Współczesne ogrodnictwo to nie tylko pasja do roślin, ale także odpowiedzialność za przyszłość naszej planety. W czasach, gdy zmieniający się klimat stawia przed nami coraz większe wyzwania i zmusza do zmian, ogrody stają się przestrzenią, która nie powinna zachwycać jedynie estetyką, ale przyczyniać się również do ochrony środowiska i zrównoważonego rozwoju, mówi Bożka Piotrowska i prezentuje projekty z wystawy Hampton Court Palace Garden Festival 2024.
Fotografka ogrodów, laureatka International Garden Photographer of the Year – najważniejszego na świecie konkursu fotografii ogrodowej, kwiatowej i botanicznej. Zdobywczyni I miejsca w kategorii Beautiful Gardens w 2021 r.
Oszczędzanie wody, energii, pieniędzy, kreatywne wykorzystanie materiałów z recyklingu, uprawianie roślin tolerujących suszę, ochrona torfowisk, ogrody deszczowe i małe zbiorniki retencyjne oraz tworzenie przestrzeni przyjaznych dzikim zwierzętom to tylko niektóre z elementów, o których warto pomyśleć we współczesnych ogrodach.
Wystawy ogrodnicze, takie jak RHS Hampton Court Palace Garden Festival, stanowią doskonałą okazję do zapoznania się z najnowszymi trendami w tej dziedzinie. Prezentowane tam ogrody pokazowe to prawdziwa kopalnia pomysłów, które łączą funkcjonalność z troską o naszą planetę. Oto kilka pomysłów z ogrodów wystawowych prezentowanych na ubiegłorocznej wystawie, które możesz z powodzeniem przenieść do swojego ogrodu.
Fot. Bożka Piotrowska
Ogród dla oszczędnych
Anya Lautenbach i Jamie Butterworth – projektanci Money Saving Garden przekonują, że piękny ogród można stworzyć nawet z ograniczonym budżetem, dbając jednocześnie o środowisko oraz własne zdrowie i dobre samopoczucie. Ich projekt to przestrzeń pełna kolorów, zapachów i życia – sercem ogrodu są bujne rabaty bylinowe tryskające kolorami letnich kwiatów, a nad nimi przewieszają się ażurowe korony drzew liściastych, zapewniając przyjemny cień.
Liczne pojemniki z roślinami ozdobnymi i jadalnymi wypełniają przestrzeń, spełniając nie tylko funkcję dekoracyjną, ale i użytkową. Projektanci stawiają na oszczędne podejście do ogrodnictwa.
Zachęcają do samodzielnego wysiewania i rozmnażania roślin oraz ponownego wykorzystywania różnorodnych materiałów. Użycie starych płyt chodnikowych do budowy ścieżek czy tworzenie własnych podpór dla roślin to tylko niektóre z pomysłów pomocnych w stworzeniu pięknego ogrodu bez nadmiernych wydatków.
Ten ogród pokazuje, jak małymi krokami można uczynić ogrodnictwo bardziej zrównoważonym, wybierając to, co jest naprawdę potrzebne i ograniczając marnowanie zasobów. W ten sposób każdy może stworzyć ogród, który nie tylko cieszy oczy, ale także przynosi korzyści ekologiczne i finansowe. Całkowita rezygnacja z trawnika na rzecz bogactwa faktur i kolorów pożytecznych kwiatów oraz ozdobnych liści bylin pozwala zaoszczędzić wodę i pieniądze wydawane zwykle na utrzymanie trawnika.
Pomysły do ogrodu
Fot. Bożka Piotrowska
Rozmnażaj samodzielnie rośliny i produkuj własne sadzonki, aby zaoszczędzić pieniądze. Powiększ kolekcję roślin, które lubisz i które świetnie czują się w twoim ogrodzie. Zbieraj i wysiewaj własne nasiona, zrób w ogrodzie polowanie na siewki. Naparstnice, dziewanny, werbeny, ostnice, ciemierniki, firletki – to tylko kilka gatunków, które z łatwością się rozsiewają i łatwo je przesadzić. Wymieniaj się roślinami i nasionami z sąsiadami oraz rodziną. Pamiętaj, że nie musisz wydawać fortuny na nowe doniczki – ograniczaj zakupy i wykorzystuj ponownie różne pojemniki jako doniczki.
