Logo
Logo
Gardeners' world listopad - grudzień 2021
10
Okazje
Artykuł na: 6-9 minut

Uprawa żywokostu w ogrodzie – ozdobna roślina lecznicza

Dlaczego warto mieć żywokost w ogrodzie? (jak rośnie / jak i gdzie sadzić / skąd brać sadzonki, nasiona / co z niego zrobić) Jest znaną od lat rośliną leczniczą, która może także służyć jako ozdobna bylina okrywowa w ogrodzie. Jak uprawiać żywokost lekarski i jakie ma zastosowania?

 

W ostatnich latach rośnie zainteresowanie uprawą roślin o cennych i uniwersalnych właściwościach, mogących pełnić jednocześnie funkcje ozdobne. Do tej grupy należy między innymi żywokosty, a wśród nich przede wszystkim żywokost lekarski (Symphytum officinale) – znana od lat bylina, należąca do botanicznej rodziny ogórecznikowatych (Boraginaceae).

  • Roślina osiąga wysokość 25-40 cm, ale może dorastać nawet do ponad 1 m.
  • Łodyga jest wzniesiona, owłosiona, kanciasta i pusta w środku, a w górnej części rozgałęziona.
  • Szorstkie i lekko owłosione liście mają zróżnicowaną budowę – w dolnych partiach rośliny są lancetowato-jajowate i ogonkowe, a górne są mniejsze i bezogonkowe.
  • Żywokost zwraca naszą uwagę swoimi rurkowato-dzbankowatymi kwiatami, które mają zwykle fioletowo-purpurową lub niebieską barwę (u odmian także białą lub kremową) i zebrane są w zwisające kwiatostany.
  • Żywokost kwitnie najczęściej w maju i czerwcu.
  • Charakterystyczny dla żywokostu jest także palowy, dość długi (ok. 30 cm), lekko rozgałęziony system korzeniowy o ciemnej (czarnej!) barwie.

Właściwości żywokostu – zdrowie z ogrodu

Od czasów starożytnych znane są lecznicze właściwości tej rośliny starożytności. Surowcem do zastosowań medycznych jest korzeń żywokostu, który wykopywany jesienią lub wiosną, po rozdrobnieniu i wysuszeniu, służy jako środek do zastosowań zewnętrznych na wszelkie przypadłości skórne i do leczenia ran.

Preparaty naturalne, zawierające żywokost mają najczęściej formę maści lub past lub olejów wykorzystywanych do sporządzania okładów. 

Właściwości żywokostu zdrowie z ogrodu, fot. eskymaks - Depositphotos
Fot. eskymaks/Depositphotos
Nazwa "żywokost" ma swój początek w dawnych czasach, kiedy wierzono, że okłady z tej rośliny przyspieszają zrastanie się kości.

Korzeń żywokostu lekarskiego zawiera między innymi alantoinę – organiczny związek chemiczny (pochodna mocznika), który znany jest ze swoich właściwości łagodzących oraz kojących i stosowany jest powszechnie w kosmetyce (kremy, preparaty skórne itp.). Ponadto, przyspiesza gojenie się, regenerację tkanek, nawilża skórę i działa przeciwzapalnie i przeciwodleżynowo.

Preparaty z alantoiną stosowane są również w leczeniu reumatyzmu oraz różnych kontuzji i bólów mięśniowych.

Uprawa żywokostu w ogrodzie

Żywokost sadzony w ogrodzie najlepiej czuje się w półcieniu i w żyznej, próchnicznej i gliniastej lub piaszczysto-gliniastej glebie. Można go także uprawiać w pełnym słońcu, jednak pod warunkiem, że będzie miał zapewnione dostateczne i systematyczne nawadnianie (nie toleruje suszy!).

Żywokost szybko się rozrasta i może pokrywać szczelnie powierzchnie gleby, jednocześnie zagłuszając inne rośliny. Z tego względu należy wziąć pod uwagę fakt, że posadzony w ogrodzie żywokost może być w przyszłości trudny do okiełznania lub usunięcia.

Zaletą żywokostu jest także mrozoodporność, odporność na ataki chorób i szkodników oraz łatwa, niewymagająca pielęgnacja, która zwykle ogranicza się do odchwaszczania i nawadniania (głównie w czasie letniej suszy).

Jeśli przed uprawą przygotujemy podłoże, np. zasilając je nawozami organicznymi (np. kompostem lub obornikiem), żywokost nie będzie wymagał także nawożenia mineralnego (oczywiście w razie potrzeby można zasilać go nawozami do roślin ogrodowych).

