Co to jest susza fizjologiczna? Jak chronić przed nią ogród i rośliny?

Czym jest susza fizjologiczna i dlaczego jest groźna dla roślin? 

Susza fizjologiczna, inaczej nazywana suszą zimową, to stan, w którym rośliny nie mogą pobierać wody z gleby, mimo że fizycznie się w niej znajduje. Problem ten dotyczy najczęściej roślin zimozielonych, takich jak rododendrony, laurowiśnie, bukszpany czy iglaki, które przez cały rok utrzymują liście lub igły i nie przerywają transpiracji, ale nie tylko.

Susza fizjologiczna może dotknąć każdej rośliny. Zjawisko to występuje, gdy siła ssąca korzeni roślin jest niższa niż siła ssąca gleby, przez co korzenie nie są w stanie pokonać oporu i pobrać wody. 

Objawy suszy fizjologicznej 

Choć susza fizjologiczna nie zawsze jest od razu widoczna, uważna obserwacja roślin pozwala dość wcześnie wychwycić jej symptomy. Warto poznać najczęstsze oznaki, by jak najszybciej zareagować i uchronić rośliny przed trwałymi uszkodzeniami. Pierwsze oznaki, że rośliny cierpią na suszę fizjologiczną, można zauważyć po:

• zwiędnięciu i brązowieniu liści lub igieł,
• zwijaniu się liści w rurki (np. u rododendronów),
• więdnięciu pędów,
• osłabieniu turgoru,
• przedwczesnym opadaniu liści,
• braku wzrostu lub słabych plonach. 

Kiedy najczęściej dochodzi do suszy fizjologicznej?

Susza fizjologiczna może pojawić się w kilku kluczowych momentach: 

• Jesienią – gdy brak opadów sprawia, że rośliny nie zdążą zgromadzić zapasów wody przed zimą.
• Zimą – kiedy gleba zamarza, a przy tym działają silne wiatry i słońce, co wzmaga utratę wody.
• Wczesną wiosną – słońce i transpiracja przy jednoczesnej nadal zamarzniętej glebie. 

Najczęstsze przyczyny suszy fizjologicznej 

Aby skutecznie chronić rośliny, trzeba zrozumieć, co tak naprawdę prowadzi do fizjologicznej suszy. Problem ten ma wiele źródeł – od warunków pogodowych po właściwości gleby. Oto najważniejsze z nich:

• Zamarznięcie gleby – woda obecna w glebie zamienia się w lód, niedostępny dla korzeni.
• Zasolenie roztworu glebowego – nadmiar nawozów lub soli drogowej powoduje, że woda staje się osmotycznie niedostępna.
• Niedotlenienie gleby – zwarta, zbita gleba ogranicza wymianę gazową i uniemożliwia sprawne działanie systemu korzeniowego.
• Stres oksydacyjny – słoneczne zimowe dni i brak nawadniania prowadzi do nadmiernej utraty wody.
• Skład gleby – gleby gliniaste z drobnymi porami "przetrzymują" wodę zbyt mocno, by rośliny mogły ją wykorzystać. 

Jak chronić rośliny przed suszą fizjologiczną? 

Odpowiednia profilaktyka może znacznie zmniejszyć ryzyko wystąpienia suszy fizjologicznej. Istnieje wiele praktycznych działań, które warto wdrożyć w ogrodzie, szczególnie jesienią i zimą, aby rośliny mogły przetrwać trudne warunki. 

1. Podlewanie jesienią i zimą – zapewnij roślinom wodę przed mrozami i podczas odwilży. ▶ Dowiedz się więcej
2. Cieniowanie i osłanianie – agrowłóknina odbija promienie słoneczne i chroni przed wiatrem. ▶ Dowiedz się więcej
3. Unikanie zasolenia – ogranicz nawozy mineralne, nie używaj soli na chodnikach wokół ogrodu. ▶ Dowiedz się więcej
4. Poprawa struktury gleby – dodatek piasku, kompostu i spulchnianie poprawiają porowatość i retencję wody. ▶ Dowiedz się więcej
5. Dobór stanowiska – sadź w miejscach osłoniętych od wiatru, z ograniczonym dostępem ostrego słońca zimą. ▶ Dowiedz się więcej
6. Monitorowanie – regularnie sprawdzaj wygląd roślin, reaguj na pierwsze objawy przesuszenia. ▶ Dowiedz się więcej

Jak ratować rośliny po suszy fizjologicznej?

Kiedy rośliny zaczynają wykazywać wyraźne objawy przesuszenia, liczy się szybka i skuteczna interwencja. Nawet w sytuacji kryzysowej można podjąć kroki, które zwiększą szanse na ich uratowanie i przywrócenie do zdrowia. Jeśli objawy suszy już wystąpiły:

1. podlej rośliny obficie, zwłaszcza jeśli wcześniej była stosowana duża dawka nawozu,
2. usuń zwiędłe fragmenty, by ograniczyć transpirację,
3. zabezpiecz roślinę przed dalszymi stratami wody.

Susza fizjologiczna to poważne zagrożenie dla roślin, które może wystąpić nawet wtedy, gdy gleba jest wilgotna. Kluczem do ochrony ogrodu jest profilaktyka: odpowiednie podlewanie, dbałość o strukturę gleby, ograniczenie nawożenia i zabezpieczenie roślin przed nadmiernym parowaniem. Regularna obserwacja i szybka reakcja pomogą uniknąć strat i utrzymać ogród w dobrej kondycji przez cały rok.

Zdjęcie tytułowe: Scope Images, SKT Studio / Adobe Stock