Streszczenie artykułu
Które cebulki i bulwy trzeba przechowywać przez zimę?
Określenie „rośliny cebulowe” jest często używane bardzo szeroko, choć pod ziemią mogą znajdować się zupełnie różne organy spichrzowe. Mieczyki tworzą bulwocebule, begonie – bulwy, kanny – kłącza, a dalie karpy złożone z mięsistych korzeni bulwiastych.
Nie oznacza to również, że wszystkie rośliny cebulowe trzeba jesienią wykopywać. Tulipany, narcyzy, krokusy, szafirki czy większość czosnków ozdobnych zimują w gruncie. Problem dotyczy przede wszystkim ciepłolubnych gatunków kwitnących latem, których części podziemne nie są dostatecznie odporne na mróz.
Do najczęściej wykopywanych przed zimą należą m.in.:
- dalie,
- mieczyki,
- pacioreczniki, czyli kanny,
- begonie bulwiaste,
- tygrysówki,
- eukomisy,
- frezje ogrodowe,
- cantedeskie,
- niektóre bardziej wrażliwe krokosmie.
Jeżeli nie masz pewności, które gatunki mogą zostać w gruncie, a które trzeba przenieść pod dach, pomocne będzie zestawienie roślin, które należy wykopać przed zimą i przechować do wiosny.
Kiedy wykopać cebulki, bulwy i kłącza przed zimą?
Nie ma jednej daty odpowiedniej dla wszystkich gatunków. Najważniejsze jest zakończenie wegetacji rośliny oraz jej wrażliwość na niską temperaturę.
Mieczyki zazwyczaj wykopuje się we wrześniu lub na początku października, kilka tygodni po zakończeniu kwitnienia, zanim nadejdą silniejsze przymrozki. Nie warto usuwać ich liści od razu po przekwitnięciu, ponieważ dopóki są zielone, nadal odżywiają rozwijającą się bulwocebulę. Właśnie dlatego przy przygotowywaniu mieczyków do zimowania tak ważne jest, aby dać roślinom czas na zakończenie wegetacji.
Z daliami i kannami nie trzeba spieszyć się aż tak bardzo. Najczęściej pozostawia się je na rabacie do pierwszego lekkiego przymrozku, który uszkodzi część nadziemną. Nie należy jednak czekać na długotrwały mróz ani zamarznięcie gleby.
W przypadku pacioreczników szczególnie ważna jest obserwacja roślin. Jeśli pod koniec września liście nadal są zielone i zdrowe, kłącza wciąż gromadzą zapasy. Zbyt wczesne wykopanie kanny przed zimą skraca ten proces i może osłabić roślinę przed kolejnym sezonem.
Jak przygotować cebulki i bulwy do przechowywania?
Do zimowania powinien trafić przede wszystkim zdrowy materiał. Już podczas wykopywania trzeba postępować ostrożnie – przecięcie bulwy, złamanie kłącza czy mocne obtarcie skórki tworzy miejsce, przez które łatwiej mogą wnikać patogeny.
Najbezpieczniej podważyć roślinę widłami ogrodowymi lub szpadlem wbitym w ziemię w pewnej odległości od jej środka. Następnie należy:
- delikatnie otrząsnąć nadmiar ziemi;
- usunąć części wyraźnie gnijące, miękkie lub silnie uszkodzone;
- skrócić część nadziemną odpowiednio do gatunku;
- rozłożyć materiał w suchym, osłoniętym i dobrze wentylowanym miejscu;
- po przesuszeniu usunąć luźną ziemię, suche korzenie i obumarłe fragmenty;
- oznaczyć odmiany przed umieszczeniem ich w przechowalni.
Nie trzeba szorować cebul, kłączy i karp do idealnej czystości. Szczególnie niewskazane jest niepotrzebne moczenie ich tuż przed włożeniem do skrzynek. Nadmiar wilgoci podczas rozpoczynania przechowywania zwiększa ryzyko gnicia.
Przy poszczególnych gatunkach sposób przygotowania wygląda nieco inaczej, dlatego podczas wykopywania i przechowywania mieczyków, dalii oraz kann trzeba uwzględniać nie tylko termin zabiegu, ale również budowę ich części podziemnych.
