Logo
Logo

Przypołudnik / Kryształka (Mesembryanthemum)

Przypołudnik / Kryształka (Mesembryanthemum) | Ta rodzina składa się głównie z niskich, płożących bylin i sukulentów, które są niezwykle dekoracyjne i cenne dzięki mięsistym, sercowatym liściom, które wydają się pokryte połyskliwymi kryształkami lodu. Kwitną od czerwca do września, tworząc koszyczki kwiatowe w odcieniach bieli, żółci, pomarańczy i różu, przypominające stokrotki. Przypołudnik uwielbia słońce i dobrze rośnie na przepuszczalnych, lekkich glebach. Jest idealny na skalniaki, do ogródków żwirowych, a także do uprawy w pojemnikach na balkonach i tarasach. Dowiedz się więcej o tej fascynującej roślinie, jej uprawie i pielęgnacji, aby dodać koloru i życia do Twojego ogrodu.
 
  • Dekoracyjność: kwiatostany, ulistnienie
  • Gleba: przepuszczalna, lekka, piaszczysta
  • Kolor kwiatów: białe, żółte, pomarańczowe, różowe
  • Kwiatostan: koszyczek kwiatowy
  • Kwiaty: języczkowate, rurkowe
  • Odczyn gleby: obojętna
  • Pokrój: pokładający się, płożący
  • Wysokość: 10-25 cm
  • Okres kwitnienia: VI, VII, VIII, IX
  • Trwałość liści: sezonowe
  • Wilgotność: gleba umiarkowanie sucha, gleba sucha
  • Stanowisko: słońce
  • Zastosowanie: roślina dekoracyjna, skalniaki, obwódki rabat, murki, skarpy, roślina okrywowa, pojemniki, balkony
  • Spis treści
    Opis rośliny Wymagania i uprawa Pielęgnacja Szkodniki i choroby Zastosowanie Popularne gatunki i odmiany

    Przypołudnik (Mesembryanthemum), nazywany też kryształką lub aptenią (dawna nazwa), to roślina z rodziny pryszczyrnicowatych (łac. Aizoaceae). Znanych jest ponad 100 jego gatunków, z których większość to rośliny jednoroczne, choć zdarzają się też byliny, a nawet krzewy. Przypołudniki zasiedlają różne rejony świata, ale najczęściej występują na obszarach o ciepłym lub łagodnym klimacie (min. Południowa Afryka, basen Morza Śródziemnego).

    Jak wyglądają przypołudniki?

    Przypołudniki najczęściej uprawiane w polskich ogrodach to płożące byliny i sukulenty. Są niskie i dorastają wraz z kwiatami najwyżej do 25 cm. Liście przypołudników są mięsiste, gładkie i najczęściej sercowate. Wyrastają naprzeciwlegle. Cechą charakterystyczną wielu gatunków jest tworzenie na powierzchni liści, pędów lub pąków kwiatowych skupisk przeźroczystych komórek, gromadzących wodę, co sprawia, że wyglądają jak pokryte połyskliwymi kryształkami lodu (stąd nazwa rodzajowa – kryształek lub roślina lodowa).

    Przypołudniki kwitną od połowy czerwca do końca września. Wytwarzają wyjątkowej urody, liczne kwiaty w formie koszyczków kwiatowych bardzo przypominających duże stokrotki lub osteospermum. Występują w kolorach białym, żółtym, pomarańczowym i różnych odcieniach różu.

    Wymagania i uprawa przypołudników

    Większość spotykanych w uprawie przypołudników, to niewielkie byliniaste sukulenty, kochające ciepło i słoneczne stanowiska. Doskonale czują się na przepuszczalnych, lekkich, umiarkowanie żyznych, niezbyt wilgotnych, a nawet suchych glebach. Nie tolerują cienia i mokrych, ciężkich, zimnych podłoży (szczególnie niebezpiecznych zimą). Mogą wymagać zimowej ochrony, aby przetrwać w naszym klimacie.

    Rośliny można rozmnażać przez podział i sadzonki pędowe oraz przez nasiona.

    Pielęgnacja przypołudników

    Przypołudniki uprawiane w naszych ogrodach dobrze reagują na umiarkowane nawożenie organiczne – ważne, by z nim nie przesadzić. W okresach przedłużającej się suszy można je delikatnie podlewać uważając na to, by nie spowodować poparzeń słonecznych.

    Co jakiś czas warto sprawdzać stan roślin i usuwać uschnięte części (by nie gniły przy większych deszczach).

    Choroby i szkodniki przypołudników

    Przypołudniki nie są szczególnie podatne na choroby i szkodniki, ale wrażliwe na nadmiar wody w glebie, która prowadzi do ich gnicia lub rozwoju chorób grzybowych. Czasami bywają też atakowane przez wełnowce. W razie zauważania problemu, należy poprawić roślinom warunki uprawy, a także zastosować jeden z aktualnie polecanych preparatów ochrony.

