Złocień właściwy, jastrun właściwy (Leucanthemum vulgare syn. Chrysanthemum leucanthemum) to roślina wieloletnia, często nazywana margerytką. Należy do rodziny astrowatych (Asteraceae). W naturze występował w Europie, Turcji i na Kaukazie skąd rozprzestrzenił się m.in. w Ameryce Północnej. Występuje na suchych łąkach, miedzach, w zaroślach i na skraju lasów.

Łodygi jastruna dorastają od 10 cm do 1 m wysokości. Są wzniesione, pojedyncze lub słabo rozgałęzione, najczęściej nagie choć bywają i owłosione. Liście rośliny są tylko na dole łodygi oraz zebrane w odziomkowe. Mają kształt lancetowaty lub łopatkowaty i są ząbkowane (te na wyższych partiach łodygi bywają mniej ząbkowane i pierzastodzielne).

Jastrun kwitnie od czerwca do sierpnia. Kwiaty zebrane są w kwiatostan typu koszyczek o średnicy ok. 5 cm. Kwiaty języczkowe są koloru białego. Żółty środek to kwiaty rurkowe, które dojrzewają stopniowo, od brzegu do środka.

Owoce złocienia to charakterystyczne niełupki o bardzo silnym ożebrowaniu.

Wymagania i uprawa

Jastrun właściwy rośnie na stanowiskach półcienistych i słonecznych. Dobrze sobie radzi na każdej ziemi ogrodowej ale warto pamiętać, że preferuje gleby świeże, żyzne o obojętnym odczynie pH. Dobrze znosi suszę. Jest całkowicie mrozoodporny.

Złocień jest najczęściej rozmnażany przez podział, choć można go również wysiewać. Warto go co trzy lata odmładzać (w trakcie przesadzania dzielić bryłę na mniejsze).

Zastosowanie

Złocień właściwy to ozdobna roślina rabatowa. Jest idealnym towarzystwem dla wszelkich kwiatów łąkowych i wysokich bylin. To podstawowy gatunek w ogrodach naturalistycznych i wiejskich.

Kwiat jastruna po ścięciu długo zachowuje świeżość, co sprawia, że nadaje się na kwiat cięty.

Jastrun zaliczany jest do roślin zielarskich i jest wykorzystywany w medycynie ludowej. Posiada słabe właściwości moczopędne i uspokajające. Stosowano go na niestrawność czy duszności, a obecnie wspomaga walkę z pasożytami. Pomimo obecności związków trujących w swoim składzie (np. tujon) jest rośliną jadalną, którą można dodawać do sałatek.


Tekst: Katarzyna Jeziorska, zdjęcia: Tatyana Kazakova, Avili, Mabel Amber/Pixabay; Katarzyna Jeziorska