Ekologiczna uprawa warzyw – bez chemii!

Co to jest uprawa ekologiczna warzyw?

Ekologia to nie tylko współczesny trend i chwilowa moda – to sposób życia! i uprawy roślin. Ekologiczna uprawa warzyw to nie tylko zastępowanie chemicznych nawozów i środków ochrony roślin naturalnymi preparatami. To także, a może przede wszystkim zrozumienie otaczającej nas natury, bo ogród to nie tylko rośliny, to mały ekosystem, który tworzą również zwierzęta i mikroorganizmy oraz gleba.

Ograniczając stosowanie chemicznych preparatów nie ingerujemy zanadto w ten mikroświat, pozwalając mu zachować równowagę.

Ale czy uprawa bez warzyw bez chemii jest w ogóle możliwa? O ile w dużych gospodarstwach produkujących warzywa trudno, a na pewno znacznie drożej i pracochłonnej obyć się bez środków chemicznych, o tyle w małym przydomowym ogródku warzywnym jesteśmy w stanie poradzić sobie bez często szkodliwej i nieekologicznej chemii.

Na jakim etapie uprawy warzyw możemy zatem całkowicie wyeliminować użycie środków chemicznych? Odpowiedź brzmi – na każdym.

Uprawiając własne warzywa, wiesz co jesz!

Nawożenie warzyw – bez chemii!

Zasobność gleby w składniki pokarmowe to jeden z podstawowych warunków dobrego i prawidłowego wzrostu oraz plonowania warzyw. Nawożenie jest niezbędne, gdyż wiele warzyw to rośliny o wysokich potrzebach pokarmowych. Nawożenie gleby uzupełnia niedobory pierwiastków (wykorzystanych przez rośliny do wzrostu) i pozwala nam zbierać zdrowe i obfite plony.

Chemiczne nawozy (mineralne) warto zastąpić nawozami naturalnymi, które zawierają dużo materii organicznej, która w wyniku wielu procesów glebowych zamieni się w cenną próchnicę, poprawiają także strukturę gleby, wyrównują bilans wodny i uaktywniają procesy glebowe.

Poza tym nawozów naturalnych nie można przedawkować, a nadmierne stosowanie nawozów chemicznych może doprowadzić do zasolenia gleby, co uniemożliwi roślinom pobieranie składników pokarmowych.

Najbardziej wartościowym nawozem organicznym jest obornik koński lub bydlęcy, ale niestety świeży jest coraz trudniej dostępny i ze względu na nieprzyjemny zapach rzadko stosowany w małych ogrodach. Świeży obornik na szczęście można zastąpić suszonym i granulowanym – są dostępne w każdym większym centrum ogrodniczym. Rzadziej stosuje się już gnojówkę, pomiot ptasi, trociny, korę lub nawet węgiel brunatny.

Inne często stosowane nawozy organiczne to kompost (bardzo niedoceniany ale nie bez powodu zwany czarnym złotem ogrodników) oraz nawóz zielony - czyli zasiane, ścięte i przekopane z glebą jesienią lub wiosną rośliny motylkowate, wzbogacające ziemię w azot oraz próchnicę. Warto także stosować biohumus – nawóz powstały z odchodów dżdżownic kalifornijskich.

Warzywa zdrowo rosną i obficie plonują gdy rosną w żyznej glebie. Dowiedz się jak ją odpowiednio przygotować z artykułu: Przygotowanie gleby pod uprawę warzyw	Świeży obornik z łatwością zastąpisz suszonym granulowanym. Możesz także zastosować kompost. Dowiedz się o nim więcej z artykułu: Kompost - co, jak i gdzie kompostować?
Nawozy mineralne i chemiczne środki ochrony roślin zastąp preparatami naturalnymi.

Zwalczanie chwastów – bez chemii!

