Uprawa wierzby w ogrodzie | Jaką wybrać do małego i dużego ogrodu?

Dlaczego warto posadzić wierzbę w ogrodzie?

Rodzaj wierzba (Salix) jest niezwykle liczny gatunkowo i skomplikowany w klasyfikacji. Gatunki wierzb łatwo krzyżują się ze sobą, tworząc liczne mieszańce, często trudne do rozpoznania. Znanych jest około 400 gatunków wierzb, z czego w Polsce występuje 28. W naturze wierzby rosną na półkuli północnej, nielicznie występują w Ameryce Południowej. Wierzby są blisko spokrewnione z topolami.

• Liście wierzb w zależności od gatunku mają kształt lancetowaty, eliptyczny, do prawie okrągłego.
• Wierzby są dwupienne, tzn. na jednym osobniku występują kwiaty męskie, a na innym żeńskie. Ozdobne są kwiatostany męskie. Wielkie kotki (bazie) ukazują się przed liśćmi.
• Wierzby są cennymi roślinami miododajnymi, zwłaszcza gatunki wcześnie kwitnące. Miód wierzbowy charakteryzuje się jasną barwą i delikatnym aromatem.
• Wszystkie wierzby są światłolubne. Ze względu na różnorodność gatunkową i różne pochodzenie, mają różne wymagania glebowe: od suchych gleb piaszczystych do urodzajnych, ale zawsze wilgotnych siedlisk.
• Wierzby uprawia się w ogrodach w celach dekoracyjnych. Wiele gatunków i mieszańców wierzb odznacza się barwną korą, dużymi, srebrzystymi baziami, ciekawym ulistnieniem bądź efektownym pokrojem.
  
  

Najpopularniejsze wierzby

Należą do nich m.in. dwa "duże drzewa": wierzba biała (S. alba) i wierzba krucha (S. fragilis), jeden gatunek "przejściowy": wierzba iwa (S. caprea) oraz różnej wielkości krzewy, takie jak: wierzba wiciowa (inaczej energetyczna - S. viminalis), wierzba purpurowa (inaczej wiklina - S. purpurea), wierzba szara (S. cinerea), wierzba pięciopręcikowa (S. pentandra) czy wierzba wawrzynkowa (S. daphnoides).

Fot. Plant Publicity Holland Wierzba biała 'Liempde'

Fot. Christa Richert/SXC Wierzba płacząca

Wierzby do małych ogrodów

• Wierzba argentyńska (Salix sepulcralis)
  Niskie drzewo lub wysoki krzew o korze żółtej lub pomarańczowej. Gałęzie poskręcane, liście lancetowate, poskręcane. Rośnie szybko, przyrastając do 60 cm rocznie. Warto ją mieć w ogrodzie ze względu na oryginalny pokrój. Rośnie na każdej wilgotnej glebie. Nadaje się do uprawy w pojemnikach ustawianych na tarasach i balkonach.
  
  
• Wierzba całolistna ‘Hakuro-nishiki’ (Salix integra)
  Krzew lub niskie drzewo z przewieszającymi gałązkami. Występuje w formie kulistej, często szczepionej na pniu. Liście trójkolorowe (biało-różowo-zielone) z daleka przypominają kwiaty. Wymaga intensywnego cięcia. Przy silnym cięciu zachowuje kulisty kształt korony i trójbarwne liście.
• Wierzba szwajcarska (Salix helvetica)
  Zwarty, wolno rosnący krzew z krótkimi, jasnymi gałązkami. Liście gęsto rozmieszczone, zielono-szare. Osiąga wysokość i szerokość 1 m. Tworzy zgrabną kulistą koroną.
  
  
• Wierzba iwa (Salix caprea)
  Wierzba zwykle szczepiona w koronie. Bardzo dekoracyjne drzewko. Rośnie silnie budując gęstą koronę. Wymaga silnego przycinania na wiosnę. Cięcia wykonuje się po przekwitnięciu. Na wiosnę kwitnie dając okazałe, 2,5 cm. bazie. Ogólną cechą wierzby jest powolny wzrost. Osiąga ona niewielkie rozmiary, dlatego doskonale nadają się do sadzenia nawet w bardzo małych ogrodach. Przez kilka lat po posadzeniu drzewko potrzebuje podpory.
  