Żywokost można uprawiać przez wysiew nasion jesienią lub wiosną lub po prostu kupić w sklepie ogrodniczym sadzonkę w doniczce. Można także łatwo rozmnożyć go przez podział kępy (wiosną lub jesienią) lub korzenia (jesienią).

Dekoracyjne odmiany żywokostu do ogrodu

Dobrze prezentuje się posadzony w większych grupach pod wyższymi krzewami i drzewami lub na bylinowych rabatach. Często stosowany jest w ogrodach w stylu wiejskim i naturalistycznym, gdzie może swobodnie się rozrastać, także w kompozycji z innymi bylinami. Obecnie w sprzedaży można spotkać różne ozdobne odmiany żywokostu o ciekawych barwach liści:

  • 'Argenteum' - liście zielone z białym wzorem,
  • 'Aureum' – o liściach przebarwiających się na kolor złocisto-żółty,
  • 'Purpureum' - o purpurowych, pełnych kwiatach,
  • 'Goldsmith' – mniej ekspansywna, niska odmiana (świetna jako bylina okrywowa) o niebieskich kwiatach.

Żywokost – środek do ochrony roślin i nawożenia

Ziele żywokostu ma także szerokie zastosowanie w ochronie roślin przed szkodnikami oraz jako naturalny nawóz. Można sporządzać z niego gnojówki, wyciągi i napary, które są stosowane (w rozcieńczeniu z wodą) w formie oprysku przeciwko najczęstszym szkodnikom, np. mszycom. Preparaty takie, można także z powodzeniem stosować jako naturalny nawóz (bez rozcieńczania), np. w uprawie warzyw, a także roślin ozdobnych (zawierają dużo potasu i pobudzają rośliny do wzrostu).

Ważne! Nie należy stosować żywokostu wewnętrznie (spożywać), ponieważ zawiera związki szkodliwe dla wątroby. Warto uważać także w czasie uprawy rośliny w ogrodzie - bezpośredni kontakt z sokiem żywokostu może wywoływać podrażnienia skóry (zawiera szkodliwe alkaloidy).

Tekst: Maciej Aleksandrowicz, zdjęcie tytułowe: weha/Depositphotos

Tagi
Newsletter
Zapisz się na newsletter, aby otrzymywać od nas bezpłatne porady ogrodnicze!
Warto przeczytać
Powiązane rośliny
Nowe treści

 

Ważne tematy
Lista zakupów
Nowe rośliny w katalogu
Zostań redaktorem!

Podziel się z nami swoim ogrodniczym doświadczeniem.
W nagrodę otrzymasz wybrane czasopismo.


Komentarze

ŚWIĘTA
Na czasie
ŚWIĘTA
Zobacz więcej
Porady na ten tydzień
Tydzień 48, Sentencja nr:7
Tydzień 48, Sentencja nr:7
Większość bylin na rabacie powinna być zabezpieczona przed mrozem. Dowiedz się, które to rośliny oraz jak ochronić je przed zimą.
Tydzień 48, Sentencja nr:6
Tydzień 48, Sentencja nr:6
Zimą rośliny balkonowe są szczególnie narażone na przemarzanie, gdyż ich korzenie osłonięte są jedynie doniczką i cienką warstwą ziemi. Trzeba je zabezpieczyć przed mrozem.
Tydzień 48, Sentencja nr:5
Tydzień 48, Sentencja nr:5
Posadzone młode egzemplarze są szczególnie narażone na działanie mrozu, zatem chcąc cieszyć się ich urokiem w następnych latach należy pamiętać o bardzo dokładnym zabezpieczeniu ich przed zimą.
Tydzień 48, Sentencja nr:3
Tydzień 48, Sentencja nr:3
Z trawnika należy systematycznie usuwać opadające liście. W tym celu oprócz zwykłych grabi możemy użyć tzw. miotłograbi o miękkich, sprężystych zębach lub odkurzacza ogrodowego.
Tydzień 48, Sentencja nr:2
Tydzień 48, Sentencja nr:2
Przykryjmy miejsca, gdzie we wrześniu lub październiku zostały posadzone cebulki roślin kwitnących wiosną. Najlepsza do tego celu będzie kora lub torf (warstwa grubości 2–4 cm), gałązki świerkowe, suche liście lub słoma.
Tydzień 48, Sentencja nr:1
Tydzień 48, Sentencja nr:1
Jeśli nie zrobiliśmy tego wcześniej, czyścimy narzędzia ogrodowe, dokonujemy ich przeglądu, zmieniamy płyny, świece, oddajemy noże do ostrzenia. Czyścimy i chowamy węże ogrodowe oraz meble ogrodowe.
 
Serwisy partnerskie
Dom i wnętrze
Twoja strona ogrodu