Logo
Logo

Pasternak zwyczajny (Pastinaca sativa)

Pasternak zwyczajny (Pastinaca sativa) | Przeczytaj opis rośliny, zobacz zdjęcia i dowiedz się o niej więcej. Poznaj jej wymagania, zastosowanie oraz wskazówki dotyczące uprawy i pielęgnacji.
  • Gleba: żyzna, przepuszczalna
  • Kolor kwiatów: żółte
  • Kwiatostan: baldach
  • Kwiaty: pojedyncze, drobne
  • Odczyn gleby: obojętna
  • Owoce: niełupka
  • Pokrój: wzniesiony
  • Przydatność do spożycia: korzenie
  • Wysokość: 50 cm
  • Okres kwitnienia: VII, VIII, IX
  • Wilgotność: gleba umiarkowanie wilgotna
  • Stanowisko: słońce
  • Zastosowanie: roślina jadalna
  • Pasternak zwyczajny (Pastinaca sativa) to dwuletnia roślina z rodziny selerowatych (Apiaceae). W naturze można go spotkać na obszarze Azji i Europy, w tym także w Polsce.

    Pasternak dorasta do ok. 40-50 cm wys. i w pierwszym roku tworzy rozetę pierzastych, ząbkowanych, długoogonkowych, wzniesionych liści odziomkowych, a w drugim rozwija wysoki, sztywny, bruzdowany, lekko owłosiony pęd kwiatostanowy (VII-IX), zwieńczony dużym, wieloszypułkowym baldachem, złożonym z licznych, drobnych, żółtych kwiatów. Po przekwitaniu kwiaty przekształcają się w owocostany z nasionami (niełupki).

    Pasternak wytwarza też długi korzeń spichrzowy (do ok. 30-40 cm), który u odmian dzikich jest cienki i szybko drewnieje, a u odmian użytkowych jest gruby i długo pozostaje mięsisty. Korzeń jest jadalny, niezbyt aromatyczny i kremowobiały (przypomina pietruszkę). Zawiera mnóstwo witamin i minerałów oraz węglowodany, błonnik, białka, olejki eteryczne i skrobię.

    Jak Leroy Merlin urządził nasz mały ogród marzeń? Recenzja i test produktów
    Przeczytaj także
    Jak Leroy Merlin urządził nasz mały ogród marzeń? Recenzja i test produktów

    Wymagania i uprawa

    Pasternak zwyczajny najlepiej rośnie na żyznych, przepuszczalnych, lekko wilgotnych glebach o obojętnym odczynie pH oraz na słonecznych stanowiskach.

    Jest odporny na niskie temperatury i niewielkie przymrozki. Pasternak jest znacznie odporniejszy od pietruszki na choroby i szkodniki.

    Uprawne odmiany pasternaku rozmnaża się przez wysiew nasion wprost do gruntu późną jesienią lub wczesną wiosną (III-IV), gdyż mogą kiełkować już w temp. 5°C. Zbyt gęste wschody wymagają przerywki (nasiona kiełkują wolno). Jego korzenie nadają się do zbioru jesienią, ale mogą też zimować w gruncie.

    Prace pielęgnacyjne przy roślinie warto wykonywać w rękawiczkach, gdyż liście mogą powodować podrażnienia skóry.

    Zastosowanie

    Pasternak zwyczajny uprawiany jest od dawna i wykorzystywany głównie jako warzywo, którego korzenie zbiera się jesienią (X-XI). W smaku są delikatne i słodkawe, dlatego nadają się do spożycia jako samodzielne danie lub do przyrządzania zup, sałatek, surówek i jarzynek. Można je też suszyć.

    Pasternak ma także zastosowanie w ziołolecznictwie, gdyż posiada właściwości uspokajające i moczopędne, a także pomaga w regulowaniu trawienia.

    Wybrane odmiany

    • 'Lech', 'White Gem' i 'Półdługi Biały' – odmiany uprawnych kultywarów pasternaku o białym miąższu i białej skórce

    Ciekawostki

    Pasternak zwyczajny to warzywo łatwiejsze i tańsze w uprawie niż pietruszka, więc czasami bywa oferowany jako korzeń pietruszki, dlatego warto wiedzieć czym oba warzywa się różnią. Korzeń pietruszki ma ostrzejszy smak, intensywniejszy aromat i białą skórkę, z kolei korzeń pasternaku jest większy, gładszy i bardziej żółty, a w miejscu wyrastania naci posiada wgłębienie z ciemną otoczką, które u pietruszki nie występuje. Wprawdzie oba warzywa są wartościowe, ale mają inny smak i zapach, dlatego nadają się do nieco innych potraw.

    Warto wiedzieć, że jadalne są też korzenie dzikich pasternaków (dawniej były chętnie wykorzystywane w kuchni), ale należy sięgać po nie ostrożne, gdyż roślinę można łatwo pomylić z innymi, niejadalnymi, a nawet trującymi przedstawicielami rodziny selerowatych (np. szalej jadowity, szczwół plamisty, blekot pospolity). Wprawdzie w przeciwieństwie do pasternaku zwykle kwitną one na biało, ale ich pokrój, pędy lub liście bywają do siebie podobne.


    Tekst: Katarzyna Józefowicz, zdjęcia: Ulrike Leone, Emilian Robert Vicol, WikimediaImages/Pixabay; Vatadoshu/CC0/Link

    Powiązane tematy