Szklarniowi faworyci | Warzywa wybrane przez Jörna Pinske

Pomidory – podstawy

Plasują się w czołówce najpopularniejszych warzyw. Statystycznie każdy spożywa rocznie prawie 30 kg pomidorów [w Polsce przypada ok. 10 kg rocznie na osobę].

Co lubią pomidory

W naszej strefie klimatycznej pomidory właściwie nie nadają się do uprawy na wolnym powietrzu. Za mało mają tu słońca i ciepła – ich wymagania pod tym względem są niezwykle wygórowane. Za duża ilość opadów i zbyt obfite zraszanie liści powodują grzybicę, a w najgorszym razie nawet zarazę ziemniaka.

W szklarni albo namiocie można stworzyć pomidorom lepsze warunki do rozwoju niż pod gołym niebem. Ale najpierw należy wybrać optymalną odmianę na dane stanowisko. W kwestii gleby pomidory nie są aż tak wymagające. Nie lubią jednak, gdy ziemia jest zbyt wilgotna i słabo napowietrzona. Można temu przeciwdziałać, stosując nawozy naturalne zwiększające zawartość próchnicy. Przy okazji ziemia będzie się szybko nagrzewać.

Praktyka czyni mistrza

Cały czas pojawia się mnóstwo nowych odmian, które dzięki właściwej selekcji są odporne, obficie plonujące i smaczne. W samodzielnej uprawie powinno się sięgać głównie po trwałe, przede wszystkim stare, lokalne odmiany. Ich nasiona można wykorzystywać na okrągło. Smak pomidorów zależy także od zawartości cukru. Wiele osób lubi słodkie pomidory, dlatego bardzo popularne są pomidorki koktajlowe o zawartości cukru około 8%.

Ogórki

Ojczyzną tej rośliny dyniowatej są najprawdopodobniej Indie, a konkretnie podnóże Himalajów. W Niemczech spożywa się rocznie prawie 7 kg ogórków na osobę [w Polsce nieco ponad 6 kg]. Uprawia się je od ponad 5000 lat. Do Europy, najpierw południowej, a później środkowej, sprowadzili to warzywo greccy i rzymscy żołnierze. Cesarz Karol Wielki zlecił później jego uprawę w swoich dobrach.

W zależności od zastosowania rozróżnia się ogórki sałatkowe lub wężowe, do kiszenia lub na korniszony. Do spożycia w stanie surowym najbardziej nadają się ogórki wężowe różnych odmian. Podobnie jak pomidory, ogórki potrzebują dużo ciepła i dlatego są wprost stworzone do uprawy w szklarni. Uwielbiają wysoką wilgotność.

Co znajduje się w ogórku?

Przede wszystkim woda. Ogórek zawiera jej do 95%. Jest idealnym składnikiem diety odchudzającej: w 100 g ma 12 kalorii. Niewielkie ilości witamin znajdują się przede wszystkim w skórce. Dlatego powinniśmy jeść ogórki ze skórką, szczególnie gdy pochodzą z własnej uprawy. Należy je obficie podlewać na grządkach, żeby nie zrobiły się gorzkie. Jeśli tak się stanie, będą nadawały się tylko na kompost – na goryczkę nie ma rady.

Ogórki zawierają enzymy, które rozkładają białko. Mięso spożywane wraz z nimi łatwiej ulega strawieniu. Diabetycy mogą mieć z nich dodatkowy pożytek, gdyż ogórki wyrównują poziom cukru we krwi. No i sprawa najważniejsza: surowy ogórek jest po prostu bardzo smaczny!

Z pomocą do góry

Ogórek to roślina jednoroczna. Wytwarza wąsy czepne, za pomocą których pnie się po pergoli, na linkach lub kratownicach. Dzięki temu owoce nie są ubrudzone ziemią. Ogórki mogą piąć się na wysokość kilku metrów, jednak zwykle przycina się je do 2 m.

Kwiaty są rozdzielnopłciowe, ale na jednej roślinie zawsze występują kwiaty męskie i żeńskie. Wyrastają one w kątach liści, przy czym kwiaty męskie są w zdecydowanej większości. Natomiast kwiaty żeńskie z podłużną dolną zalążnią tworzą się na pędach bocznych.

Dziś coraz częściej uprawia się odmiany z mniejszą liczbą kwiatów męskich. Ogórki szklarniowe wymagają najwyższej temperatury gleby i powietrza ze wszystkich warzyw.

Jeśli przez dłuższy czas utrzymuje się temperatura około 10°C, ogórki mogą zacząć obumierać, bo przestają pobierać z podłoża wodę i składniki odżywcze.

Papryka chili

To warzywo owocowe pochodzi z Ameryki Środkowej lub Południowej, gdzie występuje w sześciu gatunkach. Żeby dobrze rosnąć, potrzebuje bardzo dużo światła i ciepła. Nie służy mu zagęszczona gleba. Odmiany uprawne (papryka i chili) wywodzą się prawie wyłącznie od gatunku papryka roczna (Capsicumannuum).

Papryka pojawiła się w Europie, gdy sprowadzono ją w XVI wieku do Hiszpanii. Potem upowszechniła się w krajach śródziemnomorskich, a także na Węgrzech i w Rumunii. Dzisiaj paprykę uprawia się na całym świecie. Ostre odmiany pochodzą przede wszystkim z Indii i Meksyku. Zarówno duże strąki stosowane jako warzywo, jak i słodka papryka bądź chili w postaci czerwonego proszku, a nawet pieprz cayenne są papryką. Roślina ta nie ma jednak nic wspólnego z prawdziwym pieprzem, w tym czarnym (Pipernigrum).

Problematyczna jest nazwa chili. W Indiach termin „chillies” stosuje się do odmiany papryki wyhodowanej po raz pierwszy na Węgrzech około 1950 roku. Hiszpanie natomiast nazwali jedną z odmian „chili”, gdyż sądzili, że pochodzi ona z Chile.

Papryka stanowi wartościowy składnik zdrowej diety, przyczynia się zwłaszcza do zapobiegania wielu chorobom. Wyjątkowymi właściwościami charakteryzuje się chili: ułatwia trawienie, bo zawarta w niej kapsaicyna pobudza produkcję kwasu żołądkowego.

Fragment oraz fotografie pochodzą z książki
SZKLARNIA W OGRODZIE miesiąc po miesiącu

Jörna Pinske

KUP ONLINE