Oliwnik baldaszkowy Elaeagnus umbellata

Oliwnik baldaszkowy (Elaeagnus umbellata), nazywany też oliwką jesienną, to krzew liściasty z rodziny oliwnikowatych (Elaeagnaceae). Gatunek występuje naturalnie w Azji Wschodniej, ale jest też uprawiany w innych krajach jako roślina ozdobna i użytkowa. W sprzyjających warunkach może też uciekać z upraw do środowiska naturalnego, zagrażając roślinności rodzimej.

Jak wygląda oliwnik baldaszkowy?

Oliwnik baldaszkowy może dorastać do ok. 3-4 m wys. Posiada szeroki, rozłożysty, parasolowaty pokrój i tworzy liczne, rozgałęzione, cienkie pędy, w młodości pokryte meszkiem. Na pędach mogą występować długie, cienkie, ostre ciernie w postaci gałęzi ostrogowych. Liście układają się skrętolegle i pojawiają głównie na wierzchołkach pędów. Są sezonowe, duże, szerokolancetowate oraz lekko pofalowane na brzegach. Starsze są zielone i błyszczące z wierzchu oraz srebrzystoszare, z drobnymi, brązowymi łuskami od spodu, natomiast młode liście posiadają na powierzchni liczne skupiska jasnych włosków. Jesienią liście nie zmieniają koloru.

Oliwnik baldaszkowy zakwita wiosną (V-VI), rozwijając drobne, kremowe, lejkowate, czteropłatkowe kwiaty, zebrane w kątach liści w niewielkie kępki. Kwiaty są silnie pachnące i miododajne.

Po przekwitnieniu przekształcają się w okrągłe, mięsiste, początkowo żółte, po dojrzeniu czerwone, błyszczące, pokryte jasnymi kropkami owoce (pestkowce), zawierające pojedyncze, małe, wydłużone, jasne nasiona. Owoce po dojrzeniu (X) są jadalne.

Oliwnik baldaszkowy tworzy mocno rozbudowany system korzeniowy ze skupiskami bakterii brodawkowych, wiążących azot z powietrza, co pozwala mu zasiedlać nawet słabe gleby. Oliwnik nie tworzy odrostów korzeniowych, ale związuje liczne nasiona, dlatego może zachwaszczać okolicę.

Jakie wymagania uprawowe ma oliwnik baldaszkowy?

Oliwnik baldaszkowy preferuje słoneczne stanowiska i próchnicze, przepuszczalne, lekkie, umiarkowanie wilgotne, średnio żyzne gleby. Dobrze znosi zasolenie podłoża i zanieczyszczone powietrze, a także suszę i upał. Krzew jest też w pełni mrozoodporny, dlatego nadaje się do uprawy na terenie całego kraju. Jedynie egzemplarze posadzone na zbyt żyznych i ciężkich glebach, mogą zimą przemarzać. 

Oliwnik może być rozmnażany za pomocą nasiona, a także przez sadzonki pędowe.

Pielęgnacja – podlewanie, nawożenie, cięcie

Oliwnik warto systematycznie podlewać, szczególnie w czasie suszy i gdy zawiązuje owoce. Ze względu na małe wymagania pokarmowe i symbiozę z bakteriami brodawkowymi, wiążącymi azot z powietrza, nie potrzebuje nawożenia i może być uprawiany nawet na słabych podłożach.

Krzew nie wymaga systematycznego ciecia, jednak zabieg znosi bardzo dobrze, dlatego można go formować np. na kształt drzewka.

Ochrona roślin – choroby i szkodniki

Oliwnik baldaszkowy uważany jest rośliną bardzo odporną. Warto jednak zaznaczyć, że uprawiany na zbyt mokrych stanowiskach, może zagniwać od korzeni lub być porażany przez choroby grzybowe. W źródłach można też znaleźć informację, że w ciepłych regionach Chin wykryto specyficzną dla gatunku rdzę atakującą jego liście, ale choroba ta nie występuje w Europie.

Zastosowanie oliwnika baldaszkowego w ogrodzie

Oliwnik baldaszkowy ze względu na swój efektowny, parasolowaty pokrój, może być sadzony w ogrodzie na tle trawnika (wymaga sporo miejsca) jako soliter lub wykorzystywany do umacniania skarp i nasypów. Nadaje się też do rekultywacji zniszczonych gleb – nieużytków i terenów poprzemysłowych. Dobrze sprawdza się również w roli luźnego żywopłotu lub szpaleru. Może być także sadzony w parkach i zieleni miejskiej.

Dojrzale, słodko-kwaśne owoce oliwnika mają też zastosowanie kulinarne, gdyż nadają się do spożycia zarówno na surowo jak i po przetworzeniu. Można z nich przyrządzać soki, dżemy i nalewki lub dodawać do ciast i deserów. Niedojrzałe owoce są kwaśne, cierpkie i niesmaczne.

Wybrane odmiany oliwnika baldaszkowego

• 'Red Milan' – plenna odmiana o licznych owocach
• 'Sweet Milan' – owoce duże, dość słodkie
• 'Amber' – owoce żółte
• 'Pointilla' – liście pofalowane na brzegach

Zdjęcia: bob, terezqua, Dipali S / AdobeStock

Czy w opisie są wszystkie informacje, których szukałaś/-eś? Daj znać w komentarzu!