Bieluń / Datura Datura

Bieluń (Datura spp.) to rodzaj roślin jednorocznych lub bylin z rodziny psiankowatych (Solanaceae). Najwięcej gatunków występuje w Ameryce Południowej, głównie w obszarach tropikalnych.

Jak wyglądają bielunie? Co je wyróżnia?

W ogrodach uprawia się głównie ozdobne odmiany bieluni, które w większości są traktowane jako rośliny jednoroczne. Ich liście są średniej wielkości, jajowate o brzegu ząbkowanym i mocno wcinanym. Posiadają włoski gruczołowe, które znajdują się na całej blaszce liściowej albo tylko na ogonku i przy nerwach (np. u bielunia dziędzierzawy).

Rośliny cenione są za duże, dzwonkowate lub rurkowate kwiaty, które pojawiają się już wiosną (V-VI). Zależnie od odmiany mogą być pojedyncze lub pełne, o barwie białej, jasno-żółtej, fioletowej, purpurowej. Wydzielają intensywny zapach. Bieluń powtarza kwitnienie aż do jesieni. Owocem jest owalna, jasno-zielona torebka i pokryta wypustkami lub cierniami. W niej znajdują się kuliste lub nerkowate, czarne nasiona.

Fot. cultivar413 / Flickr

Fot. Wikimedia / Pixabay

Uwaga! Wszystkie części bielunia są silnie trujące. Posiadają alkaloidy tropanowe, które oprócz halucynacji wywołują padaczkę, trudności z oddychaniem i wiele innych niebezpiecznych objawów, aż do zapaści i śmierci.

Wymagania i uprawa bieluni (datur)

Bielunie preferują miejsca słoneczne i zaciszne oraz glebę próchniczną, zasobną, przepuszczalną, o pH 5,5-6,5. Są wrażliwe na dłuższe okresy braku wody, ale warto też zaznaczyć, że nie lubią dodatkowego zraszania liści i kwiatów.

Rośliny bardzo dobrze reagują na nawożenie produktami dla roślin kwitnących w okresie wegetacji.

Datury nie są mrozoodporne i obumierają już przy najlżejszych mrozach.

Gdzie sadzić bielunie? Jak je zastosować w ogrodzie?

Bielunie należy traktować jak inne letnie kwiaty jednoroczne, czyli sadzić na rabatach oraz w donicach, które zdobią ogrody i tarasy. Warto brać pod uwagę to, że w sprzyjających warunkach mogą urosnąć na dość duże.

Ze względu na swoją toksyczność lepiej unikać ich uprawy w ogrodach, gdzie przebywają dzieci.

Wybrane gatunki i odmiany

Jak już wspomniano na początku, w ogrodach w Polsce uprawiane są niemal wyłącznie ozdobne krzyżówki bieluni jednorocznych, których nasiona można znaleźć w wielu sklepach internetowych i nie tylko. Natomiast jeśli chodzi o gatunku, warto znać przede wszystkim 3:

• bieluń dziędzierzawa (Datura stramonium) – jednoroczny, występujący naturalnie w Polsce, znany pod wieloma potocznymi nazwami,
• bieluń surmikwiat (Datura metel) – jednoroczny; kwiaty bardzo duże o kolorach od białego do fioletowego czy jasno-żółte,
• bieluń indiański (Datura inoxia) – bylina, którą można próbować uprawiać w pojemnikach chowanych na zimę do chłodnego pomieszczenia; kwiaty białe.

Ciekawostki o bieluniach (daturach)

Rośliny te często pojawiają się w różnych kulturach i religiach, ponieważ mają właściwości psychoaktywne. Wzmianki i rytuały z ich udziałem możemy spotkać w hinduizmie, buddyzmie czy w wierzeniach Indian z obu Ameryk. Są też wiązane z europejskimi wierzeniami w czarownice.

Zdjęcia: Datura stramonium/The NYSIPM Image Gallery/CC BY 2.0, Datura Metel/blumenbiene/CC BY 2.0, "190908 143 Chicago Botanic Gdn - Rose Terrace

Czy w opisie są wszystkie informacje, których szukałaś/-eś? Daj znać w komentarzu!