Dlaczego warto jeść agrest?

Agrest (łac. Ribes uva-crispa) jest jednym z gatunków wśród owoców jagodowych o bogatych właściwościach przeciwutleniających dzięki czemu może być ważnym surowcem zarówno dla przemysłu farmaceutycznego, jak i spożywczego.

Wśród odmian agrestu wyróżniamy te o skórce zielonej, żółto-białej, różowej, czerwonej lub ciemnofioletowej oraz smaku – od cierpkiego do słodkiego. Warto podkreślić, że im ciemniejsze zabarwienie owoców tym więcej antyoksydantów posiadają owoce i są bardziej skuteczne w profilaktyce wielu chorób.

Fot. andreas N/Pixabay

Agrest nadaje się do produkcji dżemów, kompotów, soków i win. Do przetwórstwa powinien być zbierany we wczesnym stadium dojrzałości konsumpcyjnej. Na surowo zwykle spożywa się owoce dojrzałe i słodkie.

Skład i prozdrowotne działanie agrestu

⇒ Fenole

Bogactwo fenoli, antyutleniaczy sprzyja hamowaniu procesu degeneracji komórek związanej ze starzeniem. W rumuńskich badaniach wykazano, że ekstrakt wodny z agrestu miał najwyższą aktywność przeciwutleniającą (41,84 μmol AAE / g) w teście DPPH w porównaniu z porzeczką czerwoną i czarną (1). W innych eksperymentach wykazano wysoką zawartość kwasu elagowego i jabłkowego w owocach agrestu, w porównaniu z porzeczką czarną, czerwoną, maliną i jeżyną (2).

Głównymi związkami fenolowymi owoców agrestu o zielonej barwie skórki są pochodne kwercetyny (podobnie jak dla czarnej porzeczki), a w agreście czerwonym kwas chlorogenowy (także w czerwonych porzeczkach), dlatego jest to dobre źródło dietetyczne z potencjalnymi funkcjami przeciwcukrzycowymi i zapobiegające nadciśnieniu oraz jako uzupełnienie diety we wczesnych stadiach cukrzycy typu 2 (3).

⇒ Błonnik

Owoce agrestu są niskokaloryczne (66 kcal/100g), mają niską zawartość tłuszczu, wyróżniają się wysoką zawartością błonnika pokarmowego. Błonnik wpływa korzystnie na układ trawienny, stanowi „wypełniacz”, dzięki czemu pomocny jest w odchudzaniu. Wspomaga perystaltykę jelit i pomaga w ich oczyszczaniu. Ponadto błonnik pokarmowy łącznie z kwasem chlorogenowym z owoców agrestu może pomóc kontrolować poziom cukru we krwi poprzez spowolnienie wchłaniania węglowodanów i obniżenie poziomu cukru we krwi po posiłkach skrobiowych.(3)

Fot. monika1607/Pixabay

Pektyny jako składnik błonnika pokarmowego wykazują działanie żelujące, dlatego agrest jest świetnym surowcem na dżemy.

⇒ Witaminy

Owoce agrestu są również bogate w pierwiastki i witaminy, które są ważne dla prawidłowego funkcjonowania całego organizmu:

• miedź (ważna dla układu krwionośnego, odpornościowego i mózgu),
• mangan (wspomaga metabolizm, tworzenie kości, rozmnażanie i układ immunologiczny),
• potas (niezbędny do prawidłowego funkcjonowania serca)
• witamina C (silny przeciwutleniacz, ważny w profilaktyce chorób nowotworowych, poprawia funkcjonowanie układu nerwowego, odpornościowego i skóry), B5 (niezbędna do tworzenia kwasów tłuszczowych)
• i witamina B6 (potrzebna do wytwarzania energii w komórkach).
  
  

⇒ Kwas cytrynowy

Agrest jest bogaty w kwas cytrynowy, który znacząco ogranicza gromadzenie się żelaza w komórkach, w tym w mózgu, dzięki czemu, łącznie z fenolami i innymi antyutleniaczami, zmniejsza ryzyko rozwoju chorób takich jak choroba Alzheimera i udar mózgu (4).

