Smaczne i zdrowe przetwory z dzikiej róży

Przepisy na przetwory z owoców dzikiej róży

Choć podczas obróbki termicznej owoców dzikiej róży możemy stracić nawet 50-70% witaminy C, nadal będą one zawierały znaczne jej ilości, przyswajalne dużo lepiej niż syntetyczna postać. Dlatego warto wypróbować kilka przepisów, by cieszyć się smakiem i właściwościami owoców aż do kolejnych zbiorów. Najpierw należy je jednak odpowiednio przygotować - odciąć szypułki, przekroić wzdłuż i usunąć z wnętrza pestki z włoskami (najlepiej za pomocą nożyka lub łyżeczki).

Po wydrylowaniu i umyciu owoców część z nich warto zasuszyć, by później przygotowywać napar łagodzący gorączkę i objawy przeziębienia - łyżkę suszu wystarczy zalać wrzątkiem i zaparzać pod przykryciem przez kwadrans. Z pozostałych możemy przyrządzić smaczne i zdrowe przetwory.

Konfitura z dzikiej róży - prosty przepis

Do garnka wlej szklankę wody i ok. 1-1,3 kg cukru (w zależności od tego, jak bardzo słodkie konfitury lubisz). Gotuj, aż całość zacznie gęstnieć i dodaj 1 kg przygotowanych wcześniej owoców. Zagotuj i odstaw na 12 godz., po czym ponownie podgrzej i gotuj na wolnym ogniu przez 15 min. Znowu odstaw na 12 godz. i następnie gotuj - tym razem przez ok. 30 min (aż owoce staną się szkliste).

Gotową konfiturę przełóż do wysterylizowanych i suchych słoików.

Dżem z dzikiej róży - przepis

2 kg owoców gotuj przez ok. 30 min, a następnie przetrzyj przez sitko. Do przecieru dodaj 0,5 kg cukru i 2 łyżki soku z cytryny. Całość ponownie zagotuj, a po 10 min przełóż do słoików.

Syrop z dzikiej róży - przepis

Rozdrobnij 1 kg owoców dzikiej róży w mikserze. Zagotuj ok. 1,5 l wody, dodaj do wrzątku 1 kg cukru i zmiksowane owoce. Gotuj na wolnym ogniu przez 30 min, następnie przecedź i przelej do czystych, wyparzonych butelek.

Nalewka z dzikiej róży - przepis

Rozgnieć 0,5 kg owoców dzikiej róży i zalej je litrem wódki. Następnie dodaj ok. 150 g miodu, delikatnie wymieszaj i odstaw na 2 tygodnie w ciepłe miejsce. Po tym czasie zlej nalewkę, przecedź i rozlej do butelek.

Pasta różana - przepis

W kuchni można również wykorzystać płatki Rosa canina. Zalej ich 3 garście łyżką gorącej przegotowanej wody i wymieszaj całość w blenderze z 3 łyżkami stołowymi miodu. Tak powstałą masę dodaj do twarogu lub gęstego jogurtu (w proporcji, która będzie odpowiadać Ci smakowo). Pastą możesz smarować kanapki lub grzanki.

Zawiera zarówno makro- (sód, potas, wapń, fosfor, magnez, siarka), jak i mikroelementy (żelazo, cynk, miedź, mangan), dzięki którym wykazuje właściwości wpływające na prawidłowy wzrost i rozwój całego organizmu: od gospodarki wodnej, przez prawidłowe skurcze mięśni i wytrzymałość zębów, po transport i magazynowanie tlenu w mięśniach oraz prawidłowy rozwój tkanki kostnej. Jeśli dodać do tego dużą dawkę witamin - głównie C - nie dziwi wpływ dzikiej róży na odporność i stany zapalne.

Właściwości zdrowotne owoców dzikiej róży

Dzika róża to przede wszystkim nieocenione źródło witaminy C - jej zawartość w owocu wynosi 0,3-1,7%, a czasem dochodzi nawet do 12% (ok. 300-1200 mg na 100 g)¹. Nic dziwnego, że zaledwie 3 owoce wystarczą, by pokryć dzienne zapotrzebowanie na witaminę C. Trzeba jednak pamiętać, że długotrwałe suszenie powoduje straty tego składnika, a w miarę przechowywania witamina C przechodzi w formę utlenioną, czyli kwas dehydroksyaskorbowy².

W dzikiej róży występują także inne witaminy, takie jak B₁, B₂, B₃ (PP), A, E i K³. Surowiec stanowi zatem prawdziwą bombę witaminową, dzięki czemu jego działanie farmakologiczne polega głównie na ogólnym wzmacnianiu organizmu. Z drugiej strony owoc dzikiej róży i jego przetwory mogą skutecznie uzupełniać niedobory. Dlatego wskazane jest stosowanie ich przy rekonwalescencji, stanach ogólnego osłabienia, zmęczenia, stresu, a także w okresie ciąży i karmienia piersią⁴.

