Drewniana sauna w ogrodzie – ruska bania | Czym się wyróżnia, jak zbudować i kiedy używać?

Sauny w różnej formie znane są już od ponad 2500 lat, a do Polski przywędrowały na przełomie XIII i XIV wieku, ale dopiero od niedawna przydomowe sauny zyskały prawdziwą popularność. Szereg korzyści zdrowotnych oraz niewątpliwy relaks sprawiają, że ruskie banie są coraz chętniej budowane w przydomowych ogrodach. Jak korzystać z ruskiej bani? Jak ją zbudować i czy na saunę w ogrodzie wymagane jest pozwolenie?

Czym jest sauna – ruska bania? Różnice między saunami

Ruska bania to określenie na dwa typy zabudowy. Pierwszy to duża, drewniana balia, w której zażywa się gorącej kąpieli, a następnie naciera się śniegiem. Drugi, którego dotyczy ten tekst, to sauna ogrodowa w kształcie drewnianej beczki położonej na boku.

Tradycyjna sauna – ruska bania składa się z dwóch pomieszczeń. Pierwsze służy do wypoczynku, a drugie to sauna właściwa z piecem do podgrzewania wody, który wytwarza duże ilości pary. Ruska bania różni się od sauny fińskiej nie tylko kształtem, ale i sposobem podgrzewania wody – w saunie fińskiej jest piec elektryczny, a w bani piec opalany drewnem. Duża różnica jest również w temperaturze i wilgotności: sauna fińska jest sauną suchą, a bania sauną mokrą. To oznacza, że z bani może korzystać więcej osób, również te, które źle znoszą wysokie temperatury.

Fot. Dmitrijs / AdobeStock

Jak korzystać z ruskiej bani? Jaka temperatura i wilgotność w środku?

Ruska bania to sauna mokra, co oznacza, że wewnątrz powinno być 50-80 °C i od 60 do 100% wilgotności powietrza. Przed rozpoczęciem sesji saunowania w ruskiej bani należy przygotować sobie miejsce do schłodzenia organizmu. Może to być prysznic lub przygotowane dwie drewniane bale z ciepłą i zimną wodą. Przed wejściem do sauny należy wziąć prysznic i dokładnie umyć oraz osuszyć ciało. Do sauny najlepiej udać się wieczorem, około godziny po lekkim posiłku. Jak powinna wyglądać sesja saunowania?

1. Wchodzimy do rozgrzanej sauny i ogrzewamy ciało przez kilkanaście minut (10-15). W trakcie nagrzewania można delikatnie okładać się cienkimi witkami brzozy lub dębu, co dodatkowo pobudzi krążenie.
2. Wychodzimy i ochładzamy ciało na powietrzu.
3. Korzystamy z prysznica, naprzemiennie polewając ciało ciepłą i chłodną wodą lub wchodzimy na zmianę do bali z ciepłą i zimną wodą.
4. Odpoczywamy, regenerujemy siły i nawadniamy organizm.
   
   

Taki cykl powtarza się od 2 do 5 razy, a na koniec całej sesji należy dokładnie schłodzić całe ciało i dokładnie wytrzeć.

Po saunowaniu należy dokładnie się osuszyć, pić dużo wody i zapewnić dłuższy odpoczynek.

Jakie są zalety zdrowotne korzystania z ruskiej bani – sauny?

Saunowanie w ruskiej bani przynosi wiele korzyści zdrowotnych, jednak, aby odczuć pozytywne skutki saunowania, sesje należy powtarzać 1-2 razy w tygodniu. Korzystanie z sauny pozwala się zrelaksować i niweluje zmęczenie, napięcie i ból mięśni np. po ciężkim treningu lub na skutek wzmożonego stresu. Do największych zalet korzystania z ruskiej bani zalicza się:

• poprawę krążenia krwi;
• przyspieszenie metabolizmu;
• pozytywny wpływ na układ oddechowy – oczyszcza układ oddechowy, ułatwia oddychanie, poprawia wentylację płuc;
• poprawa działania układu odpornościowego – wzmocnienie naturalnych procesów odpornościowych i zahartowanie organizmu;
• usuwanie toksyn i zanieczyszczeń;
• poprawa wyglądu i napięcia skóry;
• poprawa samopoczucia.
  
  

Sauna, ruska bania – przeciwwskazania

Mimo że ruska bania daje wiele korzyści zdrowotnych, to nie jest wskazana dla wszystkich.

