Zakładanie ogrodu: instalacje, mała architektura, sadzenie roślin, trawnik

Instalacje pod ziemią - elektryczna i nawadniająca

Podziemne części tych instalacji montuje się przed wykonaniem nawierzchni utwardzonych, rabat i trawników.

Instalacja elektryczna

Może ją wykonać tylko fachowiec z uprawnieniami, znający zasady układania przewodów pod ziemią. Ułoży je w rowach o głębokości 1 m i na podsypce z piasku (10 cm). Pod nawierzchniami utwardzonymi rów będzie o 20 cm płytszy. Trasy kabli nie będą przeszkadzać innym instalacjom, tj. kanalizacyjnej, wodociągowej, gazowej. Kable umieszczone w rurach osłonowych zostaną wykorzystane do zasilenia lamp (oświetlających ścieżki, altanę, taras), napędu bramy wjazdowej, pomp w studni i w oczku wodnym.

Koszt instalacji elektrycznej w ogrodzie o powierzchni 1000 m2 nie powinien przekroczyć 9000 zł.

Instalacja nawadniająca

Mogą ją wykonać specjaliści, ale nierzadko czynią to samodzielnie właściciele ogrodów. Kluczowe dla tej instalacji są parametry źródła wody, w tym wydajność liczona w m3/h, ciśnienie oraz zawartość związków żelaza. Ważny jest rodzaj gleby i roślinność. Typowa instalacja nawadniająca składa się z: czujnika deszczu, sterownika, rur, zraszaczy (wynurzanych, mikrozraszaczy), ewentualnie linii kroplujących. Niekiedy potrzeba wybudować studnię i zakupić do niej pompę i filtr do odżelazienia wody.

Koszt instalacji nawadniającej (bez budowy studni) w ogrodzie wielkości 1000 m2 sięga 12 000 - 15 000 zł. Budowa studni kręgowej (z oprzyrządowaniem) - 3000 - 5000 zł; głębinowej 8000 - 15 000 zł.

Układanie instalacji odwadniającej najlepiej wykonać przed zagospodarowaniem działki, by nie uszkodzić trawnika, fot. Ano Rosa	Wygodnym rozwiązaniem jest zamontowanie sterownika do programowania pracy zraszaczy wynurzalnych i nawadniania kropelkowego. Wyposażony jest w ogniwo słoneczne oraz akumulator litowo-jonowy umożliwiający gromadzenie energii z ogniwa, fot. Gardena	Ścieżka z betonu stemplowanego, fot. Bautech

Wykonanie małej architektury

Budowa nawierzchni (ścieżek, podjazdów)

Zajmuje sporo czasu i jest jedną z najdroższych pozycji w kosztorysie ogrodu (nawet do 40% całego budżetu). Zwłaszcza gdy używamygranitu lub piaskowca, ponieważ wykonawcy stosują następującą wycenę - im droższy
materiał, tym droższe jest jego ułożenie. Jeśli takie nawierzchnie będą miały wzory i kilka kolorów - zapłacimy więcej za ich ułożenie. Mniej natomiast - jeśli użyjemy jednorodnych i dużych elementów. Nieco tańsze są nawierzchnie wykonane z betonu (kostka, płyty). Na ścieżkach i podjazdach dobrze sprawdzają się również, najtańsze w zakupie, drobne kamienie lub żwir.

Wszystkie rodzaje nawierzchni układa się na ubitym mechanicznie podłożu, na tak zwanej podbudowie z piasku, żwiru lub tłucznia, często z dodatkiem cementu. Odpływ wody opadowej zapewnia niewielki spadek nawierzchni (powyżej 2%).

Średni koszt nawierzchni (materiał i robocizna) kształtuje się następująco: - ze żwiru - do 80 zł/m2; - z kostki betonowej - 90 - 400 zł/m2; z kostki kamiennej - 180 - 650 zł/m2.

