W Polsce rośnie na dziko ponad dwadzieścia gatunków – najbardziej rozpowszechnione są koniczyna biała (Trifolium repens) i czerwona (łąkowa, T. pratense). Kiedy byłam dzieckiem, dla mnie i moich rówieśników było zupełnie normalne, że na łące zrywało się kwiaty koniczyny nie tylko do plecenia wianków; z jej rurkowatych kwiatków wypijaliśmy też słodki nektar – opowiada dr Małgorzata Kalemba-Drożdż i podaje autorskie przepisy na dania z kwiatami koniczyny.
Dr biochemii, autorka kulinarnego bloga „Trochę Inna Cukiernia”. Laureatka AIG Prix Międzynarodowej Akademii Gastronomicznej. Autorka kulinarno-botanicznej encyklopedii: „Jadalne kwiaty”.
Roślina ta ma też szeroką tradycję użytkowania kulinarnego, przede wszystkim jej kwiaty można wykorzystać do przygotowania aromatycznych naparów. Różowe kwiaty koniczyny czerwonej mają znacznie mocniejszy i słodszy smak niż koniczyny białej. Główki kwiatowe i nasiona koniczyny były mielone na mąkę i pomagały przetrwać czasy głodu, a liście mogą posłużyć jako zielone warzywo.
Na surowo lub po obróbce
Ponieważ koniczyna należy do rodziny roślin bobowatych, warto zwrócić uwagę, że są osoby, dla których surowa koniczyna nie będzie wskazana i lepiej podawać ją poddaną wcześniejszej obróbce termicznej: sparzoną, ugotowaną lub duszoną, dzięki czemu będzie znacznie łatwiej strawna i odżywcza. We Włoszech przygotowuje się risotto z kwiatami i liśćmi koniczyny.
Same liście koniczyny są zupełnie neutralne smakowo, więc można je wykorzystać jako zielony wypełniacz. Przy okazji zrywania ładnych i zdrowych liści koniczyny na obiad można poszukać tych czterolistnych, które przynoszą szczęście.
Koniczyna wykorzystywana była od wieków jako zioło o działaniu moczopędnym i wykrztuśnym. Sugeruje się, że skoncentrowane preparaty z koniczyny mogą pomagać w okresie pomenopauzalnym, ale efekty takiej terapii są raczej słabe; natomiast należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu stężonych wyciągów koniczynowych i leków przeciwkrzepliwych. Koniczyna stosowana w ilościach spożywczych w różnorodnej diecie nie stwarza jednak niebezpieczeństwa.
Fot. Małgorzata Kalemba-Drożdż
Koniczynowa pakora
Pakora to tradycyjna potrawa z Półwyspu Indyjskiego przygotowywana na bazie mąki z ciecierzycy.
SKŁADNIKI: ok. 1 litr kwiatów koniczyny czerwonej i białej, 3/4 szklanki mąki z ciecierzycy, 3/4 szklanki wody, przyprawy, np.: chili, kurkuma, kumin, kozieradka lub ulubiona mieszanka curry, olej do smażenia, sól
PRZEPIS: Zmieszaj mąkę z ciecierzycy z wodą i odstaw na kilkanaście minut, żeby ciasto spęczniało. Dodaj ulubione przyprawy do smaku. Rozgrzej olej na patelni lub we frytkownicy. Maczaj kwiaty koniczyny w cieście, po czym smaż na rumiano i chrupiąco. Odsącz na papierowym ręczniku i oprósz solą.
Fot. Małgorzata Kalemba-Drożdż
Koniczynowe babeczki z wiśniami
SKŁADNIKI: 1,5 szklanki mąki, 1/2 szklanki cukru, 1 łyżeczka proszku do pieczenia, 100 ml oleju, 1 jajko, 1 szklanka mleka, 3/4 szklanki kwiatów koniczyny, garść wydrylowanych wiśni, kilka kwiatostanów koniczyny do wyskubania
PRZEPIS: Zagotuj mleko z koniczyną i odstaw do wystudzenia. W misce wymieszaj suche składniki. Dorzuć same różowe rurkowate kwiatki koniczyny oderwane od dna kwiatowego. Odcedź mleko koniczynowe, odmierz szklankę i wlej do składników suchych. Odmierz olej, wbij do niego jajko i rozbełtaj, po czym wlej do reszty składników. Dorzuć wydrylowane wiśnie. Zamieszaj łyżką tylko do połączenia składników. Nałóż masę do papilotek i piecz w 180°C przez 20-25 minut, aż patyczek włożony do ciasta będzie wychodził suchy, a wierzch babeczek zapała panieńskim rumieńcem