Fot. Bożka Piotrowska
Kompostowanie to jeden z najprostszych i najtańszych sposobów na poprawienie jakości gleby w ogrodzie, a przy okazji sposób na pozbycie się odpadów organicznych. A co najlepsze – można to zrobić zupełnie za darmo! Zbuduj kompostownik z materiałów, które masz pod ręką i wykorzystaj odpady kuchenne, liście, skoszoną trawę, resztki roślinne i popiół drzewny. Kompostowanie nie tylko oszczędza pieniądze, ale także pomaga w tworzeniu zdrowego ekosystemu w twoim ogrodzie. Wystarczy trochę cierpliwości, a w zamian zyskasz naturalny nawóz, bez potrzeby kupowania drogich preparatów.
Fot. Bożka Piotrowska
Oszczędzaj wodę i zbieraj deszczówkę – ustaw zbiornik na wodę przy budynku, aby gromadził deszczówkę z rynny. Kilka zbiorników ustawionych na różnych wysokościach, wyposażonych w krany i wylewki, spowolni przepływ wody, zmniejszając ryzyko powodzi, a nadmiar wody odprowadzony do płytkiego zagłębienia w ziemi, które zadziała jak zbiornik retencyjny, będzie można wykorzystać w przyszłości. Zbiorniki mogą również służyć jako ministawy czy miejsce do uprawy roślin wodnych. Unikaj instalowania zraszaczy i wybieraj do ogrodu rośliny, które nie potrzebują dużo wody.
Fot. Bożka Piotrowska
Ogród bez torfu
RHS Peat-Free Garden, zaprojektowany przez Arit Anderson, to przestrzeń pełna kolorów i faktur, która łączy troskę o naturalne torfowiska ze stylowym ogrodem przydomowym. Zróżnicowane nasadzenia obejmują miejsca zacienione i słoneczne, tworząc harmonijną kompozycję. Wszystkie materiały użyte w projekcie pochodzą z recyklingu.
Szklarnia w centrum ogrodu zbudowana została z odzyskanych okien, nawierzchnie wykonano ze starych podkładów kolejowych i cegieł, a nieużywany ul, wypełniony szyszkami i patyczkami, pełni rolę hotelu dla owadów.
Dwa duże zbiorniki na deszczówkę zbierają wodę z dachu szklarni, spowalniając jej przepływ i odprowadzają jej nadmiar do płytkiego zbiornika retencyjnego, zapobiegając zalewaniu ogrodu, wspierając dzikie zwierzęta i gromadząc zapasy na okresy suszy.
Arit zachęca do uprawy roślin bez użycia torfu i do korzystania z naturalnych sposobów pozyskiwania nawozów oraz podłoża, w tym przerabiania odpadów na kompost i tworzenia własnej ściółki. Samodzielny wysiew nasion, rozmnażanie roślin oraz pielęgnacja nasadzeń na rabatach i w doniczkach odbywają się z poszanowaniem środowiska i zasobów naturalnych.
Pomysły do ogrodu
Fot. Bożka Piotrowska
Wykorzystaj to, co zostało po przycince. Gałązki wierzby lub elastyczne pędy drzew, krzewów i pnączy użyj do stworzenia kompostownika, pojemników i koszy, prostych płotków, leżanek, podpór do roślin, wianków, tuneli, ogrodowych form artystycznych, a nawet małych altanek. Ten giętki materiał plecionkarski jest doskonały do wyrobów ogrodowych, przyjemny w pracy i łatwo z niego wykonać różnorodne formy. Wiklinę czy kolorowe pędy dereni możesz też kupić, ale najkorzystniej będzie po prostu uprawiać własne drzewa i krzewy, których przycięte pędy pożytecznie wykorzystasz.
Fot. Bożka Piotrowska
Wykorzystaj stare okna do budowy małej architektury ogrodowej. Stare drewniane okna mogą stać się podstawą do stworzenia funkcjonalnej miniszklarni, która doskonale ochroni rośliny przed chłodem, jednocześnie zapewniając im odpowiednią ilość światła. Dzięki takiej konstrukcji możesz w prosty sposób wydłużyć sezon wegetacyjny. Z drewnianych ram możesz także wykonać uroczy domek ogrodnika, który stanie się praktycznym i estetycznym dodatkiem do ogrodu. Przy odpowiedniej konstrukcji i dobrym stelażu wszystkie ściany domku mogą być wykonane w całości z odzyskanych okien.
