Strefy mrozoodporności w Polsce. Sprawdź je, zanim posadzisz rośliny!

Co to mrozoodporność roślin?

Mrozoodporność roślin jest to zdolność roślin do przeżywania w temperaturze poniżej 0°C. Zimotrwałość roślin nie jest wyłącznie cechą gatunkową czy odmianową, zależy od warunków pogodowych – t.j. występowania pokrywy śnieżnej i grubość jej warstwy, ilość padów, a także nasłonecznienie i siła wiatru. Na mrozoodporność roślin wpływa także okres trwania niskich temperatur. Im dłuższy tym mrozoodporność spada.

Wiele roślin znosi krótkotrwałe spadki temperatury ale ginie przy długich okresach mrozu. Długotrwała niska temperatura (przy braku pokrywy śnieżnej) powoduje głębokie przemarzanie podłoża wraz z korzeniami roślin. Takie zjawisko jest wyjątkowo niebezpieczne dla roślin zimozielonych, gdyż przez swoje liście lub igły transpirowana jest woda, a korzenie w zamarzniętej ziemi nie mogą uzupełnić jej braku. Takie rośliny często zasychają w zimie. Podobnie dzieje się gdy ziemia skuta jest lodem przez dłuższy czas, a do korzeni nie dociera tlen.

Jakie strefy mrozoodporności występują w Polsce?
5, 6 i 7

Na mapie przedstawiono podział na strefy 5, 6 i 7, który został ustalony na podstawie wieloletnich pomiarów przeciętnej minimalnej temperatury panującej w danym regionie.

Dla większego uszczegółowienia strefy mrozoodporności w Polsce zostały podzielone są na dwie podstrefy – a i b. Im niższa strefa tym niższa występuje tam średnia ujemna temperatura w zimie. I tak:

• strefa 5b: -26.0 do -23.4°C
• strefa 6a: -23.3 do -20.6°C
• strefa 6b: -20.5 do -17.8°C
• strefa 7a: -17.7 do -15.0°C
• strefa 7b: -14.9 do -12.3°C
  
  

W obrębie każdej strefy może znajdować się wiele rejonów z mikroklimatem łagodniejszym lub ostrzejszym, dlatego też wyznaczone temperatury należy traktować jako orientacyjne.

Dlaczego wybór roślin do odpowiedniej strefy mrozoodporności jest ważny?

Rośliny ozdobne uprawiane w naszych ogrodach pochodzą z różnych stref klimatycznych. Informacje, jak niskie temperatury tolerują, a tym samym w jakich strefach mrozoodporności mogą być uprawiane, pozwalają na optymalny i świadomy dobór gatunków roślin do naszych nasadzeń.

Dzięki wiedzy o tym, jaką mrozoodpornością charakteryzują się dane rośliny, możemy unikać większego ryzyka i konieczności wykonywania przy nich specjalnych zabiegów (t.j. zabezpieczania ich przed mrozem na zimę).

Najłagodniejsze zimy w Polsce panują w strefie 7, wzdłuż wybrzeża i wzdłuż zachodniej granicy państwa, sięgając wzdłuż doliny rzeki Odry do Wrocławia oraz wokół Poznania. Stwarzają one możliwość uprawy roślin słabiej znoszących silne mrozy. Na przeważającym terenie Polski występuje strefa 6, z wyjątkiem Suwalszczyzny i Tatr, znajdujących się w strefie 5.

Niektórym gatunkom nie straszne siarczyste mrozy, a inne giną nawet przy bardzo niewielkim przymrozku. Przed posadzeniem zawsze poznajmy mrozoodporność danej rośliny!

Gdzie sprawdzać, jakie rośliny są mrozoodporne?

Kupując rośliny ogrodowe najczęściej kierujemy się ich dekoracyjnym wyglądem, nie zastanawiając się w ogóle czy przetrwają one zimę. Kierujemy się opinią znajomych lub wybieramy rośliny zauważone w ogrodach botanicznych. To błąd! Należy zawsze sprawdzać, czy w naszym ogrodzie panują odpowiednie warunki – w tym i temperatury, dla danej rośliny przed jej zakupem. Warto też pamiętać, że często zdarza się, że w obrębie jednego gatunku różne odmiany mogą znacząco różnić się mrozoodpornością!

Z pomocą przychodzą nam szkółkarze czyli producenci roślin. Na przykład można korzystać z wyszukiwarki roślin na stronie internetowej Związku Szkółkarzy Polskich → www.zszp.pl. Łatwo dowiemy się tam, które gatunki i odmiany roślin będą bezpiecznie zimować w naszym ogrodzie.

Dodatkowo każda roślina (sprzedawana w centrum ogrodniczym) powinna mieć na etykiecie symbol strefy mrozoodporności.

Sadząc rośliny w ogrodzie najlepiej wybierać gatunki przyporządkowane do strefy mrozoodporności danego regionu lub oznaczone wyższym numerem.

O czym pamiętać?

• Im większy numer, tym roślina jest mniej mrozoodporna – tzn. bardziej wrażliwa na mróz.
  
  
• Jeśli chcemy posadzić roślinę, która ma przypisaną wyższą strefę niż ta w której mieści się nasz ogród, to na szczęście nie musimy z niej rezygnować. Musimy jedynie zapewnić jej szczególne warunki zimowania – tzn. zabezpieczyć ją przed mrozem i wiatrem, a w przypadku roślin zimozielonych także przed wiosennym słońcem.

Tekst: Redakcja ZielonyOgródek.pl, zdjęcie tytułowe: Jan Willem Geertsma/Freeimages