Najprostsza jest oczywiście metoda mechaniczna (czyli wyrywanie ręczne chwastów – pielenie) wykonywana systematycznie, kiedy chwasty są jeszcze małe i słabo zakorzenione w glebie. Gdy chwasty się rozrosną, wydadzą nasiona i je rozsieją – wtedy nie unikniemy bólu pleców! Niestety pielenie to najefektywniejsza mechaniczna i ekologiczna metoda zwalczania chwastów. Musimy ją zaakceptować jeśli nie chcemy stosować herbicydów.

Innym rozwiązaniem może być zastosowanie ściółki (syntetycznej – folii lub włókniny, albo organicznej tj. kora, skoszona trawa, pocięta słoma lub trociny). Ściółkowanie ma jeszcze inne zalety – poprawia warunki termiczne gleby i zapobiega jej przesuszaniu.

Zwalczanie chorób i szkodników – bez chemii!

Ekologiczne zwalczanie chorób i szkodników można podzielić na 3 metody:

• Metoda agrotechniczna – czyli najprościej mówiąc zapobieganie chorobom i szkodnikom warzyw poprzez stworzenie optymalnych warunków do ich wzrostu. Istotne jest tu prawidłowe przygotowanie i uprawa gleby, zachowanie zasad zmianowania lub uprawy współrzędnej, dobór odpowiednich gatunków i odmian - np. odpornych na choroby, wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych – np. odpowiednie przycinanie, podlewanie oraz przestrzeganie terminów siewu i zbioru poszczególnych gatunków.
• Metoda mechaniczna – to m.in. zbieranie i niszczenie szkodników (różnych stadiów rozwojowych), mechaniczne przeszkody dla owadów tj. pułapki lepowe - np. na owady minujące, siatki – np. przeciwko zającom, a także usuwanie chorych fragmentów roślin – np. mumii jabłek porażonych przez parcha, wycinanie porażonych pędów czy obrywanie liści.
• Metoda biologiczna – to wykorzystywanie innych żywych organizmów do zwalczania patogenów i szkodników np. zwabianie ptaków, które zjadają gąsienice i larwy, wprowadzanie biedronek zjadających mszyce i przędziorki, budowanie zimowych schronień dla pożytecznych innych owadów, a do zwalczania chorób stosuje się różnego rodzaju wywary i wyciągi roślinne.

Pielenie to najefektywniejsza ekologiczna metoda zwalczania chwastów. Musimy ją zaakceptować jeśli nie chcemy stosować herbicydów.

Pomocne owady i mikroorganizmy

Ograniczenie stosowania chemicznych preparatów sprawi, że w naszych ogrodzie w krótkim czasie zaroi się od owadów, a w glebie pojawią się dżdżownice. Te organizmy przywabią żaby, jeże i ptaki. Dzięki zwierzętom ogród nabierze życia!

Wiele z ogrodowych zwierząt to nasi mali sprzymierzeńcy w walce z uciążliwymi szkodnikami. Biedronki to prawdziwe maszyny do zabijania mszyc, a pszczoły, motyle i trzmiele to efektywni zapylacze - dlatego zanim opryskasz kolonię szkodników insektycydem pomyśl o tym czy nie będzie szkodliwy dla Twoich sprzymierzeńców.

Ciekawostką może być zastosowanie w uprawach ekologicznych w warzywniku tzw. efektywnych mikroorganizmów czyli preparatów biologicznie czynnych zawierających przyjazne bakterie.

W ofercie są nawozy, preparaty do kompostowania i zaprawiania, ukorzeniacze, preparaty stymulujące fotosyntezę i regenerację roślin i wiele innych a według twórców tej nowatorskiej technologii EM w naturalny i ekologiczny sposób pobudza i stymuluje wszystkie procesy zachodzące w ogrodzie.

Tekst: Patrycja Lipiec i Redakcja ZielonyOgrodek.pl, zdjęcia: Pixabay CC0 Public Domain

A ty? Uprawiasz ogród bez chemii? Daj znać w komentarzu!