Nie chowaj ich od razu po wykopaniu. Najpierw powinny obeschnąć
To jeden z najczęściej pomijanych etapów.
- Większość wykopanych roślin potrzebuje krótszego lub dłuższego okresu przesuszania w przewiewnym miejscu bez bezpośredniego słońca. Czas nie jest jednak jednakowy dla wszystkich gatunków.
- Karpy dalii i kłącza kann powinny przede wszystkim powierzchniowo obeschnąć przed umieszczeniem ich w skrzynkach. Nie należy jednak doprowadzać do ich silnego wysuszenia, ponieważ mięsiste tkanki tracą wodę przez całą zimę.
- Bulwocebule mieczyków potrzebują dokładniejszego dosuszenia. Dopiero później można je oczyścić z pozostałości pędów, korzeni i starych bulwocebul oraz przenieść do chłodnego miejsca.
- Właściwe przygotowanie przed przechowywaniem ma ogromne znaczenie, ponieważ wilgoć pozostająca na powierzchni lub między resztkami ziemi może zwiększać ryzyko rozwoju zgnilizny.
Gdzie przechowywać cebulki i bulwy przez zimę?
Najlepsze pomieszczenie jest:
- chłodne,
- zabezpieczone przed mrozem,
- przewiewne,
- bez dużych wahań temperatury,
- raczej ciemne,
- wolne od nadmiernej wilgoci.
Może to być chłodna piwnica, nieogrzewany garaż połączony z budynkiem, pomieszczenie gospodarcze albo inna przechowalnia, pod warunkiem że temperatura nie spada tam poniżej zera.
Ciepła piwnica w bloku nie zawsze będzie dobrym rozwiązaniem. Jeśli przez całą zimę utrzymuje się w niej kilkanaście stopni, części podziemne szybciej tracą wodę, a niektóre mogą przedwcześnie rozpocząć wzrost.
Równie niebezpieczny może być wolnostojący domek narzędziowy lub nieocieplony garaż, w którym podczas silnych mrozów temperatura spada poniżej 0°C. Sam fakt, że pomieszczenie znajduje się pod dachem, nie chroni jeszcze roślin przed przemarzaniem.
Jaka temperatura jest najlepsza do przechowywania cebulek i bulw?
Nie istnieje jedna idealna temperatura dla wszystkich roślin. Dla wielu popularnych gatunków ciepłolubnych dobrym punktem odniesienia jest jednak chłodne pomieszczenie utrzymujące kilka stopni powyżej zera.
- W przypadku dalii najczęściej sprawdza się temperatura około 5–10°C. Podobny zakres może odpowiadać begoniom bulwiastym.
- Bulwocebule mieczyków dobrze przechowują się chłodniej, zwykle w temperaturze około 4–7°C, pod warunkiem że miejsce jest suche i przewiewne.
- Kłącza kann również powinny zimować w chłodzie, ale nie mogą zamarznąć. Ważne jest ponadto, aby nie doprowadzić do ich całkowitego przesuszenia.
- Różnice wynikają z budowy części podziemnych. Suche bulwocebule mieczyków znoszą inne warunki niż duże, mięsiste karpy dalii czy kłącza kanny.
W czym przechowywać cebulki, bulwy, kłącza i karpy?
Nie należy wkładać ich do szczelnych foliowych reklamówek. Brak przewiewu i skraplająca się para wodna stwarzają bardzo dobre warunki do rozwoju pleśni i zgnilizn.
Do przechowywania lepiej sprawdzają się:
- drewniane lub plastikowe ażurowe skrzynki,
- kartonowe pudełka z otworami,
- papierowe torby,
- przewiewne siatki w przypadku dobrze wysuszonych bulwocebul,
- pojemniki z suchym lub lekko wilgotnym materiałem ograniczającym wysychanie.
Karpy dalii czy kłącza kann można zabezpieczyć torfem, trocinami, piaskiem albo innym przepuszczalnym materiałem. Nie powinien być mokry. Jego zadaniem jest ograniczenie nadmiernej utraty wody, a nie utrzymywanie roślin w stale wilgotnym środowisku.
