Miodówki w ogrodzie. Jak wyglądają? Jakie rośliny atakują? Jak i czym je zwalczać?

Cechy szczególne i szkodliwość miodówek

W klasyfikacji zoologicznej, miodówki (Psylloidea) nazywane też koliszkami lub psyllami należą do bardzo licznego rzędu pluskwiaków równoskrzydłych (Homoptera), obejmującego kilkadziesiąt tysięcy gatunków owadów, w tym także mszyce.

Swoją nazwę miodówki zawdzięczają wydzielanej w trakcie żerowania (głównie larw) słodkawej spadzi (cukry z soków roślinnych), osadzającej się na liściach. Spadź (rosa miodowa) z czasem ciemnieje i sprzyja rozwojowi grzybów sadzakowych, co może też wpływać na pogorszenie wyglądu (ciemny lub rdzawy nalot) i jakości owoców (jabłonie, grusze).

W naszym kraju występuje około 100 gatunków samych miodówek, ale w ogrodach i sadach zazwyczaj zagrożeniem jest kilka z nich. Podobnie, jak większość pluskwiaków są to małe (do 5mm długości) owady, wyposażone w aparat kłująco-ssący, wyrostki na głowie i dwie pary błoniastych skrzydeł.

Charakterystyczne jest to, że niektóre gatunki związane są wyłącznie z jednym gatunkiem roślin, na którym żerują (np. miodówka jabłoniowa, miodówka gruszowa). Atakują głównie młode liście i pąki, gdzie żywią się sokiem roślin, co powoduje zwykle deformacje i odbarwianie się liści, a w efekcie także ograniczenie wzrostu i plonowania roślin oraz rozwój chorób wirusowych.

Fot. Alexey Protasov / Adobe Stock

Formy dorosłe miodówek, w zależności od gatunku mogą mieć różne barwy, a także zmieniać je w trakcie sezonu – najpierw zielone, żółte lub brązowe z czasem ciemnieją i stają się nawet czarne. Zimuje zazwyczaj postać dorosła, a wiosną samice składają bardzo drobne, żółtawe jaja w pąkach lub na liściach. Rozwijające się z jaj larwy miodówek (z widocznymi później, tworzącymi się skrzydłami) są pokryte woskowatą wydzieliną i również mogą mieć różne barwy, np. żółte, pomarańczowe albo brązowe.

Zwykle występują w bardzo licznych (kilkaset sztuk) koloniach, atakując liście i oblepiając młode pędy. Największe straty powodują w sadach – na gruszach lub jabłoniach, ale np. miodówka bukszpanowa jest (obok ćmy bukszpanowej) jednym z najczęstszych szkodników bukszpanów.

Walka z miodówkami na drzewach owocowych

Powszechnie występującą i żerującą masowo jest miodówka jabłoniowa (Psylla mali), ale znanych jest jeszcze kilka gatunków również żerujących na różnych jabłoniach (nie tylko osłabiają rośliny, ale też przenoszą groźne wirusy). Z kolei w uprawach grusz często występuje miodówka gruszowa plamista (Cacopsylla pyri), a także miodówka gruszowa czerwona (Cacopsylla pyrisuga) i miodówka gruszowa żółta (Cacopsylla pyricola).

W sadach gruszowych spotkać można jeszcze nawet kilkanaście innych gatunków miodówek. Ich szkodliwość jest podobna, a przy dużym nasileniu, mogą znacznie obniżyć i osłabić drzewa, które w wyniku dużej ilości ciemnej spadzi wyglądają, jakby były osmalone. Zaatakowane przez miodówki liście mogą marszczyć się lub haczykowato zaginać w dół.

Szkodniki te zwykle żerują już od końca lutego do połowy sierpnia, dlatego już wczesną wiosną warto pilnie obserwować rośliny (młode pędy) i w przypadku zauważenia pierwszych kolonii miodówek, jak najszybciej wykonać oprysk odpowiednim preparatem. Najlepiej zwalczać miodówki od drugiej połowy marca do połowy sierpnia, wykonując opryski środkiem naturalnym Limocide lub preparatami NeemAzal, Laser oraz profilaktycznie wiosną: Silcol, Siltac.

Jak rozpoznać i zwalczać miodówkę bukszpanową?

Również blisko spokrewniona z mszycami jest miodówka bukszpanowa (Psylla buxi), która często żeruje na ogrodowych krzewach bukszpanów. W wyniku wysysania soków przez tę miodówkę, tworzą się dość charakterystyczne, łatwe do zidentyfikowania objawy – liście deformują się i wyginają, tworząc kształt przypominjący główkę kapusty. Dodatkowo, na liściach osadza się ciemniejąca z czasem spadź i powstają białe, poskręcane twory, przypominające nitki.

Zimują młode larwy, kryjąc się w okrywach pąków, a dorosłe miodówki bukszpanowe osiągają około 3-5mm długości, są zielone i mają błoniaste, przezroczyste skrzydła. Żerują zwykle intensywnie na najmłodszych pędach w maju i czerwcu. Ich zwalczanie jest nieco ułatwione, ponieważ szkodnik tworzy tylko jedno pokolenie w sezonie.

Aby ograniczyć występowanie miodówki bukszpanowej, zalecane jest wykonanie oprysków profilaktycznych wiosną (od połowy lutego do kwietnia) preparatami olejowymi (Emulpar) lub silikonowymi, np. Silcol, Siltac.

Dodatkowo, można ograniczyć rozwój szkodnika w sposób mechaniczny poprzez częste przycinanie bukszpanów i usuwanie szkodnika wraz ze ściętymi gałązkami. Do zwalczania miodówki bukszpanowej w trakcie sezonu, można użyć też preparatów NeemAza, Polysect lub innych zlecanych aktualnie do zwalczania mszyc, miodówek i innych szkodników wysysających soki z roślin.

Zdjęcie tytułowe: Alexey Protasov / Adobe Stock