Obrzeża rabat, murki i schody

Wykonuje się z kamienia, betonu, drewna, cegieł. Obrzeża rabat i trawników, szczególnie te utwardzone, ułatwiają koszenie trawników, jednocześnie utrudniają przerastanie trawy na rabaty i ścieżki oraz rozsypywanie się ziemi i ściółki. Dlatego warto je mieć. Murki oporowe buduje się przy większych skarpach i w wgłębnikach, chroniąc je przed obsypywaniem się ziemi. Schody - gdy spadek terenu jest większy niż 12%.

Oczka wodne i stawy

Do budowy większych zbiorników wodnych zaleca się wykładzinę EPDM z syntetycznego kauczuku, ewentualnie bentonit (jeśli niecka ma skomplikowany kształt). Mniejsze wykopy uszczelnia się specjalną folią albo wkopuje w podłoże gotowe wytłoczki z laminatu. Brzegi maskuje się kamieniami, żwirem oraz roślinnością. Oczyszczanie wody zapewniają filtry, przez które przepływa woda krążąca w układzie zamkniętym wymuszonym przez pompę. Aby zapewnić dotlenianie wody, buduje się strumienie i kaskady wodne, montuje fontanny.

Oczko wodne i staw to droga inwestycja. Koszt budowy zależy od rozmiarów i zastosowanych materiałów. Może sięgnąć do 15% ogólnej ceny założenia ogrodu. Wykonanie 1 m2 zbiornika wodnego (z materiałami) kosztuje minimum 650 zł.

Altany, pergole, grillownie, tarasy

Ogrodowi dają styl, a użytkownikom możliwość wypoczynku w cieniu i miejsca do spożywania posiłków. Najkorzystniejszą lokalizacją są najwyższe miejsca na posesji, gdyż ułatwiają odpływ wód opadowych. Wznosi się je z naturalnych materiałów - drewna, kamienia, cegieł. Trzeba je zazwyczaj opierać na stopach lub ławach fundamentowych. Przed rozpoczęciem prac należy sprawdzić, czy budowa altany lub grillowni nie wymaga pozwolenia lub zgłoszenia w urzędzie. Koszt małej architektury ogrodowej jest bardzo indywidualny i ma wyjątkowo duży rozstrzał cenowy. Stąd też architekci krajobrazu szacują go w przedziale od 3 do 20% ogólnych kosztów.

Nawierzchnia wyłożona kratką trawnikową wypełnioną żwirem, fot. kratkatrawnikowa.pl	Taras przed domem wyłożony płytkami w formie prostokątów oraz koła z narożnikami imitującymi skały wapienne, fot. Libet	Układanie trawnika z rolki to sposób na szybkie zagospodarowanie działki, wymaga jednak odpowiedniego przygotowania podłoża, fot. Akant

Sadzenie roślin, ściółkowanie rabat

Przygotowanie gleby

Zanim posadzimy rośliny, trzeba najpierw starannie odchwaścić glebę glebę, następnie zbadać jej strukturę, wilgotność i odczyn. W zależności od składu i zawartości próchnicy oraz potrzeb roślin, które zamierzamy posadzić, dosypujemy ziemię kompostową, rozluźniamy piaskiem, zakwaszamy torfem o niskim pH, użyźniamy nawozami mineralnymi. Przyjmuje się, że koszt takiego przygotowania ziemi wynosi około 10% wartości sadzonych roślin.

Właściwie dobrane siedlisko i rozstawa roślin

Rośliny dobrze rosną tylko w odpowiednim dla siebie podłożu i środowisku. Rośliny preferujące stanowiska słoneczne sadzimy więc na słońcu, lubiące cień - pod koronami drzew. W miejscach piaszczystych i suchych planujemy inne rośliny niż w gliniastych i mokrych. Nieprawidłowe jest rozmieszczanie roślin zbyt gęsto, szczególnie tych, które w przyszłości staną się szerokie i wysokie. Rosnąc zbyt blisko siebie, rośliny konkurują o wodę, światło i przestrzeń. Nie mogą w pełni wyeksponować swojego naturalnego pokroju. Ważne jest więc poznanie docelowych rozmiarów roślin oraz… cierpliwość, jeśli obsadzamy rabaty tylko małymi sadzonkami.