Fot. Bożka Piotrowska
Nawierzchnie z odzyskanych materiałów mogą być niepowtarzalnymi dziełami sztuki. Ścieżkę wykonasz ze starych cegieł, desek, paneli tarasowych, pozostałości po budowie, pociętych rur kominowych, starych dachówek, podkładów kolejowych czy potłuczonej cegły. Szczeliny lub nierówności nawierzchni wypełnij zwykłą ziemią i wysiej tam macierzankę albo posadź niskie dzwonki, karmnik ościsty, rozchodniki lub goździki skalne. Niewielkie okrągłe patio z centralnie umieszczonym kamiennym młyńskim kołem i mozaiką z kostek brukowych, cegieł, płyt, kamieni i kolorowych szkiełek zachwyci każdego.
Fot. Bożka Piotrowska
Ogród dla fanów Króla Lwa
The Lion King Anniversary Garden zaprojektowany przez Juliet Sargeant z okazji 25-lecia wystawienia musicalu „Król Lew” w Londynie jest inspirowany żywymi kolorami scenografii teatralnej, krajobrazami afrykańskiej sawanny, w których rozgrywa się akcja, tradycyjnym kręgiem jako miejscem spotkań, ogrodzeniem boma oraz słynnym przebojem tego musicalu: „Circle of Life”.
Ten otoczony suchym żywopłotem ogród społecznościowy oferuje zaciszne miejsce, w którym goście mogą usiąść i zastanowić się nad własną podróżą przez „Krąg Życia”.
Motyw koła jest wkomponowany w cały ogród, aby stworzyć równowagę i harmonię. Pylista, czerwona gleba obsadzona odpornymi na suszę i wysokie temperatury trawami oraz ciepłe barwy kwiatów odzwierciedlają scenerię Lwiej Ziemi. Wśród wizualnej uczty znajdują się praktyczne pomysły na nasadzenia odporne na zmiany klimatu i suszę. Materiały wykorzystane do budowy ogrodu: glina oraz pozostałości po przycince drzew są pochodzenia naturalnego, a tekstylia i siedziska mogą być wykorzystywane wielokrotnie w innych projektach i poddawane recyklingowi.
Pomysły do ogrodu
Fot. Bożka Piotrowska
Suchy żywopłot jest niezwykle prosty do wykonania: grubsze patyki i gałęzie wbij pionowo w ziemię w dwóch równoległych rzędach jako słupki, które stworzą podpory dla poziomo ułożonych pomiędzy palikami warstw gałązek i pędów pozostałych po przycince drzew, krzewów i pnączy. Podczas gdy najniższe warstwy będą się powoli rozkładać wzbogacając glebę w materię organiczną, górne warstwy możesz uzupełniać do pożądanej wysokości gałązkami pozostałymi po kolejnych przycinkach. Ta funkcjonalna instalacja z czasem zamieni się w prawdziwe dzieło sztuki, które będzie służyło również jako siedlisko i schronienie dla dzikich zwierząt
Fot. Bożka Piotrowska
Rośliny odporne na suszę lub tolerujące czasowy niedobór wody to m. in. mikołajki, jeżówki, liliowce, sukulenty, rokitnik pospolity, tamaryszek, lawenda lub czyściec wełnisty. Tętniącą ciepłymi barwami, żółto-pomarańczową, słoneczną rabatę inspirowaną afrykańską sawanną stworzysz, komponując ze sobą gatunki, takie jak: liliowiec cytrynowy, krwawnik ‘Desert Eve Terracotta’, rumian ‘E.C. Buxton’, turzyca ceglasta ‘Prairie Fire’, jeżówka purpurowa ‘Flame Thrower’ i ‘Harvest Moon’, pustynnik himalajski ‘Cleopatra’, trytoma groniasta ‘Tawny King’, miskant nepalski i ostnica peruwiańska (Stipa ichu).
Fot. Bożka Piotrowska
Zadołowanie pojemników w ziemi, całkowicie lub tylko częściowo, ograniczy wyparowywanie cennej wody, co jest szczególnie istotne w przypadku doniczek glinianych. Ponadto, umiejscowienie pojemników w ziemi pozwala nie tylko na zmniejszenie częstotliwości podlewania i oszczędzanie wody, ale też na stabilizację roślin w przypadku silnych porywów wiatru i wichur. W taki sposób można uprawiać domowe sukulenty (na zdjęciu kalanchoe ’Oricula’) oraz rośliny, które latem przenosimy do ogrodu, jak wieloletnie okazy uprawiane w doniczkach, a także tworzyć kompozycje z kwiatów sezonowych.