Logo
Logo
Gardeners' world listopad - grudzień 2019

Zanim opuścisz stronę, zapisz się do bezpłatnego newslettera Zielonego Ogródka i pobierz GRATIS elektroniczne wydanie Magazynu
Gardeners` World Polska.

W naszym newsletterze co tydzień znajdziesz:
  • - aktualności z branży ogrodniczej,
  • - porady ogrodnicze krok po kroku,
  • - projekty i reportaże z wizyt w ogrodach,
  • - katalog roślin ogrodowych i doniczkowych.
Do góry

Słabe wybarwianie się liści przez ciepłą i pochmurną jesień

Jesień 2014 była pochmurna i ciepła, dlatego liście na drzewach nie musiały się czerwienić tak intensywnie, jak by mogły. O przedziwnych funkcjach antocyjanin - związków, które są "szwajcarskim scyzorykiem Matki Natury" - opowiadała podczas Nocy Biologów na UW dr Danuta Solecka.

Dr Solecka z Zakładu Ekofizjologii Molekularnej Roślin Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego wyjaśniła, że antocyjaniny to grupa barwników, którym kolor zawdzięczają m.in. truskawki, aronie, czarny bez, borówki i jeżyny, czerwone wino, a także czerwieniące się jesienią liście.

"Dzięki ogromnemu spektrum działania antocyjanin, naukowcy nazwali kiedyś te związki szwajcarskim scyzorykiem Matki Natury. Bo gdzie Matka Natura nie może, tam antocyjaniny pośle" - żartowała biolog.

jesienny liść fot. PublicDomainPictures

Dr Solecka powiedziała, że antocyjaniny nie zawsze przyjmują taką samą barwę - mogą być zarówno czerwone, fioletowe, jak i niebieskie. Badaczka wyjaśniła, że kolor tych związków zależny jest m.in. od pH środowiska. W odczynie kwaśnym związki te są czerwone, a w zasadowym - fioletowieją. To właśnie dzięki obecności antocyjanin sok z czerwonej kapusty jest naturalnym, stosowanym od wieków wskaźnikiem kwaśności środowiska.

Ta sama antocyjanina może przybierać inne kolory również dzięki innym mechanizmom. Świadczy o tym np. cyjanina - związek, dzięki któremu maki są czerwone, a chabry - niebieskie. Związek ten, tworząc kompleksy z żelazem, glinem lub białkami, uzyskuje niebieski kolor.


"Jeśli ktoś kupił hortensje różowe, a wolałby jednak mieć niebieskie, może kupić nawóz z jonami glinu i barwa hortensji zmieni się na niebieską. To praktyczne zastosowanie tego, co rośliny wymyśliły dawno temu" - tłumaczyła dr Solecka. Zaznaczyła, że antocyjaniny nadając barwę kwiatom, służą przywabianiu zapylaczy. To jednak tylko jedna z wielu funkcji tych związków. Dowiedz się więcej o barwieniu kwiatów hortensji

"To, że jesienią liście roślin czerwienieją, bierze się stąd, że antocyjaniny są związkami ochronnymi. Kiedy bowiem jesienią mamy piękne, słoneczne choć chłodne dni i temperatura spada np. do 5-7 stopni C, rośliny mają problem. Reakcje świetlne fotosyntezy zachodzą wtedy bez przeszkód, natomiast w chłodzie enzymy w komórkach robią się "leniwe". Mamy więc rozdźwięk między ilością światła, a ilością produktów, które są odbierane i przerabiane przez enzymy. Jest wtedy niebezpieczeństwo uszkodzenia chloroplastów" - opisała badaczka i dodała, że dlatego właśnie rośliny gromadzą w komórkach czerwone barwniki.

jesienne liście fot. Gaby Stein Pixabay

"Antocyjaniny pochłaniają dużą część widma, która jest nadmiarem dla fotosyntezy. Stanowią ekran ochronny, zabezpieczając tkanki przed nadmiarem światła. Rośliny nie dlatego się rumienią, żeby się nam podobać, tylko dlatego, że muszą" - zaznaczała biolog.

"W tym roku nie mieliśmy tak pięknych kolorów, bo jesień była pochmurna i ciepła. Rośliny nie musiały więc syntetyzować czerwonych barwników" - przypomniała.