Cena roślin uzależniona jest od ich wieku lub rozmiaru. Uśredniona cena jednego drzewka lub krzewu wraz z posadzeniem i przygotowaniem podłoża wynosi obecnie 35 - 40 zł. Na obsadzenie ogrodu (1000 m2) trzeba wydać co najmniej kilkanaście tysięcy złotych.

Kiedy ogród jest już gotowy, montuje się oprawy oświetleniowe, fot. Milantex

Ściółka na rabatach

Osobom, chcącym uniknąć częstego pielenia, poleca się wyściełanie rabat geowłókniną, a potem zamaskowanie jej warstwą rozdrobnionej kory roślin iglastych, przekompostowanych trocin, sosnowych szyszek, niekiedy żwiru (np. w ogrodach japońskich). Ściółkowanie korzystnie wpływa na rozwój korzeni roślin oraz utrzymuje wilgoć w podłożu. Warstwa ściółki powinna mieć 5 cm grubości i być systematycznie uzupełniana (raz w roku).

Koszty

Geowłóknina o gramaturze 200 g/m2 - 6 - 8 zł/m2. Worek kory ogrodniczej (80 l) - 11 - 14 zł. Wywrotka kory 10 m3 - 1200 - 1400 zł. Żwir - 85 zł/t.

Zakładanie trawnika

Termin

Najlepszym terminem do zakładania trawnika jest czas od kwietnia do czerwca oraz od połowy sierpnia do końca września.

Podłoże

Trawa dobrze rośnie na przepuszczalnej i bogatej w próchnicę glebie o lekko kwaśnym odczynie (pH 5,5 - 6,5). Jeśli gleba jest zwięzła i mokra, trzeba domieszać do niej piasek, jeśli zbyt piaszczysta - torf i żyzną ziemię (7 m3 na 100 m2 powierzchni trawnika). Odpowiedni odczyn gleby reguluje się, stosując jesienne wapnowanie (kredą lub dolomitem w ilości 10 kg/100 m2) albo rozsypując kwaśny torf.

Trawnik siany

Mieszanka na trawniki powinna składać się z 3 - 4 gatunków traw. Na 100 m2 zużywa się 3 kg nasion. Z kosztami przygotowania podłoża, nasionami i robocizną cena sianego trawnika wynosi średnio 7 - 20 zł/m2.

Trawnik z rolki

Produkuje się dwa rodzaje rolowanego trawnika - darń z gruntu i darń z folii. Ta druga jest dwukrotnie droższa od pierwszej darni, ponieważ wysiewana jest na podłożu torfowym (o grubości 2 - 3 cm) i na pasach czarnej folii. Nie trzeba więc jej wycinać, uszkadzając część korzeni, jak w przypadku darni z gruntu. Trawnik z rolki (z przygotowaniem gruntu i robocizną) kosztuje 25 - 40 zł/m2.

Z siatką przeciw kretom

Pod całą powierzchnią trawnika (i na rabatach) warto zakopać specjalną siatkę przeciw kretom. Rozkłada się ją na głębokości 10 cm. Cena siatki na 100 m2 powierzchni wynosi 150 - 160 zł.

Montaż nadziemnych części instalacji

Ostatnim etapem urządzania ogrodu jest montaż lamp elektrycznych oraz elementów automatycznego nawadniania. Oświetlenie powinno podkreślać charakter ogrodu, więc lampy trzeba dobrać w odpowiednim stylu. Lampa na niskim słupku - 95 - 250 zł. Praktyka ogrodnicza pokazuje, że po kilku latach trzeba od nowa rozmieszczać zraszacze na rabatach i niekiedy na trawnikach, ponieważ zarastają je lub zasłaniają rośliny. Zraszacz wynurzalny 50 - 80 zł.

Lilianna Jampolska