Spis treści
Uczepy (Bidens sp.) to rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae), które w naturze można spotkać w różnych rejonach świata i w różnych środowiskach (także w Polsce). Część z nich jest ekspansywna i inwazyjna, dlatego w uprawach traktowane są zwykle jak chwasty. Tylko nieliczne to rośliny ozdobne znajdujące zastosowanie jako kwiaty sezonowe na rabaty lub balkon.
Czym są uczepy? Jak wyglądają?
Ze względu na bardzo zmienny wygląd poszczególnych uczepów, klasyfikacja tych roślin sprawia spore problemy, dlatego wg. różnych źródeł do rodzaju zalicza się od 150 do 340 gatunków. W Polsce to najczęściej rośliny jednoroczne (np. uczep trójlistkowy, zwisły, owłosiony) lub byliny ciepłolubne uprawiane jako kwiaty sezonowe (rózgowaty i jego mieszańce).
Tworzą liczne, silnie rozgałęzione pędy, pokryte ogonkowymi lub siedzącymi liśćmi o zmiennej budowie (min. pierzaste, powcinane, klapowane, pojedyncze, ząbkowane lub całobrzegie, nagie lub owłosione).
Większość uczepów kwitnie latem, tworząc nieduże, koszyczkowe kwiaty, najczęściej o żółtych lub białych kwiatach języczkowych (czasem ich brak) i licznych, żółtych lub żółtobrązowych kwiatach rurkowych, tworzących środek.
Po przekwitnieniu kwiaty przekształcają się w owocostany (niełupki), wyposażone w organy czepne jak np. włoski, ząbki, zadziory czy haczyki, które pozwalają im przyczepiać się min. do futra zwierząt (stąd nazwa rodzajowa) i rozsiewać po okolicy.
Jakie wymagania uprawowe mają uczepy?
Uczepy pochodzą z różnych środowisk, dlatego mają też różne wymagania. Większość jednak najlepiej rośnie w pełnym słońcu i lubi lekko wilgotne, przepuszczalne oraz żyzne gleby.
Uczepy dobrze rozmnażają się za pomocą nasion, jednak w przypadku odmian ozdobnych, nie gwarantuje to zachowania ich cech odmianowych u potomstwa, dlatego lepiej przechowywać dorosłe egzemplarze przez zimę w chłodnym pomieszczeniu i pobrać z nich wiosną sadzonki pędowe.
Zabiegi pielęgnacyjne
W uprawie spotykany jest przede wszystkim uczep rózgowaty oraz jego odmiany, z których większość to rośliny dość wysokie i silnie rosnące, dlatego polecanym zabiegiem w ich przypadku jest skracanie młodych pędów oraz uszczykiwanie wierzchołków sadzonek, sprzyjające lepszemu rozkrzewieniu roślin i zachowaniu bardziej kompaktowego pokroju.
Ważne jest również systematyczne podlewanie uczepów, szczególnie uprawianych w pojemnikach, bo chociaż krótkotrwała susza im nie zaszkodzi, powtarzające się niedobory wody mogą negatywnie wpłynąć na ich wygląd i kwitnienie. Uczepy kwitną długo i obficie, dlatego w sezonie wegetacyjnym warto też zasilać je nawozami dla roślin kwitnących.
Choroby i szkodniki
Uczepy nie są szczególnie podatne na choroby i szkodniki, jednak rośliny uprawiane w złych warunkach mogą być atakowane przez choroby grzybowe (np. mączniak prawdziwy, szara pleśń) lub mszyce i przędziorki.
Zastosowanie uczepów w ogrodzie i nie tylko
Uczepy ozdobne doskonale nadają się do uprawy na balkonach i tarasach, a także na ogrodowych rabatach. Na rabacie ładnie komponują się z bylinami, krzewami i trawami ozdobnymi. Ze względu na kompaktowe rozmiary nadają się też jako kwiaty na obwódki.
Wybrane odmiany uczepów
Jak już wspomniano wyżej, w ogrodach spotkamy właściwie wyłącznie ozdobne odmiany, mieszańce uczepu rózgowatego, np.:
- ‘Fire and Spicy’ – kwiaty żółto-pomarańczowe
- ‘Super Star’ – kwiaty duże, żółte
- ‘Pretty In Pink’ – kwiaty różowe
- ‘Taka Tuka Orange Yellow Brush’ – kwiaty pomarańczowo-żółte, odm. karłowa
- ‘Taka Tuka White & Yellow’ – kwiaty biało-żółte, odm. karłowa
Zdjęcia: bykot / AdobeStock
