Streszczenie artykułu
Od 20 lipca 2026 roku zaczyna obowiązywać pakiet zmian w programie „Czyste Powietrze”, który ma ułatwić dostęp do wsparcia osobom posiadającym starsze domy wymagające termomodernizacji. Nowe przepisy nie zmieniają podstawowych poziomów dofinansowania ani kryteriów dochodowych, wprowadzają jednak ważne wyjątki dotyczące okresu własności nieruchomości, podnoszą część limitów kosztów i upraszczają rozliczanie wykonanych prac.
Kto łatwiej otrzyma dotację z programu „Czyste Powietrze”?
Jedną z najważniejszych zmian jest rozszerzenie wyjątków od zasady, zgodnie z którą wnioskodawca powinien być właścicielem lub współwłaścicielem nieruchomości przez co najmniej trzy lata przed złożeniem dokumentów. Od dzisiaj z programu będą mogły skorzystać także osoby, które nabyły nieruchomość przez zasiedzenie, nawet jeżeli nie spełniają standardowego warunku trzyletniego okresu własności.
Wsparcie stanie się dostępne również dla właścicieli i współwłaścicieli posiadających nieruchomość od co najmniej roku, pod warunkiem że uzyskali minimum 50 procent udziałów poprzez zakup lub darowiznę od rodziców albo dziadków. Zmiana może mieć duże znaczenie dla osób, które niedawno przejęły rodzinny dom wymagający wymiany ogrzewania, ocieplenia ścian lub modernizacji stolarki, lecz dotychczas nie mogły złożyć wniosku ze względu na zbyt krótki okres własności.
Wyższe dotacje na ocieplenie domu, okna i drzwi
Od 20 lipca o 10 procent wzrastają maksymalne jednostkowe kwoty dotacji przeznaczonych na wybrane elementy termomodernizacji. Podwyżka obejmuje między innymi ocieplenie ścian oraz pozostałych przegród budowlanych, a także wymianę okien, drzwi zewnętrznych i bram garażowych, czyli prace, których ceny w ostatnim czasie wyraźnie wzrosły.
W najwyższym poziomie dofinansowania limit na ocieplenie ścian wynosi teraz do 275 zł za metr kwadratowy, na wymianę stolarki okiennej do 1320 zł za metr kwadratowy, natomiast na stolarkę drzwiową do 2750 zł za metr kwadratowy. Odpowiednio zwiększono także kwoty obowiązujące w podstawowym i podwyższonym poziomie wsparcia, dlatego osoby przygotowujące kosztorys powinny korzystać z aktualnych tabel, a nie z dokumentów zapisanych przed wejściem nowych zasad.
Czy podniesienie limitów oznacza, że program pokryje każdą podwyżkę przedstawioną przez wykonawcę? Nie, ponieważ nadal obowiązują maksymalne koszty kwalifikowane, a wysokość wypłaconej dotacji zależy również od poziomu wsparcia, zakresu inwestycji i prawidłowego udokumentowania wydatków. Przed podpisaniem umowy warto więc porównać kilka ofert i sprawdzić, jaka część kosztów rzeczywiście może zostać objęta dofinansowaniem.
Więcej czasu na wykonanie prac objętych zaliczką
Ważna zmiana dotyczy beneficjentów korzystających z prefinansowania, czyli rozwiązania, w którym część dotacji zostaje przekazana wykonawcy w formie zaliczki jeszcze przed zakończeniem inwestycji. Termin realizacji prac objętych zaliczką zostaje wydłużony ze 120 do 180 dni, co daje wykonawcom i właścicielom domów dodatkowe dwa miesiące na przeprowadzenie robót.
Z dłuższego terminu mogą skorzystać także osoby, które podpisały już umowy w naborze prowadzonym od 31 marca 2025 roku, ale w ich przypadku konieczna będzie zmiana zawartej umowy. Beneficjenci nie powinni zakładać, że termin przedłuży się automatycznie, lecz skontaktować się z właściwym wojewódzkim funduszem lub operatorem programu i ustalić sposób wprowadzenia odpowiedniej zmiany.
