Kokornak wielkolistny

Kokornak wielkolistny (Aristolochia macrophylla) został szybko doceniony jako dekoracyjne pnącze, wykorzystywane do obsadzania altan i pergoli, zwłaszcza tych usytuowanych w miejscach cienistych.

Jest to roślina niezwykle ciekawa – nie tylko ze względu na okazałe liście, ale też na osobliwe kwiaty, przypominające swoim kształtem fajkę. Dlatego Anglicy nazywają kokornak „pipe vine” (fajkowym pnączem).

Pędy kokornaku wielkolistnego owijają się prawoskrętnie wokół napotkanych podpór. Młode pędy są jasnozielone, starsze szarozielone, przyrastają rocznie o 1-2 m. Na pędach już wczesną wiosną rozwijają się duże, sercowate liście, od góry jasnozielone, spodem sinozielone, nagie. Blaszki liściowe mogą mieć do 30 cm średnicy, są osadzone na długich ogonkach liściowych.

Fot. Grzegorz Falkowski (ZSzP)

Zobacz więcej ciekawych kokornaków

Kokornak zakwita na przełomie maja i czerwca. Kwiat wielkości 2-4 cm jest zbudowany z fajkowato wygiętej rurki, zawieszonej na długiej szypułce, zakończonej brązowym, cętkowanym kołnierzem i żółtopomarańczową gardzielą.

Zwabione słodkim nektarem owady dostają się do środka rurkowatego kwiatu przez otwór gardzieli, gdzie są na pewien czas uwięzione. Po dokładnym spenetrowaniu kwiatu od środka owady są w końcu uwalniane, ale niosą na sobie ładunek – ziarna pyłku, które posłużą do zapylenia kolejnego kwiatu przy okazji następnej wizyty.

Kwiaty są ukryte pod liśćmi, dlatego od zewnątrz są trudno zauważalne. Jeśli jednak pnącze porasta poziome belki pergoli lub łukowatą konstrukcję, wystarczy wejść pod nią i spojrzeć do góry – wówczas można łatwo zaobserwować zwisające na szypułkach kwiaty.

We wrześniu dojrzewają niemniej ciekawe owoce, przypominające zielone, żebrowane ogórki. Po dojrzeniu brązowieją i rozpadają się, uwalniając nasiona.

Uprawa i wymagania

Kokornak wielkolistny najlepiej rośnie w półcieniu i cieniu, na glebach żyznych, wilgotnych, ale niezbyt ciężkich. Preferuje podłoża wapienne, stanowiska zaciszne, najlepiej od strony północnej. Sadzony od strony południowej jest bardziej narażony na ataki przędziorków, zwłaszcza w lata upalne i suche.

Jeśli pnącze zbytnio się rozrośnie można je śmiało skracać. Nawet po silnym przycięciu dobrze regeneruje się. W czasie upałów i suszy wymaga podlewania. Jest w pełni mrozoodporny.

Gdzie posadzić?

Kokornak wielkolistny doskonale nadaje się do sadzenia przy pergolach, altanach, słupach, kolumnach oraz podporach przymocowanych do ścian budynków. Duże, nakładające się dachówkowato liście tworzą gęste, zielone ściany i szczelnie zasłaniają powierzchnie, na które wspina się pnącze.