Całkiem odmienną funkcję pełnią antocyjaniny u roślin tropikalnych. "Spód liści roślin takich jak kroton, fitonia czy maranta jest czerwony. To są rośliny, które żyją na dnie lasów tropikalnych, gdzie dociera bardzo niewiele światła" - opowiadała badaczka z UW i wyjaśniła, że dzięki barwnikom powstaje na spodzie liścia ekran, który pochłania energię światła i przekazuje ją do fotosystemu. "Dzięki temu żaden niemal foton światła się nie zmarnuje" - powiedziała.

jesienny liść fot. Republica Pixabay

"Antocyjaniny mogą więc nie tylko chronić przed nadmiarem światła, ale również pomagają zbierać światło, kiedy jest go niewiele" - zaznaczyła biolog. Dodała, że antocyjaniny i ich krewniacy - flawonoidy są związkami antyoksydacyjnymi i chronią przed wolnymi rodnikami.

Poza tym bywają sygnałem dla rozpoczęcia kwitnienia, sygnałem uszkodzenia komórek i bywają ochroną podczas niedoboru minerałów - fosforu i azotu. Czasami antocyjaniny - zwłaszcza te o gorzkim smaku - służą też jako związki chroniące przed patogenami czy roślinożercami. Jak smakują takie związki można się przekonać, gryząc zielonego banana lub niedojrzały owoc tarniny.

Antocyjaniny i inne flawonoidy mają korzystne działanie na organizm człowieka: mogą m.in. działać przeciwzapalnie, przeciwutleniająco, wspomagać nasz układ odpornościowy, obniżać poziom złego cholesterolu, a także wspomagać przepływ krwi i uszczelniać naczynia włosowate.

Dla człowieka znakomitym źródłem antocyjanin są zwłaszcza aronie i czarny bez, ale także czarne jagody borówki, czereśnie, żurawina czy truskawki.

O niezwykłych właściwościach antocyjanin dr Danuta Solecka mówiła podczas Nocy Biologów na UW na wykładzie "Dlaczego rośliny się rumienią, a ludzie lubią czerwone owoce".



PAP - Nauka w Polsce, www.naukawpolsce.pap.pl


Warto przeczytać

Komentarze

To Cię zainteresuje
Wybrane dla Ciebie
Rozwiąż quiz - Co wiesz o jesiennych pracach?
Co wiesz o jesiennych pracach?

Co powinien zawierać nawóz jesienny?

Zimowa ochrona
Temat miesiąca
Zimowa ochrona
Zobacz więcej
Porady na ten tydzień
Tydzień 47, Sentencja nr:6
Tydzień 47, Sentencja nr:6
Kolumnowe odmiany iglaków trzeba szczelnie obwiązać sznurkiem a bardziej wrażliwe odmiany owinąć agrowłókniną, aby ciężar śniegu nie wyłamał gałązek.
Tydzień 47, Sentencja nr:5
Tydzień 47, Sentencja nr:5
Opadające liście należy usówać również z niższych krzewów. W tym celu możemy użyć miotłograbi o miękkich, sprężystych zębach lub odkurzacza ogrodowego (elektrycznego lub spalinowego).
Tydzień 47, Sentencja nr:4
Tydzień 47, Sentencja nr:4
Przykryjmy miejsca, gdzie we wrześniu lub październiku zostały posadzone cebulki roślin kwitnących wiosną. Najlepsza do tego celu będzie kora lub torf (warstwa grubości 2–4-cm), gałązki świerkowe, suche liście lub słoma.
Tydzień 47, Sentencja nr:3
Tydzień 47, Sentencja nr:3
Po pierwszych przymrozkach, zanim ziemia w ogrodzie zamarznie, trzeba zabezpieczyć rośliny wrażliwe na mróz. Wokół bylin, które mogą przemarznąć pokryjmy glebę korą, liśćmi lub obornikiem (ściółkowanie zapobiega wahaniom temperatury w glebie i sprzyja utrzymaniu jej wilgotności). Rośliny można także okrywać gałązkami sosnowymi lub...
Tydzień 47, Sentencja nr:1
Tydzień 47, Sentencja nr:1
Pod koronami drzew i krzewów warto rozprowadzić dojrzały kompost. Jest to uniwersalny nawóz do stosowania jesienią, można nim nawozić do końca listopada.
Twoja strona ogrodu