Nazwa botaniczna Fritillaria (szachownica) wywodzi się od rzadko pojawiającego się w naturze wzoru na płatkach kwiatowych przypominającego właśnie szachownicę. 'Fritillus' po łacinie tłumaczy się jako "kubek do gry w kości".

Szachownica kostkowata jest rośliną rodzimą objętą ścisłą ochroną gatunkową. W naturalnym krajobrazie roślinę spotkać można na wilgotnych łąkach w towarzystwie innych gatunków charakterystycznych dla takiego środowiska.

W ogrodzie najlepiej ją sadzić w półcieniu, na glebach próchnicznych, utrzymujących wilgoć. Doskonale prezentuje się na trawnikach. Przy zakupie cebul należy zwrócić szczególną uwagę na wygląd łusek - szachownica kostkowata bardzo łatwo wysycha w czasie przechowywania. Cebule szachownicy sadzi się jesienią - od końca sierpnia do początku listopada.