• Z sauny bezwzględnie nie mogą korzystać dzieci poniżej 3 roku życia, które nie mają jeszcze wykształconego mechanizmu termoregulacji ciała i mogą się natychmiastowo przegrzać. Dzieci między 3 a 12 rokiem życia mogą rozpocząć krótkie sesje (1-3 minuty nagrzewania ciała, początkowo z jednym wejściem, a stopniowo można zwiększyć ilość cykli bez wydłużania ich czasu), raz w tygodniu pod ścisłą kontrolą osoby dorosłej i po konsultacji z pediatrą.
• Z sauny nie mogą korzystać też: kobiety w ciąży, osoby chore na epilepsję, nowotwory i niektóre choroby skóry. W przypadku osób chorych przewlekle lub przyjmujących na stałe leki należy skonsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem saunowania.
• Z sauny nie należy korzystać również w trakcie infekcji (przeziębienie, grypa itp.), zwłaszcza gdy przebiega z gorączką, gdyż naprzemienne ogrzewanie i chłodzenie organizmu może nasilić objawy i doprowadzić do poważnych komplikacji.

Czy potrzebne jest pozwolenie na budowę sauny?

Postawienie sauny ogrodowej nie wymaga pozwolenia, chyba że powierzchnia konstrukcji przekracza 35 metrów kwadratowych. Warto jednak sprawdzić w urzędzie miasta lub gminy, czy plan zagospodarowania przestrzennego pozwala na zbudowanie sauny – zazwyczaj nie ma do tego przeciwwskazań.

Ustawiając ruską banię należy pamiętać, że musi się ona znajdować co najmniej 4 metry od granicy działki sąsiada lub 3 metry, od okien lub drzwi sąsiadującego z nią budynku.

Sauna ogrodowa – budowa, czy zakup gotowej?

Budowa ruskiej bani jest dość trudna i wymaga umiejętności, narzędzi oraz zajmuje trochę czasu, ale na pewno daje wiele satysfakcji i umożliwia dokładne dopasowanie rozmiarów i rozmieszczenia poszczególnych elementów do swoich potrzeb. Alternatywą jest zamówienie gotowej sauny ogrodowej – ruskiej bani. Ceny ruskiej bani bardzo się od siebie różnią w zależności od wielkości, wyposażenia i tego, czy jest ona przeznaczona do samodzielnego montażu, czy montują ją fachowcy. Małe sauny to koszt od 10 do nawet 40 tysięcy złotych.

Czy samodzielna budowa sauny jest tańsza? Tak, ale nieznacznie, gdyż główne koszty (materiały i piec) pozostają bez zmian. Dlatego, jeśli obawiamy się, że budowa będzie zbyt trudna i nie mamy żadnego doświadczenia w budowie, a chcemy zaoszczędzić, to lepiej zdecydować się na gotową ruską banię do samodzielnego montażu niż budować samodzielnie całą konstrukcję.

Jak zbudować saunę ogrodową – ruską banię?

Najlepiej zacząć od stworzenia, chociaż prostego projektu: powierzchnia, wysokość, wielkość obu pomieszczeń, rozmieszczenie ławek i prysznica, ewentualny taras z leżakami do odpoczynku. W jednym pomieszczeniu powinien znajdować się piec oraz ławy, a w drugim ławy do odpoczynku, prysznic oraz miejsce na przebranie się, czy odwieszenie szlafroka i ręcznika (do sauny wchodzi się nago).

Następnie należy wybrać odpowiednie miejsce w ogrodzie (powierzchnia co najmniej 10-15 metrów kwadratowych), które należy wyrównać, oczyścić i ustabilizować np. układając kostkę brukową lub płyty fundamentowe. 

Konstrukcję wykonuje się z twardego drewna (np. świerkowe deski), które trzeba zaimpregnować. Drewnem należy wyłożyć podłogę oraz zabezpieczyć wszystkie metalowe elementy, które mogłyby się nagrzać (można to zrobić drewnianymi kratkami). Podłogę oraz dach trzeba koniecznie ocieplić. 

Na dach dobrze sprawdzi się papa, darnica lub gont.

Do ogrzewania potrzebny jest piec opalany drewnem, na którym można układać kamienie – można zamówić gotowy piec lub wykonać go samodzielnie z cegieł. W pobliżu pieca warto zagospodarować miejsce do przechowywania drewna. W pomieszczeniach należy też zamontować instalację elektryczną (oświetlenie), termometr i higroskop, które ułatwią utrzymanie odpowiednich warunków oraz oczywiście ławki do siedzenia lub leżenia.

Niezbędna jest także odpowiednia wentylacja, która umożliwi odprowadzanie wilgoci i wymianę powietrza.

Wśród najczęściej popełnianych błędów podczas budowy sauny można wymienić: niewłaściwą wentylację, brak lub nieodpowiednia impregnacja drewna, niewłaściwa izolacja przed wilgocią oraz nieodpowiednie przygotowanie gruntu.

Tekst: G.T., zdjęcie tytułowe: chrupka / AdobeStock