Działanie przeciwwirusowe agrestu!

Naukowcy dowodzą, że ekstrakty z owoców i liści agrestu mają działanie przeciwwirusowe. W tureckich badaniach in vitro wykazano działanie przeciwwirusowe metanolowych i wodnych ekstraktów z liści i owoców agrestu przeciwko wirusowi opryszczki zwykłej typu 1 (HSV-1)(5). W innych badaniach in vitro wykazano, że metanolowe i wodne wyciągi przygotowane z liści i owoców agrestu wykazywały silną aktywność przeciwko ludzkiemu wirusowi syncytialnemu układu oddechowego (RSV) (6).

W litewskich pracach na gatunkach rodzaju Ribes (porzeczka czarna, czerwona, złota i agrest o czerwonych owocach 'Lūšiai' i o owocach czarnych 'Čiornyj negus') udowodniono, że wszystkie ekstrakty z jagód hamowały wzrost bakterii warunkowo patogennych.

Ekstrakty z porzeczki złotej (R. aureum Au Gs-5) i agrestu (R. uva-crispa 'Lūšiai') miały największy efekt hamujący wzrost drożdży i większości badanych bakterii (7).

Warunkiem wymienionych powyżej leczniczych właściwości agrestu jest regularne spożywanie tych owoców oraz jego przetworów. Bioróżnorodność (jedzenie kolorowych, różnorodnych owoców jagodowych) w diecie może uchronić nas od wielu chorób, opóźnić proces starzenia, a także dostarczyć przyjemności smakowych.

Tekst: źródło – Czas na polskie superowoce, Dr Katarzyna Król-Dyrek, Niwa - Hodowla Roślin Jagodowych, zdjęcie tytułowe: Tatiana Glazkova/Unsplash

Bibliografia

• Eszter Laczkó-Zöld i in. 2018. EXTRACTABILITY OF POLYPHENOLS FROM BLACK CU RRANT, RED CURRANT AND GOOSEBERRY AND THEIR ANTIOXIDANT ACTIVITY. Acta Biologica Hungarica 69(2), pp. 156–169 (2018)
• V. Okatan. 2020. Antioxidant properties and phenolic profile of the most widelyappreciated cultivated berry species: A comparative study . Folia Hort. 32(1) (2020): 1-7
• MARCIA DA SILVA PINTO i in. 2010. EVALUATION OF RED CURRANTS (RIBES RUBRUM L.), BLACK CURRANTS (RIBES NIGRUM L.), RED AND GREEN GOOSEBERRIES (RIBES UVA-CRISPA) FOR POTENTIAL MANAGEMENT OF TYPE 2 DIABETES AND HYPERTENSION USING IN VITRO MODELS. Journal of Food Biochemistry 34(3):639 - 660)
• J. Bylinowska. 2020. Agrest – zapomniany skarb polskich sadów. https://dietetycy.org.pl/agrest-zapomniany-skarb-polskich-sadow/
• R. Duman i in. 2019. CYTOTOXIC AND ANTIVIRAL ACTIVITY OF RIBES UVA CRISPA LINN. AND RIBES MULTIFLORUM KIT. EX ROMER AND SCHULTES EXTRACTS. INTERNATIONAL JOURNAL OF PHARMACEUTICAL SCIENCES AND RESEARCH
• Hasan Huseyin Dogan i in. 2020. Antiviral activity of Ribes uva-crispa L. extracts in vitro. Article in Pakistan Journal of Pharmaceutical Sciences. May 2020. DOI: 10.36721/PJPS.2020.33.3.REG.1173-1178.1
• Bendokas i in. 2018. Antimicrobial activity of berries extracts of four Ribes species, their phenolic content and anthocyanin composition. Folia Hort. 30(2), 2018, 249-257