Łatwiejsze potwierdzanie wykonanych prac
Program upraszcza również zdobywanie dokumentów potrzebnych do rozliczenia modernizacji źródła ciepła. Potwierdzenie trwałego odłączenia starego urządzenia grzewczego oraz prawidłowego dostosowania przewodów kominowych będzie mogła wystawić nie tylko osoba posiadająca tytuł mistrza kominiarskiego, ale także specjalista z odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi.
Rozszerzenie grupy osób uprawnionych do przygotowania dokumentacji powinno skrócić czas oczekiwania na wymagane zaświadczenia, szczególnie w miejscowościach, w których dostęp do usług kominiarskich jest ograniczony. Trzeba jednak dopilnować, aby dokument wystawiła osoba posiadająca właściwe, aktualne uprawnienia, ponieważ nieprawidłowe zaświadczenie może opóźnić rozliczenie dotacji.
Zmiany w Generatorze Wniosków i na liście ZUM
Beneficjenci korzystający z pomocy operatora będą mogli przygotowywać robocze wersje dokumentów w Generatorze Wniosków o Dofinansowanie. Rozwiązanie ma ułatwić uzupełnianie danych, poprawianie błędów i skompletowanie załączników jeszcze przed ostatecznym przesłaniem wniosku.
Doprecyzowano także zasady dotyczące urządzeń znajdujących się na liście zielonych urządzeń i materiałów, czyli liście ZUM. Możliwość otrzymania dotacji będzie oceniana między innymi na podstawie tego, czy dane urządzenie znajdowało się na tej liście w dniu wystawienia faktury zaliczkowej, dlatego przed wpłatą zaliczki należy sprawdzić aktualny status wybranego kotła, pompy ciepła lub innego urządzenia objętego wymaganiami programu.
Koniec wsparcia dla części ogrzewania elektrycznego
Nowe zasady zapowiadają również zmianę dotyczącą elektrycznych źródeł ciepła, ale nie zacznie ona obowiązywać natychmiast. Po zakończeniu okresu przejściowego, czyli po 2026 roku, program przestanie wspierać ogrzewanie elektryczne inne niż pompy ciepła.
Oznacza to, że dotacji nie będzie można przeznaczyć na mniej efektywne rozwiązania wykorzystujące energię elektryczną jako bezpośrednie źródło ogrzewania, natomiast pompy ciepła pozostaną objęte programem. Osoby planujące inwestycję powinny więc zweryfikować nie tylko cenę urządzenia, lecz także jego efektywność, obecność na liście ZUM oraz możliwość uzyskania wsparcia w terminie składania wniosku.
Co pozostaje bez zmian w programie „Czyste Powietrze”?
Pakiet obowiązujący od 20 lipca nie oznacza kolejnej całkowitej reformy programu. Nadal wymagane są audyt energetyczny oraz świadectwo charakterystyki energetycznej, utrzymano system operatorów, limity kosztów kwalifikowanych i zasadę „jeden beneficjent – jeden budynek”, a dotacji wciąż nie można otrzymać na zakup kotła gazowego.
Nie zmieniają się także dotychczasowe kryteria dochodowe i podstawowe poziomy dofinansowania, dlatego wnioskodawca nadal musi wykazać dochody uprawniające go do określonej wysokości wsparcia. Wyższe limity na ocieplenie i stolarkę nie oznaczają podniesienia wszystkich dotacji ani automatycznego zwiększenia kwoty w każdym wniosku.
Co zrobić przed złożeniem wniosku?
Przed rozpoczęciem inwestycji należy sprawdzić, czy spełnia się warunki dotyczące własności domu, dochodów i zakresu planowanych prac, a następnie przygotować aktualny audyt energetyczny oraz kosztorys uwzględniający nowe limity. Jeżeli wniosek będzie składany z pomocą operatora, warto skorzystać z możliwości przygotowania wersji roboczej, ponieważ pozwoli to wcześniej wykryć brakujące informacje lub nieprawidłowe załączniki.
Osoby mające już umowę z prefinansowaniem powinny przede wszystkim ustalić, czy mogą wydłużyć termin realizacji prac do 180 dni i jakie dokumenty muszą podpisać. Nie należy też wpłacać zaliczki za urządzenie bez wcześniejszego sprawdzenia jego obecności na liście ZUM, ponieważ data faktury zaliczkowej może mieć znaczenie podczas oceny kwalifikowalności wydatku.
