Spis treści
Paprotnik kolczysty (Polystichum aculeatum) należy do rodziny niecierpkowatych (Dryopteridaceae) i jest jedną z najpiękniejszych paproci rosnących naturalnie w Europie. Występuje dziko od Wysp Brytyjskich po Kaukaz, w górach i lasach liściastych, głównie na terenach o wapiennym podłożu. W Polsce spotykany jest w Sudetach i Karpatach. To ceniona bylina ozdobna.
Jak wygląda paprotnik kolczysty?
Paprotnik kolczysty to trwała, kępiasta paproć dorastająca zazwyczaj do 40-100 cm wysokości. Tworzy gęste kępy o wyprostowanych, łukowato rozchylonych liściach, które utrzymują się przez cały rok. U paprotnika, jak i u wielu innych paproci, wyróżnia się dwa rodzaje liści – płonne (wegetatywne), które nie wytwarzają zarodni, są krótsze, gęściej ułożone i tworzą zwartą kępę, oraz dłuższe i smuklejsze płodne (zarodnionośne), posiadające zarodnie na spodniej stronie blaszki, i które pojawiają się zwykle w środku lata. U paprotnika kolczystego różnice między nimi nie są tak wyraźne jak np. u narecznic czy wietlic, ale są widoczne przy dokładniejszym obejrzeniu kępy.
Oba rodzaje liści są skórzaste, błyszczące i ciemnozielone, o wyraźnej, dwukrotnie pierzastej budowie. Poszczególne odcinki zakończone są drobnymi kolcami skierowanymi ku nasadzie – to właśnie stąd wzięła się nazwa gatunku.
Kłącze jest grube i lekko wzniesione, często widoczne nad powierzchnią gleby.
Jakie ma wymagania i jak uprawiać paprotnika kolczystego?
Paprotnik kolczysty najlepiej rośnie w miejscach cienistych lub półcienistych, osłoniętych od wiatru i bez bezpośredniego nasłonecznienia. Doskonale czuje się w towarzystwie drzew i krzewów, gdzie naturalnie panuje wyższa wilgotność powietrza. Gleba powinna być żyzna, próchnicza, lekko wilgotna i dobrze przepuszczalna, o odczynie obojętnym lub lekko zasadowym. Warto unikać podłoży ciężkich i zalewowych – paprotnik nie znosi stojącej wody, szczególnie zimą.
W polskich warunkach klimatycznych jest w pełni mrozoodporny, jednak w bardzo surowe zimy warto zabezpieczyć kępę warstwą liści lub ściółki.
Rozmnażanie najłatwiej przeprowadzić przez podział dorosłych kęp wczesną wiosną. Uzyskane fragmenty szybko się przyjmują, a nowe rośliny zachowują wszystkie cechy mateczne.
Pielęgnacja paprotnika – podlewanie, nawożenie, rozmnażanie
Paprotnik kolczysty nie wymaga intensywnej pielęgnacji, jednak warto zapewnić mu stabilne warunki wilgotności. Podlewanie powinno być regularne, szczególnie w czasie upałów lub dłuższej suszy. Ściółkowanie gleby wokół kępy ogranicza parowanie i chroni korzenie przed wysychaniem.
Nawożenie nie jest konieczne co roku – wystarczy zasilić roślinę wiosną cienką warstwą kompostu lub innego nawozu organicznego.
Choroby i szkodniki – na co uważać?
Paprotnik kolczysty jest rośliną wyjątkowo odporną na choroby i szkodniki. Czasem, przy zbyt wysokiej wilgotności i braku przewiewu, może dojść do gnicia kłączy lub pojawienia się pleśni. W ogrodach naturalnych zdarza się, że młode liście bywają podgryzane przez ślimaki.
Gdzie i w jakim charakterze sadzić paprotnika kolczystego?
Paprotnik znakomicie prezentuje się w ogrodach leśnych, cienistych i naturalistycznych. Świetnie komponuje się z funkiami, tawułkami, żurawkami czy innymi paprociami, tworząc z nimi spójną, zieloną kompozycję. Może być sadzony przy oczkach wodnych, pod koronami drzew, a także w miejscach, gdzie większość bylin nie rośnie ze względu na niedobór światła. Jego ciemnozielone, błyszczące liście stanowią eleganckie tło dla kwitnących roślin cienioznośnych.
Dzięki temu, że paprotnik jest zimozielony, utrzymuje dekoracyjny wygląd także zimą. Warto wykorzystać go na skarpach lub w cienistych narożnikach ogrodu, gdzie potrzebny jest roślinny akcent o trwałej strukturze. Posadzony w grupach wprowadza spokój, równowagę i naturalny charakter do każdej ogrodowej aranżacji.
Zdjęcia: Pfmphotostock / AdobeStock
