Afelandra stercząca (Aphelandra squarrosa) to gatunek byliny należący do rodziny akantowatych (Acanthaceae). Pochodzi z tropikalnych rejonów Brazylijskiej dżungli, gdzie występuje w warunkach wysokiej wilgotności i ciepła. W uprawie domowej spotykana jest przede wszystkim jako roślina doniczkowa.
Jak wygląda afelandra stercząca?
Roślina przyjmuje wzniesiony, krzaczasty pokrój. W naturalnym środowisku dorasta do nawet 2 metrów wysokości, natomiast w uprawie doniczkowej osiąga 30-45 cm, zachowując zwarty kształt dzięki regularnemu przycinaniu. Pędy są mięsiste i sztywne, często nie wymagają podpór. Liście są duże, owalne lub eliptyczne, błyszczące, ciemnozielone, osadzone na grubych ogonkach. Ich cechą charakterystyczną jest bardzo wyraźne unerwienie, które może być żółtawe, kremowe lub białe – układające się w formę przypominającą rybi szkielet. Liście mogą osiągać nawet do 23 cm długości i 5 cm szerokości, a u nasady mają kształt klinowaty, na końcu zaostrzony.
Kwitnienie afelandry przypada latem. Kwiaty są żółte, dwuwargowe, grzbieciste, zebrane w stożkowaty, kłosokształtny kwiatostan, który wyrasta na szczycie pędu lub między górnymi liśćmi. Pojedyncze kwiaty utrzymują się przez kilka dni, natomiast cały kwiatostan pozostaje dekoracyjny nawet przez 4-8 tygodni.
▶ Ogrodnicza lista zakupów: 12 produktów "must have" na kwiecień – co warto kupić na start sezonu 2025?
Jak uprawiać afelandrę sterczącą? Jakich warunków potrzebuje?
Ze względu na swoje bardzo wysokie wymagania, bywa traktowana jako roślina jednoroczna, choć przy odpowiedniej opiece można ją utrzymać przez wiele sezonów i doprowadzić do powtórnego kwitnienia.
Afelandra stercząca wymaga stanowiska jasnego, ale rozproszonego – bez bezpośredniego działania promieni słonecznych, które mogą powodować oparzenia liści objawiające się ich brązowieniem. Preferowana temperatura to 18-24°C, zimą należy ją obniżyć do 15-18°C, by wprowadzić roślinę w okres spoczynku. Roślina wymaga dużej wilgotności powietrza, dlatego zaleca się jej regularne zraszanie oraz umieszczenie w pobliżu tacek z wodą. Podłoże powinno być przepuszczalne, stale wilgotne, ale nie mokre – nawet krótkotrwałe przesuszenie może skutkować zrzuceniem liści.
Rozmnażanie afelandry przeprowadza się w kwietniu z sadzonek wierzchołkowych, pobranych z młodych pędów. Zaleca się ukorzenianie ich w wodzie lub w wilgotnym podłożu piaszczystym podgrzewanym do około 20-24°C, z użyciem ukorzeniacza.
Pielęgnacja – podlewanie, nawożenie, cięcie
W okresie wegetacji, czyli od wiosny do jesieni, należy podlewać roślinę dwa razy w tygodniu przegotowaną lub odstaną wodą o temperaturze pokojowej. Afelandra potrzebuje wysokiej wilgotności powietrza, więc należy o to zadbać przez cały rok (szczególnie zimą).
Nawożenie przeprowadza się co dwa tygodnie płynnym nawozem dla roślin doniczkowych. Po zakończeniu kwitnienia, czyli jesienią roślina przechodzi w stan spoczynku – wtedy ogranicza się podlewanie i przenosi ją do chłodniejszego, ale nadal widnego pomieszczenia na około 6 tygodni.
Ważnym zabiegiem pielęgnacyjnym jest coroczne przycinanie, które pozwala zachować zwarty pokrój i stymuluje roślinę do wzrostu. W lutym należy skrócić pędy do około 15 cm, pozostawiając 3-5 najsilniejszych. W tym samym czasie warto ją przesadzić do większej doniczki z nową ziemią uniwersalną, z dodatkiem warstwy drenażowej na dnie.
Choroby i szkodniki – co może zagrażać roślinie?
Afelandra może być atakowana przez liczne szkodniki, m.in. mszyce, przędziorki, wełnowce i tarczniki. Objawy ich obecności to zniekształcone liście, lepka wydzielina, żółknięcie, brązowe plamy czy też białe kłaczki przypominające watę. W zależności od rodzaju szkodnika stosuje się mechaniczne usuwanie (np. przecieranie wacikiem z denaturatem) lub opryski.
Zastosowanie ozdobne afelndry sterczącej
Ze względu na walory dekoracyjne, afelandra stercząca doskonale sprawdza się jako roślina ozdobna do mieszkań i kuchni, ponieważ dobrze toleruje opary gazowe. Może być uprawiana pojedynczo, jako soliter, lub w zestawieniu z innymi tropikalnymi roślinami liściastymi. Jej atrakcyjny wygląd sprawia, że jest chętnie wybierana jako efektowny akcent w przestrzeniach o wysokiej wilgotności powietrza, jak łazienki czy oranżerie.
Popularne odmiany afelndry sterczącej
- 'Dania' – zwarty pokrój, liście z intensywnie białymi nerwami oraz kwiatostany o barwie od żółtej po żółto-pomarańczową
- 'Botanica' – kwiatostan intensywnie żółty
- 'White Wash' – na pojedynczym liściu widać maksymalnie ok. 20% zieleni, reszta jest biało-kremowa; wzdłuż nerwów rysują się szerokie, białe pasy o bardzo mocno postrzępionym wyznaczeniu
Zdjęcia: Ольга Чуприна, fabrizio, Khairil, guentermanaus, Victor1153 / AdobeStock