Mieczyki po dokładnym wysuszeniu można przechowywać znacznie bardziej „na sucho”, np. w papierowych torbach, siatkach lub płytkich, przewiewnych skrzynkach.
Nie ustawiaj skrzynek obok zapasu jabłek
Cebulek i bulw przeznaczonych do dalszej uprawy lepiej nie przechowywać w bezpośrednim sąsiedztwie dużej ilości dojrzewających owoców, zwłaszcza jabłek i gruszek.
Owoce wydzielają etylen – naturalny gazowy hormon roślinny wpływający na procesy dojrzewania i starzenia tkanek. Dlatego piwnica, w której w jednej części znajduje się zapas jabłek, a tuż obok stoją skrzynki z materiałem do sadzenia, nie jest najlepszym układem.
Jeśli pomieszczenie jest wspólne, warto przynajmniej rozdzielić oba rodzaje przechowywanych produktów i zapewnić dobrą wentylację.
Jak przechowywać dalie przez zimę?
Karpy dalii wykopuje się zazwyczaj po pierwszych lekkich przymrozkach, kiedy część nadziemna zostanie uszkodzona przez chłód. Trzeba uważać, aby podczas wykopywania nie połamać mięsistych korzeni przy szyjce. Po wyjęciu z ziemi karpy oczyszcza się z jej nadmiaru, pozostawia do obeschnięcia, a następnie układa w skrzynkach.
Można je lekko przesypać torfem, trocinami lub piaskiem. Miejsce powinno być chłodne i zabezpieczone przed mrozem. Jeśli karpy zaczynają mocno się marszczyć, prawdopodobnie mają zbyt sucho albo zbyt ciepło.
Przy zimowaniu tego gatunku najważniejsze jest znalezienie równowagi między ochroną przed gniciem i wysychaniem. Właściwe przechowywanie karp dalii zimą pozwala zachować je w dobrej kondycji aż do ponownego sadzenia.
Przeczytaj także ▶ Dalie są jeszcze piękne, ale wkrótce trzeba je wykopać. Nie rób tego zbyt wcześnie
Jak przechowywać mieczyki przez zimę?
Bulwocebule mieczyków wykopuje się wcześniej niż dalie – najczęściej we wrześniu lub na początku października. Po wykopaniu potrzebują dobrego przesuszenia.
Następnie usuwa się stare części, suche korzenie oraz resztki ziemi i dokładnie przegląda materiał. Egzemplarze chore, silnie uszkodzone lub gnijące nie powinny trafiać do przechowalni razem ze zdrowymi.
Mieczyki najlepiej przechowywać w chłodnym, suchym i przewiewnym miejscu. Dobrze sprawdzają się papierowe torby, siatki albo płytkie skrzynki, w których bulwocebule nie są ściśnięte w grubą warstwę.
Przeczytaj także ▶ Mieczyki przekwitły? Nie ścinaj od razu wszystkich liści. Bulwy jeszcze ich potrzebują
Jak przechowywać kanny przez zimę?
Kłącza pacioreczników są mięsiste i nie powinny ani zamarznąć, ani całkowicie wyschnąć.
Po pierwszym lekkim przymrozku wykopuje się je, oczyszcza z większych brył ziemi i pozostawia do powierzchniowego obeschnięcia. Następnie można umieścić je w skrzynkach i lekko przesypać torfem, piaskiem lub trocinami.
Materiał wokół kłączy nie może być mokry. Jeśli zaczynają robić się miękkie i wodniste, wilgotność jest prawdopodobnie zbyt wysoka. Z kolei bardzo mocne marszczenie może oznaczać przesuszenie.
Przeczytaj także ▶ Pacioreczniki nadal mają zielone liście? Jeszcze nie wykopuj ich kłączy
Jak przechowywać begonie bulwiaste?
Po zakończeniu wegetacji bulwy delikatnie wyjmuje się z podłoża i pozostawia na kilka dni do obeschnięcia. Po usunięciu resztek łodyg oraz luźnej ziemi można przełożyć je do skrzynki z torfem, trocinami lub innym lekkim materiałem.
