Mikroplastik w ogrodzie. Czy jest już w Twojej glebie?

Mikroplastik to problem, który nie dotyczy już tylko oceanów i plaż. Niewidoczne gołym okiem cząsteczki plastiku przenikają naszą glebę, powietrze i wodę. A czy zastanawialiście się kiedyś, jak ten plastik wpływa na wasze ogrody? Każdego dnia cząstki plastiku przedostają się do ziemi, a ich obecność może wpływać nie tylko na zdrowie gleby, ale również na uprawiane rośliny. Jak się przed tym chronić? Czy możemy coś zrobić, aby ograniczyć ten problem?

Odpowiedź brzmi: tak, choć wymaga to świadomego podejścia do ogrodnictwa. Dowiedz się, jak mikroplastik trafia do gleby, jakie może mieć skutki i co możesz zrobić, aby zminimalizować jego obecność w swoim ogrodzie.

Fot. Vera Kuttelvaserova / Adobe Stock

Co to jest mikroplastik?

Mikroplastik to drobne cząsteczki plastiku, zazwyczaj mniejsze niż 5 mm. Dzieli się je na dwie kategorie: pierwotny i wtórny mikroplastik.

• Pierwotny to plastik, który trafia do środowiska od razu w swojej mikroskopijnej formie, na przykład mikrowłókna z odzieży syntetycznej lub mikrogranulki z kosmetyków.
• Z kolei wtórny mikroplastik powstaje w wyniku rozkładu większych przedmiotów plastikowych, takich jak butelki, worki czy sieci rybackie. Wraz z upływem czasu te większe kawałki plastiku rozpadają się na coraz mniejsze fragmenty, które przenikają do gleby.
  
  

Mikroplastik w glebie – dlaczego to problem?

O ile wpływ mikroplastiku na organizmy morskie jest dobrze znany, to jego oddziaływanie na glebę i organizmy w niej żyjące jest wciąż przedmiotem badań. Wiemy już jednak, że mikroplastik ma negatywny wpływ na dżdżownice. Plastik w ich układzie trawiennym powoduje zahamowanie wzrostu, a w skrajnych przypadkach – śmierć. Organizmy te odpowiadają za napowietrzanie gleby i rozkład materii organicznej, co przekłada się na lepszą strukturę i żyzność gleby. 

Mikroplastik wpływa także na inne organizmy żyjące w glebie, w tym bakterie, grzyby oraz drobne bezkręgowce. Zmniejszenie różnorodności organizmów glebowych prowadzi do ograniczenia zdolności gleby do rozkładu materii organicznej oraz wpływa na krążenie składników odżywczych. Badania wskazują, że mikroplastik zmienia także strukturę gleby, co może negatywnie wpłynąć na jej zdolność do zatrzymywania wody.

Jak mikroplastik wpływa na rośliny i na nasze uprawy?

Choć wpływ mikroplastiku na rośliny nie jest jeszcze w pełni zrozumiany, naukowcy ostrzegają, że cząsteczki te mogą przenikać do systemów korzeniowych i zostać wchłonięte przez rośliny. Badania wskazują, że mikroplastik znajduje się w produktach spożywczych, takich jak owoce i warzywa, a także w wodzie pitnej. Spożywanie żywności skażonej mikroplastikiem może wpłynąć na zdrowie człowieka, prowadząc do zakłóceń w funkcjonowaniu układu hormonalnego oraz trawiennego.

Mikroplastik w ogrodzie – jak trafia do gleby?

Istnieje wiele dróg, przez które mikroplastik może trafić do gleby ogrodowej. Oto kilka przykładów:

• Kompost – Kupowany kompost i podłoża do uprawy roślin mogą zawierać mikroplastik. Często w składzie kompostu znajdują się resztki opakowań plastikowych, foliowych etykiet owoców czy innych odpadów zawierających plastik. Nawet domowy kompost może być skażony mikroplastikiem, jeśli nie kontrolujemy dokładnie, co do niego trafia.

• Materiały syntetyczne w ogrodzie – Rękawice ogrodowe, siatki, syntetyczne sznurki czy agrowłóknina to kolejne źródła mikroplastiku. Z biegiem czasu te materiały ulegają degradacji i rozpadają się na mniejsze cząsteczki, które wnikają do gleby.

• Woda deszczowa i opady – Mikroplastik znajduje się również w wodzie deszczowej, która spływa z powierzchni dróg, gdzie cząsteczki plastiku są ścierane przez opony samochodowe. Ta zanieczyszczona woda może trafiać do twojego ogrodu.
  
  

Jak ograniczyć mikroplastik w ogrodzie?

Na szczęście istnieją sposoby, dzięki którym możemy zminimalizować ilość mikroplastiku w naszych ogrodach. Oto kilka praktycznych porad:

1. Twórz własny kompost

Produkcja własnego kompostu daje ci pełną kontrolę nad tym, co do niego trafia. Unikaj dodawania odpadów zawierających plastik, takich jak torebki herbaty, naklejki z owoców, plastikowe opakowania czy papierowe kubki do kawy, które często są wyłożone plastikiem.

2. Unikaj plastikowych produktów ogrodniczych

Zastąp plastikowe etykiety na roślinach drewnianymi, a plastikowe siatki naturalnym sznurkiem z juty. Staraj się wybierać naturalne materiały w ogrodzie, które nie będą się rozkładać na mikroplastik.

3. Zbieraj śmieci z ogrodu

Śmieci, które wiatr przynosi do ogrodu, mogą zawierać plastik. Regularne sprzątanie ogrodu, zwłaszcza wzdłuż ogrodzeń i żywopłotów, pomoże zapobiec przedostawaniu się plastiku do gleby.

4. Chroń glebę przed spływem wody z dróg

Jeśli twój ogród znajduje się blisko drogi, rozważ stworzenie systemu rowów infiltracyjnych lub ogrodów deszczowych, które pomogą wychwytywać wodę z zanieczyszczeniami zanim dotrze ona do gleby.

Choć działania indywidualne są niezwykle ważne, nie można zapominać o konieczności rozwiązań systemowych. Społeczności lokalne mogą odegrać kluczową rolę w edukacji na temat problemu mikroplastiku oraz wprowadzeniu lepszych systemów recyklingu i kompostowania. Z kolei przemysł powinien dążyć do ograniczenia produkcji plastików jednorazowego użytku oraz wprowadzenia materiałów biodegradowalnych. W wielu krajach wprowadzono już regulacje dotyczące mikroplastików w kosmetykach, ale potrzebne są również działania skierowane na ograniczenie mikroplastiku w odpadach organicznych.

Edukacja jest kluczowa, jeśli chodzi o walkę z mikroplastikiem w naszych ogrodach. Media oraz organizacje ekologiczne mogą pomóc w szerzeniu świadomości na temat tego, jak nasze codzienne decyzje wpływają na stan gleby. Organizowanie warsztatów ogrodniczych, promowanie naturalnych metod uprawy oraz edukacja na temat recyklingu plastiku mogą znacznie przyczynić się do zmniejszenia ilości mikroplastiku w środowisku.

Problem mikroplastiku w ogrodzie nie jest łatwy do rozwiązania, ale odpowiedzialne podejście do ogrodnictwa może znacząco ograniczyć jego wpływ. Tworzenie własnego kompostu, unikanie syntetycznych materiałów i regularne sprzątanie ogrodu to kluczowe kroki, które każdy ogrodnik może podjąć, aby chronić swoją glebę. Pamiętajmy, że zdrowa gleba to podstawa zdrowych roślin i lepszych plonów.

Zdjęcie tytułowe: MaxSafaniuk / Adobe Stock