Zapalenie stawów pod kontrolą - przeciwbólowe i przeciwzapalne właściwości dzikiej róży

Przeprowadzone w ostatnich latach badania kliniczne wykazały, że wyciągi wodno-alkoholowe z owoców i nasion dzikiej róży mają właściwości przeciwbólowe i przeciwzapalne, dzięki czemu leczą zapalenie kości i stawów, uszkodzenia mięśni szkieletowych oraz reumatoidalne zapalenie stawów. Jak odkryli naukowcy, za działanie to odpowiada substancja aktywna o nazwie galaktolipid (GOPO), która m.in. hamuje napływ białych krwinek do stawów, a przez to zmniejsza wydzielanie mediatorów stanu zapalnego.

W badaniach klinicznych przeprowadzonych na dużej grupie pacjentów udowodniono, że aż 80% z nich odczuwa znaczącą poprawę (obniżenie obrzęku stawu, zmniejszenie odczuwania bólu, ustąpienie porannej sztywności) już po 3-5 tygodniach stosowania preparatu zawierającego galaktolipid⁵. W innym badaniu przyjmowanie sproszkowanych owoców róży (0,5 g/dzień) po 4 miesiącach spowodowało polepszenie ruchomości stawów i złagodzenie bólu, a u 65% uczestników nawet ustąpienie symptomów ostrego zwyrodnienia stawów⁶.

Dzika róża pomaga w zwalczaniu choroby wrzodowej

Wstępne badania wykazały, że wyciąg wodno-alkoholowy z owoców dzikiej róży wykazuje właściwości ochronne w odniesieniu do błony śluzowej żołądka u szczurów poddanych działaniu 96% alkoholu etylowego. Okazało się, że do żołądkowe podanie wyciągu z róży (w dawce 200 mg/kg masy ciała zwierząt) chroniło błonę śluzową tego narządu przed uszkadzającym działaniem etanolu o ok. 25% lepiej niż placebo. Oceny dokonywano na podstawie badań histopatologicznych⁷. Zdaniem autorów badania te stwarzają nadzieję na praktyczne wykorzystanie wyciągu wodno-alkoholowego z owoców dzikiej róży w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy.

Przetwory z dzikiej róży jako element profilaktyki nowotworowej

Obecne w owocach dzikiej róży składniki, przede wszystkim witamina C i flawonoidy, wykazują również właściwości antyoksydacyjne i przeciwnowotworowe. Naukowcy z North Carolina State University sprawdzili w laboratorium, jak Rosa canina działa w praktyce. Oddziaływali na komórki potrójnie ujemnego raka piersi (jedna z najbardziej agresywnych form, która nie reaguje na chemioterapię) zahamowała rozwój nowotworu nawet o 45%⁸. Teraz naukowcy zamierzają rozpocząć badania na zwierzętach, by sprawdzić, czy rzeczywiście dokonali przełomowego odkrycia w profilaktyce nowotworowej.

Właściwości lecznicze olejku z płatków i nasion dzikiej róży

Z płatków i nasion róży otrzymuje się olejek różany, stosowany w aromaterapii, kosmetyce, perfumerii oraz jako dodatek pobudzający łaknienie. Charakteryzuje się złożonym składem chemicznym, a przede wszystkim silnym i przyjemnym zapachem. Wykazuje działanie moczopędne, uspokajające, przeciwmigrenowe, antyseptyczne i przeciwbakteryjne⁹. Z kolei w kosmetologii wykorzystuje się właściwości składników mineralnych i nienasyconych kwasów tłuszczowych (głównie linolowego i a-linolenowego, ale też oleinowego, palmitynowego i stearynowego), które decydują o ochronnym wpływie olejku różanego na skórę¹⁰.

Poleca się go osobom z cerą wrażliwą i naczynkową lub narażonym na działanie promieni słonecznych. Olejek różany różnymi dawkami ekstraktu z dzikiej róży. Okazało się, że dawka 1 mg chroni, rozjaśnia, uelastycznia, odżywia i hamuje procesy starzenia.

Bibliografia

1. Matławska I. Farmakognozja, Poznań 20067; s. 72-75
2. Kohlmünzer S., Farmakognozja, Warszawa 2000; s. 536-537
3. Acta Hort 2005; 690: 253-257
4. Inflammopharmacol 1999; 7: 63-68
5. Osteoarthritis and Cartilage 2008; 1 (16): S5-S7
6. Curr Ther Res 2003; 64: 21-31
7. J. Ethnopharmacol 2011, 137: 880-885
8. Poster presentation at the Experimental Biology 2015 annual meeting, 29 March 2015, Boston, Massachusetts
9. Z Naturforch 2005; 60c: 369-378; Am-Euras J Sust Agric 2009; 3: 24-28
10. Acta Soc Bot Pol 2005; 74: 229-235

Zdjęcie tytułowe: Vinzenz Lorenz M / Pixabay