Bulwy powinny zimować w chłodnym pomieszczeniu zabezpieczonym przed mrozem. Zbyt wilgotne warunki sprzyjają gniciu, natomiast bardzo suche i ciepłe powietrze może prowadzić do ich silnego marszczenia.
Pod koniec zimy można rozpocząć wcześniejsze pobudzanie bulw do wzrostu. W przypadku zimowania begonii bulwiastych pozwala to uzyskać bardziej rozwinięte rośliny przed rozpoczęciem sezonu balkonowego.
Przeczytaj także ▶ Begonie bulwiaste nie zimują w gruncie. Wykop je, zanim mróz uszkodzi bulwy
Zaglądaj do skrzynek również zimą
Jednym z największych błędów jest schowanie cebul i bulw jesienią, a następnie pozostawienie ich bez kontroli aż do marca. Stan przechowywanego materiału warto sprawdzać co kilka tygodni.
Szukaj przede wszystkim:
- pleśni,
- mokrych i miękkich miejsc,
- nieprzyjemnego zapachu,
- ciemniejących plam,
- silnego marszczenia,
- przedwczesnego wyrastania pędów,
- śladów żerowania szkodników.
Miękkie, gnijące lub mocno porażone egzemplarze trzeba oddzielić od zdrowych. Zgnilizna rozwijająca się na jednej bulwie może w sprzyjających warunkach szybko objąć sąsiednie.
Jeżeli natomiast dalie czy kanny bardzo mocno się marszczą, należy sprawdzić temperaturę w pomieszczeniu oraz wilgotność materiału, którym zostały przesypane. Często problemem okazuje się zbyt ciepła przechowalnia.
Najczęstsze błędy podczas zimowego przechowywania
Wkładanie mokrych roślin bezpośrednio do skrzynki
Wilgotna ziemia i mokre tkanki zwiększają ryzyko gnicia. Przed schowaniem materiał powinien powierzchniowo obeschnąć.
Przechowywanie w foliowych workach
Szczelny worek ogranicza wymianę powietrza i sprzyja utrzymywaniu wysokiej wilgotności. To szczególnie ryzykowne w przypadku mięsistych bulw, kłączy i karp.
Zbyt wysoka temperatura
Ciepło zwiększa tempo utraty wody i może doprowadzić do przedwczesnego rozpoczęcia wzrostu.
Przemrożenie
Garaż lub altana są dobrym miejscem tylko wtedy, gdy temperatura podczas silnych mrozów nie spada w nich poniżej bezpiecznego poziomu.
Zbyt duża wilgotność
Mokry torf, piasek czy trociny nie zabezpieczają roślin przed wysychaniem – mogą stać się przyczyną zgnilizny.
Całkowity brak kontroli przez zimę
Niewielki problem zauważony w grudniu lub styczniu można łatwo ograniczyć. Pozostawiona bez kontroli gnijąca bulwa może natomiast uszkodzić również sąsiedni materiał.
Co zrobić z przechowywanymi cebulkami i bulwami wiosną?
Pod koniec zimy warto ponownie przejrzeć cały materiał. Zdrowe bulwy i kłącza powinny być jędrne, bez mokrych plam, rozległej pleśni i nieprzyjemnego zapachu.
Niektóre rośliny, m.in. dalie czy begonie, można wcześniej umieścić w doniczkach i rozpocząć ich pędzenie w cieplejszym miejscu. Dzięki temu rozpoczną wegetację wcześniej.
Na zewnątrz sadzi się je dopiero wtedy, gdy warunki są odpowiednie dla danego gatunku i minie ryzyko groźnych przymrozków.
Najważniejsza zasada zimowego przechowywania jest prosta: chłodno, ale bez mrozu; bez nadmiaru wilgoci, ale również bez skrajnego przesuszenia. Do tego dochodzą przewiew i regularna kontrola. To właśnie te czynniki w największym stopniu decydują o tym, czy wykopane jesienią rośliny wrócą na rabaty w kolejnym sezonie.