     

    Zastosowanie przypołudników

    Przypołudniki to urocze, nieduże, kwitnące rośliny, doskonale nadające się do uprawy w miejscach słonecznych i stosunkowo suchych, dlatego można sadzić je na skalniakach i w ogródkach żwirowych. Gatunki o płożących pędach, sprawdzą się też jako rośliny okrywowe, doskonale prezentujące się na murkach, skałkach i skarpach, a nawet w szczelinach między płytami chodnikowymi. Rośliny nadają się też do uprawy w pojemnikach na tarasach i balkonach.

    Oto tajemnica najpiękniejszych hortensji. Sprawdź pH gleby i poznaj sekret idealnego nawożenia
    Przeczytaj także
    Oto tajemnica najpiękniejszych hortensji. Sprawdź pH gleby i poznaj sekret idealnego nawożenia

    Gatunki i wybrane odmiany przypołudników

    • Przypołudnik Coopera (łac. Mesembryanthemum cooperi syn. Delosperma cooperi) – niewielka (ok. 10 cm wys) bylina o pokładających się pędach, pokrytych długimi, mięsistymi, wałeczkowatymi liśćmi. Od wiosny do jesieni w kątach liści rozwija liczne, dość duże, koszyczkowe kwiaty o amarantowych, wąskich płatkach i białym środku. Jej mrozoodporność jest umiarkowana (ok. -15°), ale w cieplejszych rejonach kraju może przetrwać zimę w gruncie.
    • Przypołudnik sercolistny (łac. Mesembryanthemum cordifolium syn. Aptenia cordifolia– niewielki sukulent (ok. 10 cm wys) o pełzających, długich (do 60 cm), kruchych pędach, pokrytych zielonymi, mięsistymi, sercowatymi liśćmi. Od wiosny do jesieni w kątach liści rozwija koszyczkowe, pojedyncze kwiaty o wąskich, różowych, czerwonych lub fioletowych płatkach. Kwiaty pozostają otwarte w dni słoneczne, a zamykają się w czasie pochmurnej pogody i nocą. Roślina słabo zimuje w gruncie, dlatego lepiej przechować do wiosny w chłodnym, widnym pomieszczeniu. Popularne odmiany to 'Red Apple' i 'Variegata'.

    Mówiąc o przypołudnikach, trzeba tutaj wspomnieć o bardzo popularnej roślinie nazywanej przypołudnikiem stokrotkowym, który tak naprawdę należy do rodziny dorotek, a nie do przypołudników! Jest też przypisywany do nieprawidłowych już nazw naukowych Dorotheanthus bellidiformis i/lub Mesembryanthemum criniflorum, kiedy jego prawdziwą nazwą systematyczną jest Cleretum bellidiforme.

    • Przypołudnik stokrotkowy odmiana 'Mezoo' Trailing Red to niewielki (ok. 10-15 cm wys), w naszym kraju jednoroczny sukulent, o pokładających się, długich pędach (do 20-30 cm dł), pokrytych wąskimi, mięsistymi liśćmi, oblepionymi komórkami, gromadzącymi wodę (efekt kryształków). Roślina kwitnie od wiosny do jesieni, rozwijając w kątach liści duże, koszyczkowe, pojedyncze kwiaty o wąskich płatkach w szerokiej palecie barw (min. białe, różowe, żółte, czerwone, fioletowe, pomarańczowe, często też dwukolorowe). Kwiaty pozostają otwarte w dni słoneczne, a zamykają się w czasie pochmurnej pogody i nocą. Roślina w naszym klimacie nie zimuje w gruncie.


    Tekst: Katarzyna Józefowicz, zdjęcia: ClaraNila, manola72, Tanya, leomalsam, Amalia Gruber / AdobeStock

     

    Autor
    Przypołudnik / Kryształka
    Przypołudnik / Kryształka
    Katarzyna Józefowicz

    Jej pasja to rośliny. Ich pielęgnowanie i obserwowanie każdego dnia, jak się rozwijają i zmieniają. Zajmowanie się własnym ogrodem daje jej największą satysfakcję. Dzięki temu ma szansę nie tylko podziwiać wypielęgnowane rabaty, ale też zmierzyć się z problemami, które dotykają wielu ogrodników, sprawdzać różne sposoby ich rozwiązywania i dzielić się zdobytym doświadczeniem z innymi miłośnikami ogrodów.

     

    Komentarze

    Dodaj komentarz
    Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu. Może będziesz pierwsza/-y? Zajrzyj na Forum ZielonyOgrodek.pl