Galtonia biaława, biała (Galtonia) nazywana też błyszczącą lub bardzo często hiacyntem letnim, to cebulowa bylina z rodziny szparagowatych (Asparagaceae). Pochodzi z Afryki, ale jest też uprawiana w innych rejonach świata jako roślina ozdobna.

Galtonia w czasie kwitnienia może dorastać do ponad 1-1,2 m. wys. Wiosną rozwija długie, wąskolancetowate, mieczowate, zielone liście, zabrane w duże, rozłożyste kępy.

Galtonia biaława kwitnie latem (VII-IX). Spomiędzy liści wyrasta wzniesiony, sztywny, nagi, gruby, bezlistny, okrągły w przekroju pęd kwiatostanowy, zwieńczony luźnym kwiatostanem złożonym z kilkudziesięciu niedużych kwiatów, mających kształt wydłużonych, białych, zwisających dzwoneczków, osadzonych na krótkich, zielonych szypułkach. Kwiaty w pąkach są zielonkawe i w kwiatostanie rozwijają się stopniowo od dołu do góry, dzięki czemu kwitnienie może trwać nawet miesiąc.

Wymagania i uprawa

Galtonia z racji swego pochodzenia kocha słońce i ciepło, dlatego powinna być sadzona na stanowiskach osłoniętych, ciepłych, słonecznych oraz na ciepłych, żyznych, próchniczych, przepuszczalnych, ale stale lekko wilgotnych glebach.

W sezonie wegetacyjnym roślina oczekuje też systematycznego zasilania nawozami dla roślin kwitnących i podlewania w okresach suszy. W porze kwitnienia warto usuwać z pędów przekwitające, dolane kwiaty, aby nie szpeciły całej rośliny.

Galtonię uprawia się zwykle z cebul, sadzonych do gruntu wiosną (k.IV-V), na głębokość równą trzykrotnej wysokości cebuli. W naszym klimacie rośliny nie są dostatecznie mrozoodporne, dlatego jesienią (k.IX-X) cebule należy wykopać, oczyścić z resztek liści i kwiatów, a następnie przechować przez zimę w chłodnym (ok. 5°C), ciemnym pomieszczeniu. Po kilku latach cebule mogą zacząć zamierać, dlatego najlepiej jest wymienić je na nowe, gdyż rzadko tworzą potomne cebulki przybyszowe.

W najcieplejszych rejonach kraju, na ciepłych stanowiskach i pod grubym okryciem, można spróbować przetrzymać cebule galtonii przez zimę w gruncie. Jest wprawdzie ryzykowne, ale jeśli rośliny przetrwają do następnego roku, ich kwiaty będą ładniejsze i liczniejsze niż kwiaty roślin corocznie wykopywanych.

Galtonię można rozmnażać też nasion, choć zadanie jest dość kłopotliwe i mało efektywne (wiosną należy wysiewać nasiona do ciepłego podłoża pod osłonami, a siewki wysadzać do gruntu po minięciu wiosennych przymrozków, cebule jesienią trzeba wykopać i posadzić ponownie w kolejnym roku, mogą zakwitnąć dopiero po 2-3 latach uprawy).

Zastosowanie

Galtonia biaława to piękna i okazała roślina, dlatego w ogrodzie najlepiej prezentuje się w jednogatunkowych grupach na trawniku, ale może być też zestawiana z innymi roślinami, gdyż dobrze wygląda w towarzystwie rudbekii, jeżówek, liliowców, mieczyków, liatr kłosowych czy agapantów. Wtedy jednak należy zapewnić jej dobry dostęp do światła słonecznego, gdyż zasłonięta przez wyższe gatunki, szybko zacznie marnieć.

Rośliny pięknie wyglądają także w dużych donicach na balkonach, tarasach lub ogrodowym patio.


Tekst: Katarzyna Józefowicz, zdjęcia: iBulb