Altana i pawilon ogrodowy

Altana

Altany pojawiły się już w starożytności. Jednak szczególny ich rozkwit przypadł na wiek XVIII, kiedy w ogrodach krajobrazowych, wraz z innymi elementami architektonicznymi, budowle te tworzyły niepowtarzalny nastrój.

Często ich forma związana była z wątkami historycznymi, filozoficznymi, literackimi, poetyckimi, mitologicznymi czy symbolicznymi - czyli decydowały zamiłowania właściciela. Altany stawiano głównie po to, żeby je podziwiać z pewnej odległości - specjalnie wyznaczonej poprzez odpowiednie nasadzenia i otwarcia widokowe.

Zupełnie inaczej działo się w chińskiej sztuce ogrodowej, gdzie pawilony przeznaczano na biblioteki i pracownie. Wznoszono je na planie koła, kwadratu bądź wieloboku, miały formę otwartą, ażurową lub zamkniętą.

Te elementy małej architektury ogrodowej zawsze sprawiały wrażenie bardzo lekkich budowli, znakomicie współgrających z przyrodą, chociaż były eksponowane w specyficzny sposób. Stawiano je bowiem na wysokich podmurówkach, platformowych tarasach, umieszczano na wzgórzach, pagórkach, w pobliżu wody, wśród harmonijnej natury.

Obecnie altany zmieniły nieco swój status użytkowy, ale ich wygląd nadal zależy przede wszystkim od preferencji i wyobraźni domowników. Dzięki licznym materiałom dostępnym na rynku możliwe jest zestawianie różnorodnych kompozycji, dopasowanych do wymagań właścicieli i ich ogrodów.

Od budowli ogrodowych, jakimi są altany, oczekuje się dzisiaj przede wszystkim funkcjonalności. Zatem charakter altany związany jest głównie z jej przeznaczeniem. Inaczej prezentować się będzie taki pawilon przewidziany jako miejsce do segregowania owoców niż przeznaczony na miejsce spotkań z przyjaciółmi.

Fot. Gartenholz H&H, Artis Najprostsza forma altany pełni rolę pewnego odgrodzenia od otaczającej przestrzeni i altana nawiązująca do tradycji chińskich.

Pawilon ogrodowy

Pawilony ogrodowe najczęściej mają być ustronnymi miejscami, często nawet bywają chowane w najciemniejszych kątach ogrodów. Otaczane są grupami zieleni maskującej je przed niepożądanym wzrokiem. W roli parawanów mogą wystąpić zarówno wysokie drzewa, krzewy, jak i przeróżne kwitnące byliny.

Te ostatnie, dzięki barwie kwiatów i unoszącemu się wokół nich zapachowi, będą nie tylko osłaniać, ale również umilać chwile spędzane w pobliżu. Dobrze jest zatem wykorzystać walory roślin i zastosować je w miejscu, które ma się przede wszystkim kojarzyć z odpoczynkiem i relaksem.

Do takiego typu nasadzeń nadają się zarówno rośliny wysokie, jak i niższe - osłaniające nieco altanę, ale harmonijnie z nią współgrające.

Przy wykorzystaniu bylin warto trzymać się jakiejś określonej zasady, na przykład wykorzystania kwiatów w tonacji zimnej lub ciepłej, o jednej barwie lecz wielu odcieniach, zbliżonym pokroju, bądź z jednej grupy gatunkowej. Takie rozwiązanie wprowadzi ład kompozycyjny i sprawi, że nic nie wyda się przypadkowe.

Często o miejscu na postawienie altany decyduje wielkość ogrodu, ale zazwyczaj zależy to od preferencji właściciela.

Natomiast, zgodnie z zasadami parków krajobrazowych czy ogrodów na lekkim podwyższeniu, naturalnym lub sztucznie uformowanym pagórku, w miejscu centralnym, na którym z pewnością zatrzyma się wzrok przybysza. Jednak taka lokalizacja nie zapewni odizolowania i intymności miejsca, a zatem pawilon ogrodowy pełnić będzie funkcję bardziej reprezentacyjną niż wypoczynkową.

Otoczenie pawilonu ogrodowego może być tak zaprojektowane, by polepszyć samopoczucie domowników. Dlatego warto zastanowić się nad wprowadzeniem w pobliże wody. Jej szum, mieniące się ryby, rechoczące żaby, odbijające się w wodzie kwiaty zawsze sprawią, że klimat tego miejsca będzie niepowtarzalny, a czas tu spędzony - niezapomniany.

Ciekawym otoczeniem altany będzie także ogród skalny - posadzone, pośród odpowiednio umieszczonych w glebie kamieni i głazów, rośliny charakterystyczne dla takiego krajobrazu, wprowadzą nastrój prawdziwie górski.

Wybór kształtów altany jest ogromny. Mogą one przybrać formę małego domku, ażurowych ścian czy metalowej konstrukcji pod rozrastające się pnącza. Wszystko zależy jedynie od wyobraźni i, oczywiście, możliwości finansowych. Najczęściej spotykane są drewniane altanki, które można kupić w sklepie ogrodniczym.

Jeśli funduszy jest nieco więcej warto trochę pofantazjować i pokusić się o wybudowanie niepowtarzalnej, jedynej w swoim rodzaju formy. Należy jednak wtedy pamiętać, że taka budowla musi pasować do ogrodu i domu. Najważniejsze jest zatem wyczucie smaku oraz możliwości aranżacji współgrających z otaczającą zielenią.

Tekst: Anna Grąziewicz, zdjęcie tytułowe: A. Grąziewicz