Odętka wirginijska Physostegia virginiana

Odętka wirginijska (Physostegia virginiana) to bylina z rodziny jasnowatych (Lamiaceae). W naturze zasiedla wilgotne i bagniste tereny Ameryki Północnej, ale jest też uprawiana w wielu innych krajach świata jako roślina ozdobna.

Roślina dorasta do ok. 0,5-1 m. wysokości. Pod ziemią rozwija mocny, rozłogowy system korzeniowy, z którego w sezonie wegetacyjnym wyrastają wzniesione, sztywne, czworokątne w przekroju, zwykle nierozgałęzione pędy, tworzące gęste, szerokie kępy. Pędy pokryte są nakrzyżległymi parami siedzących lub krótkoogonkowych, lancetowatych, zielonych, ząbkowanych na brzegach liści.

Odętka wirginijska kwitnie latem (VI-VIII), tworząc nieduże, wargowe, nieco rozdęte, barwne kwiaty z płatkami zrośniętymi od połowy korony i ząbkowatymi na wierzchołku. Kwiaty zebrane są na szczytach pędów w bardzo gęste, długie (ok. 30 cm), kłosowe kwiatostany. Kwity rozwijają się stopniowo od dołu do góry kwiatostanu i ułożone są na pędzie w czterech pionowych rzędach, skierowanych w cztery różne strony. W zależności od odmiany, kwiaty mogą być białe, różowe lub fioletowe. Po przekwitnieniu z kwiatów rozwijają się owocostany w postaci rozłupni.

Wymagania i uprawa

Odętka wirginijska to roślina łatwa w uprawie. Oczekuje słonecznego lub półcienistego stanowiska i przeciętnej, ale wilgotnej gleby. Nie lubi suszy, gdyż wtedy karleje i ogałaca się z liści u dołu pędów. Po pierwszej fali kwitnienia jej pędy warto przyciąć, dzięki czemu roślina powtórzy kwitnienie. Niektóre odmiany mają zdolność do samooczyszczenia się z przekwitłych kwiatów (np. 'Cristal Peak White').

Odętka na dobrym stanowisku może być bardzo ekspansywna, mocno rozrastając się za pomocą podziemnych rozłogów w duże kępy. Pozostawiona bez nadzoru, po pewnym czasie może być trudna do usunięcia z ogrodu, gdyż z każdego kawałka podziemnego kłącza pozostawionego w ziemi, wyrasta nowa roślina. Z tego względu łatwo ją natomiast rozmnożyć, gdyż nowe rośliny można uzyskać przez podział kępy, a także wysiew nasion. Aby odętka zachowała ładny, gęsty, kępiasty pokrój, co kilka lat warto ją też odmłodzić.

Zastosowanie

Ze względu na swój ekspansywny charakter, odętka sprawdza się głównie w dużych ogrodach. Na mniejszych działkach należy ograniczyć jej rozrastanie się za pomocą barier korzeniowych lub sadzić w dużych, zadołowanych w ziemi donicach bez dna. Odętka w ogrodzie najlepiej prezentuje się w kompozycjach rabatowych z rudbekiami, floksami wiechowatymi, liliowcami, pysznogłówkami czy dzielżanami.

Można uprawiać ją także w pojemnikach na balkonach i tarasach, a kwiaty ścinać do wazonu.

Wybrane odmiany

• 'Cristal Peak White' i 'Alba' – kwiaty białe
• 'Vivid' i 'Autumn Carnival'v – kwiaty liliowo-różowe (zdj. 3)
• 'Bouquet Rose' – kwiaty jasnoróżowe
• 'Variegata' – kwiaty fioletoworóżowe, liście zielone z białym obrzeżem 

Tekst: Katarzyna Józefowicz, zdjęcia: "Physostegia virginiana (obedient false dragonhead)"/Doug_McGrady/CC BY 2.0, "Obedient plant"/Helena Jacoba/CC BY 2.0, "Physostegia virginiana 'Vivid'/FD Richards/CC BY-SA 2.0