W cieniu angielskich dębów | Ogrody Beth Chatto

Beth Chatto i początki jej ogrodu

Ziemia, która została wybrana pod to założenie ogrodowe, nie nadawała się pod sadownicze lub inne rolnicze uprawy. Zbyt sucha w jednych miejscach, zbyt wilgotna w innych. Beth uznaje, że jest to idealne miejsce do założenia ogrodu. Zainspirowana pasją swego męża do botaniki, chciała, co podkreślała często w wypowiedziach, pracować z naturą, a nie walczyć z nią. Wiara, że rośliny powinny być uprawiane w warunkach jak najbardziej zbliżonych do ich naturalnego środowiska przyświecała jej ogrodniczym eksperymentom od samego początku. Jej filozofię planowania ogrodu była prosta: „Właściwa roślina we właściwym miejscu”.

W tym czasie jej reputacja i osiągnięcia związane z uprawą roślin stają się dobrze rozpoznawalne i doceniane poprzez liczne nagrody oraz zaproszenia do prowadzenia wykładów i warsztatów. Prawdopodobnie w latach 60-tych Beth była pierwszą ekologiczną ogrodniczką i ekologiem zanim termin ten wszedł do powszechnego użycia nie tylko w środowisku ogrodników. Długie lata niestrudzonej pracy doprowadzają do stworzenia szkółki, w ofercie której, znajduje się obecnie blisko 2000 odmian roślin stanowiących około 90% tych, które możemy podziwiać w ogrodach.

Postać Beth Chato nierozerwalnie kojarzy się z najbardziej znanym jej ogrodniczym założeniem – ogrodem żwirowym.

Ogród wodny i leśny

Ogród wodny

W tym artykule chcę jednak zaprezentować, historycznie, dwa pierwsze założenia ogrodowe spośród pięciu wchodzących w skład dzisiejszego całokształtu ogrodu. Wszystkie łączy wspólna cecha – zostały założone na terenach o trudnych warunkach w każdym ogrodniczym sensie.

Ogród wodny obejmuje pięć stawów. Powstały one w efekcie spiętrzenia naturalnych cieków wodnych. Założenie to skontrastowane jest w zaskakujący sposób z ogrodem żwirowym, witającym gości u bram ogrodów.

Ogród wodny to cichy i spokojny obszar, otoczony monumentalnymi dębami. Spacer wzdłuż wijących się łukowo zarysowanych, okazałych rabatach jest niezwykłym doświadczeniem estetycznym. W malarski sposób zakomponowane zestawienia kolorów i faktur bujnie rosnących bylin, traw, roślin sezonowych i krzewów dowodzą jak ogromną pracę wykonano tutaj na przestrzeni dziesięcioleci, eksperymentując z nasadzeniami.

Kompozycje roślinne podkreślaj wyjątkową wrażliwość estetyczną autorki, popartą doświadczeniem nie tylko w obszarze malarstwa, ale też w obszarze dziś znanym jako florystyka. Warto wspomnieć, że karierę ogrodniczą Beth Chatto zaczynała od bukieciarstwa. 

Ogród leśny

Delektując zmysły wędrówką pośród rabat ogrodu wodnego, trafiamy do właściwego ogrodu leśnego. Zaskakującej części ogrodu pełnej kochających cień cebul, bylin i krzewów posadzonych pod gęstym baldachimem wysokich dębów. W ogrodzie wodnym kompozycje faktur i kolorów są dowodem ogrodniczego mistrzostwa, zaś gdy spotykamy je w ogrodzie leśnym, ciśnie się na usta słowo wirtuozeria.

Niezwykłe, zestawienia faktur i kolorów w leśnym ogrodzie, nad którym pieczę sprawują rozłożyste dęby angielskie przenosi nas ze świata ogrodów do świata wyobraźni równej impresjonistom. Ogród ten, będący wytworem ludzkiej wyobraźni, sprawia wrażenie doskonale skończonego i wykreowanego przez naturę. Niezwykłe to doświadczenie.

Spacerując w towarzystwie Beth Chatto po jej ogrodach, rozmawiając o roślinach, czuło się niezwykłą bliskość z naturą, o każdej odmianie i jej losach opowiadała jak o kimś bliskim, znanym doskonale nie tylko z imienia.

Ogród – przyroda ze sztuką

Przygoda, bo tak można określić wizytę w ogrodach Beth Chatto z perspektywy profesjonalisty, jest również cennym doświadczeniem raz to w kontekście nasadzeń i kompozycji, z drugiej zaś strony cennym jest możliwość poznania pewnego modelu biznesowego wypracowanego na przestrzeni dziesięcioleci działalności ogrodu i szkółki, który w aktualnych czasach nabiera w przekonaniu piszącego te słowa na znaczeniu.

Szkółka i ogród od lat pełni też funkcję centrum edukacyjnego. Przez lata praktykowało tam wielu młodych adeptów ogrodnictwa. Wśród nich znany doskonale miłośnikom ogrodnictwa Alan Titchmarsh autor i bohater inspirującego cyklu filmów poradnikowych BBC pod tytułem „Jak zostać ogrodnikiem”.

Bogactwo gatunków i odmian roślin znajdujących się w ogrodach Beth Chatto nie pozwala na ich szerszy opis w tym artykule. Zainteresowanych odsyłam na stronę www.bethchatto.co.uk, gdzie znajdziecie świetnie uporządkowane zestawy roślin na wszelkie warunki ogrodowe.

Tekst i zdjęcia: Tomek Ciesielski