobi się trochę cieplej. Wtedy wychodzą ze swoich gniazd w poszukiwaniu schowanego wcześniej pożywienia.

Domek dla wiewiórek jest podobny do budki lęgowej dla ptaków jednak nieco większy – minimalne wymiary to: dno 20 cm, boki 40 cm, średnica otworu wejściowego 8-8,5 cm. Możesz go zbudować samodzielnie lub kupić (np. w internecie).

Tekst: Redakcja ZielonyOgrodek.pl, zdjęcie tytułowe: Wlodzimierz Jaworski / Unsplash oraz blende12, Kalahari / Pixabay