Nawożenie po sezonie (w listopadzie i grudniu) i przed sezonem (w styczniu i lutym). Jak i czym to robić, by nie szkodzić?

Czy zimą w ogóle się nawozi?

Większość ogrodników uznaje zimę za okres spoczynku – i słusznie, bo aktywność biologiczna roślin jest w tym czasie mocno ograniczona. Jednak nawożenie w okresie zimowym, zarówno po sezonie (listopad, grudzień), jak i przed nowym sezonem (styczeń, luty), może być wskazane, jeśli zostanie przeprowadzone z rozwagą, we właściwym czasie i przy użyciu odpowiednich środków.

Nie chodzi tu o typowe nawożenie sezonowe, które stymuluje wzrost. Zimą nie należy pobudzać roślin do wegetacji, bo może to doprowadzić do ich przemarznięcia. Celem jest raczej poprawa struktury gleby, wzbogacenie jej w składniki mineralne o powolnym uwalnianiu oraz przygotowanie stanowisk pod przyszłoroczne uprawy.

Listopad i grudzień – nawożenie po sezonie

Kiedy zima jeszcze nie nadeszła w pełni, a gleba nie jest zamarznięta, można zastosować nawozy organiczne oraz naturalne wzbogacacze gleby, takie jak:

• obornik – dobrze przekompostowany dostarcza próchnicy, poprawia strukturę gleby i działa długofalowo,

• kompost – doskonały sposób na poprawę zawartości mikroelementów i życia biologicznego w glebie,

• mączka bazaltowa lub dolomitowa – wzbogaca ziemię w krzemionkę, wapń i mikroelementy, reguluje pH,

• poplon i zielony nawóz – przekopane z glebą resztki roślin wzbogacają ją w materię organiczną.

Warto też pamiętać, że nawozy mineralne fosforowo-potasowe można stosować późną jesienią, ale tylko w niewielkich dawkach i wtedy, gdy prognozy nie zapowiadają intensywnych opadów, które mogłyby wypłukać składniki odżywcze. Nie stosuje się natomiast nawozów azotowych, bo mogłyby pobudzić rośliny do niepożądanego wzrostu.

Styczeń i luty – nawożenie przed sezonem

Choć środek zimy to nadal czas uśpienia, są sytuacje, w których nawożenie przedsezonowe ma sens – zwłaszcza w kontekście:

• upraw pod osłonami (szklarnie, tunele) – gdzie warunki sprzyjają wcześniejszej wegetacji,

• planowania wiosennych siewów – szczególnie w przypadku warzywników i rabat przygotowywanych z wyprzedzeniem.

W tych miesiącach można sięgnąć po:

• nawozy naturalne o przedłużonym działaniu – jak kompost, biohumus czy obornik granulowany,

• polepszacze glebowe gleby – np. humus aktywny, który regeneruje glebę i wspiera rozwój mikroorganizmów,

• nawozy mineralne o spowolnionym uwalnianiu – ale tylko w zamkniętych przestrzeniach lub w miejscach bez ryzyka wymywania.

Zawsze należy unikać nawożenia na zamarzniętą glebę. Składniki odżywcze nie zostaną wtedy wchłonięte, tylko spłyną wraz z wodą z topniejącego śniegu, zanieczyszczając środowisko.

Jakie nawozy są bezpieczne zimą?

Kluczowe jest dobieranie nawozów nieaktywujących roślin do wzrostu. Oznacza to całkowitą rezygnację z azotu, który w tym okresie może więcej zaszkodzić niż pomóc. Najlepszym wyborem są nawozy bogate w potas i fosfor, które wzmacniają korzenie, poprawiają odporność na mróz i nie stymulują rozwoju pędów.

Bezpieczne i wartościowe zimą są:

• nawozy organiczne – kompost, biohumus, obornik,

• mączki skalne – bazaltowa, dolomitowa, granitowa,

• nawozy mineralne fosforowo-potasowe – tylko tam, gdzie ryzyko wypłukania jest minimalne.

Warto także pamiętać, że nawozy zimowe są najczęściej stosowane jako uzupełnienie naturalnych metod poprawy gleby, a nie ich zamiennik. Kluczem jest równowaga.

Gdzie nawożenie zimowe ma sens?

Nawożenie po sezonie i przed sezonem najlepiej sprawdza się w ogrodach warzywnych, sadach i na rabatach bylinowych. Warto je również rozważyć:

• na terenach mocno eksploatowanych latem,

• w miejscach, gdzie gleba jest uboga i wymaga regeneracji,

• w uprawach pod osłonami, gdzie wegetacja może ruszyć wcześniej.

Nie powinno się natomiast nawozić trawnika zimą, ponieważ trawa nie pobiera składników pokarmowych w stanie spoczynku. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy na jesieni nie udało się go wzmocnić nawozami potasowymi – wtedy warto rozważyć ich bardzo delikatne, przedwczesne zastosowanie.

Jak nie zaszkodzić roślinom?

Największym błędem zimowego nawożenia jest próba przyspieszania wzrostu, zamiast wspierania procesów regeneracyjnych i przygotowawczych. Dlatego najważniejsze zasady brzmią:

• Unikaj azotu zimą – jego działanie jest zbyt agresywne w tym czasie.

• Nie nawoź zamarzniętej gleby – nie przyniesie to żadnych korzyści.

• Stosuj nawozy wolno działające i naturalne – to najbezpieczniejsza opcja.

Nawożenie zimą powinno być planowe, rozsądne i precyzyjne – tylko wtedy przyniesie wymierne korzyści bez ryzyka dla roślin i środowiska.

Zdjęcie tytułowe: pomchathong007 / Adobe Stock