Grusza pospolita (Pyrus communis) to pospolite drzewo owocowe należące do rodziny różowatych (Rosaceae). Dzieli się na 3 podgatunki: 

  • grusza polna nazywana inaczej dziką, płonką, ulęgałką (Pyrus communis subsp. pyraster, syn. Pyrus pyraster) – jedyna występująca dziko w Polsce, o niezbyt smacznych owocach;
  • grusza kaukaska (Pyrus communis subsp. caucasica) – często dziczejąca w naszym kraju;
  • grusza pospolita inaczej grusza domowa, uprawna (Pyrus communis subsp. communis).

Nazwa "grusza domowa" jest jednak niepoprawna. Grusze domowe jest to bowiem ogromny wielopostaciowy zbiór sztucznie wyhodowanych odmian uprawnych. Szacuje się, że wyhodowano już około 5000 odmian.

Grusza pospolita jest drzewem, dorastającym do 7-20 m. Korona drzewa ma wyraźny przewodnik i jest dość wąska. Kora jest szara, podłużnie bruzdowana i spękana na prostokątne poletka. Pędy rośliny są pokryte niedużymi cierniami.

Tak jak u większości roślin z rodziny różowatych, liście gruszy są jajowate lub okrągławe, długoogonkowe, nagie, do 8 cm długości. Brzeg blaszki liściowej jest drobno piłkowany. Jesienią nie zawsze się przebarwia, ale gdy są ku temu dogodne warunki może mieć różne kolory – od żółtego do czerwonego.

Kwiaty są promieniste, pięciopłatkowe, śnieżnobiałe, zebrane w baldachokształtne grona. Maja charakterystyczne fioletowe pylniki. Pełnia kwitnienia większości odmian grusz przypada na pierwszą dekadę maja.

Owocem jest gruszka (owoc jabłkowaty). Ma kształt kulisty lub lekko wydłużony i zwisa na długiej szypułce. Charakterystyczne jest to, że w miąższu zawsze znajduje się pewna ilość tzw. komórek kamiennych (specyficznej tkanki wzmacniającej).

Grusza wytwarza odrosty korzeniowe.

Wymagania i uprawa

Roślina jest światłolubna, ale znosi lekkie zacienienie. Rośnie na każdym typie gleby, ale preferuje gleby zasobne, żyzne o pH zasadowym (zasobne w wapń). 

Grusza jest często atakowana przez choroby grzybowe i szkodniki.

Zastosowanie

Grusza pospolita to drzewo znoszące zanieczyszczenia i dobrze się sprawdza sadzona niedaleko miast, w tzw. krajobrazie otwartym. Jest wyjątkowo ozdobna wiosną. Niegdyś grusze były sadzone w strefach brzeżnych lasów i służyły do oznaczania granic konkretnego obszaru.

Owoce odmian dzikich są niezbyt smaczne – wykorzystuje się je głównie do produkcji soków i przetworów. 

Wybrane odmiany owocowe

  • 'Conference' syn. polski 'Konferencja' (zdj. 1)
  • 'Saint Remy' (zdj. 2)
  • 'Bonkreta Williamsa'
  • 'Faworytka' syn. 'Klapsa'


Tekst: Katarzyna Jeziorska, zdjęcia: iVerde