  

Wierzby do parków i dużych ogrodów

• Wierzba płacząca (Salix x sepulcralis 'Chrysocoma')
  To drzewo o szerokiej, gęstej i regularnej koronie. Gałęzie długie, wiotkie i zwisające. Nie stanowi samodzielnego gatunku, a jest mieszańcem pochodzącej z Chin wierzby babilońskiej (odmiany "płaczącej" 'Babylon') oraz naszej rodzimej wierzby białej (odmiany 'Vitellina').
  
  
• Wierzba biała (Salix alba) i wierzba krucha (Salix fragilis)
  Są charakterystyczne dla polskiego krajobrazu, szczególnie wsi mazowieckiej. Można je spotkać przy drogach, wzdłuż rowów, na łąkach. Drzewa te tradycyjnie od wieków na wiosnę są drastycznie ogławiane. Jest to nic innego jak okaleczanie drzew, które częściej są atakowane przez drobnoustroje, szybko rozkładające miękkie drewno. Ogławiane drzewa o wiele krócej żyją.
  
  

Fot. PublicDomainPictures	Fot. AnnaER/Pixabay
Fot. annegru/Pixabay	Fot. Emilian Robert Vicol/Pixabay

Inne zastosowania wierzby

Wierzby wykorzystuje się w ogrodach i parkach jako drzewa i krzewy ozdobne, ale oprócz walorów dekoracyjnych mają także inne ciekawe zastosowania – jako źródło energii, jako materiał do wyplatania koszyków lub element ozdobny w bukietach.

--- Liczne wierzby krzaczaste: wierzba wawrzynkowa (Salix daphnoides) czy wierzba ostrolistna (Salix acutifolia) wykorzystywane są w zadrzewieniach ochronnych przy zabezpieczaniu wydm, nasypów, grobli, skarp.

--- Wierzba purpurowa (Salix purpurea) czy wierzba wiciowa (Salix viminalis) są podstawą w wikliniarstwie, są to tak zwane wierzby koszykarskie.

--- Od kilkunastu lat wierzba jest doceniana jako materiał energetyczny, zwłaszcza wierzba wiciowa (Salix viminalis).

--- Wierzby wykorzystuje się jako biologiczne oczyszczalnie ścieków i wody gdyż pochłaniają metale ciężkie: ołów i kadm.

--- W przemyśle zielarskim z kory wierzby pozyskuje się kwas salicylowy i taninę, które mają właściwości przeciwgorączkowe i napotne.

--- Dekoracyjne wierzby wykorzystywane są w bukieciarstwie. Są to m.in.:

• Wierzba purpurowa (Salix purpurea) o pędach pokrytych niebieskawo-białym nalotem.
• Wierzba wawrzynkowa (Salix daphnoides) o pędach czerwonych, połyskujących.
• Wierzba babilońska (Salix babylonica) ‘Tortuosa’ o pędach poskręcanych.
• Wierzba sachalińska (Salix udensis) o pędach taśmowato spłaszczonych, skręconych na wierzchołkach, czerwonawych.
• Wierzba całolistna (Salix integra) ‘Hakuro-nishiki’ – jej młode liście na wierzchołkach pędów są biało-różowe, później stają się pstre.
• Wierzba płożąca odm. srebrzysta (Salix repens var. nitida) o liściach obustronnie srebrzystych od gęsto ułożonych włosków.
• Wierzba żyłkowana (Salix reticulata) o liściach na górnej stronie liście pomarszczonych.
• Wierzba iwa (Salix caprea) ‘Mas’ o bardzo licznych baziach.
• Wierzba smukłoszyjkowa (Salix gracilistyla) 'Melanostachys' o baziach bardzo ciemnych pokrytych ciemnymi łuskami.
• Wierzba mupińska (Salix moupinensis) o baziach do 10 cm długości, wyprostowanych.
  
  

Fot. Stephanie Berghaeuser/SXC

Ciekawostka W wierzeniach pogańskich wierzba była symbolem płodności. W religii chrześcijańskiej wierzba także znalazła dla siebie godne miejsce: do dziś dnia w Wielkanoc najpopularniejsze palemki wykonane są z gałązek wierzbowych obsypanych dużymi baziami.

Tekst: Redakcja ZielonyOgrodek.pl, źródło: Colour Your Life, zdjęcie tytułowe: Tama66 oraz Hans Braxmeier / Pixabay